อาหารทางการแพทย์ สำหรับผู้ป่วย โรคไต

สำหรับผู้ป่วย โรคไต และผู้ดูแลต่างรู้กันว่าการจัดการเรื่องอาหารในแต่ละวันถือเป็นเรื่องที่ท้าทายและต้องใส่ใจในรายละเอียดอย่างมาก หลายตนอาจเคยได้ยินหรือเห็นผลิตภัณฑ์ที่เรียกว่า ” อาหารทางการแพทย์ สำหรับผู้ป่วยโรคไต” ที่วางจำหน่ายในท้องตลาด และอาจสงสัยว่ามันคืออะไร จำเป็นสำหรับเราหรือไม่ และควรจะกินเมื่อไหร่ดี

วันนี้ เราจะมาไขข้อข้องใจทั้งหมดนี้ เพื่อให้เราเข้าใจบทบาทที่แท้จริงของ “ตัวช่วยพิเศษ” นี้ และสามารถนำไปปรับใช้ได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยมากที่สุด

“อาหารทางการแพทย์ สำหรับผู้ป่วย โรคไต” คืออะไร?

อาหารทางการแพทย์ สำหรับผู้ป่วยโรคไต คือ ผลิตภัณฑ์อาหารที่ถูกออกแบบและคำนวณสัดส่วนของสารอาหารและแร่ธาตุมาโดยเฉพาะ เพื่อให้เหมาะกับสภาวะที่ไตทำงานได้ไม่เต็มที่ โดยสูตรของอาหารจะมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนตามระยะของโรค

1. สูตรสำหรับผู้ป่วยไตเรื้อรัง “ระยะก่อนฟอกไต”

สูตรนี้เปรียบเสมือนอาหารที่ผ่านการ “คัดกรอง” สารอาหารที่ไตต้องทำงานหนักออกไป เหลือไว้แต่พลังงานที่จำเป็น เพื่อชะลอความเสื่อมของไตให้ได้นานที่สุด

ลักษณะสำคัญ

• โปรตีนต่ำ เพื่อลดภาระให้ไตไม่ต้องทำงานหนักในการขับของเสียจากโปรตีน
• โซเดียม, โพแทสเซียม, และฟอสฟอรัสต่ำ ควบคุมปริมาณเกลือแร่ที่ไตเสื่อมสภาพไม่สามารถขับออกได้ตามปกติ
• ให้พลังงานสูง เพื่อป้องกันภาวะร่างกายขาดพลังงานและรักษาน้ำหนักตัว

ONCE Renal Milk Flavor 400 g. ชนิดผง

(วันซ์ รีนอล กลิ่นนม 400 g.)

เหมาะสำหรับ : ผู้ป่วยโรคไตระยะก่อนฟอกไต

ขนาด : 400 กรัม

ข้อมูลแพ้อาหาร : เคซีน (โปรตีนจากนม) และผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง

อัตราส่วนของพลังงาน : โปรตีน 8% คาร์โบไฮเดรต 52% ไขมัน 40%

Nepro LP เนบโปร แอลพี กลิ่นวานิลา ชนิดน้ำ 237 มิลลิลิตร

เหมาะสำหรับ : ผู้ป่วยโรคไตระยะก่อนฟอกไต

ขนาด : 237 มิลลิลิตร

ข้อมูลแพ้อาหาร : ผลิตภัณฑ์จากนม และ ผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง นอกจากนี้ ห้ามใช้ในผู้ป่วยโรคกาแลคโตซีเมีย (Galactosemia)

อัตราส่วนของพลังงาน : โปรตีน 10% คาร์โบไฮเดรต 42% ไขมัน 48%

2. สูตรสำหรับผู้ป่วย “ระยะฟอกไต” (ล้างไตทางช่องท้อง หรือฟอกเลือด)

เมื่อเข้าสู่กระบวนการฟอกไต ร่างกายจะมีการสูญเสียโปรตีนและสารอาหารบางชนิดออกไปกับของเหลวในระหว่างการฟอกไต ดังนั้น เป้าหมายทางโภชนาการจึงเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง

ลักษณะสำคัญ:

• โปรตีนสูง: เพื่อชดเชยโปรตีนที่สูญเสียไปในระหว่างการฟอกไต ช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อและเสริมสร้างความแข็งแรงให้ร่างกาย
• ควบคุมโซเดียม, โพแทสเซียม, และฟอสฟอรัสอย่างเหมาะสม: แม้จะยังต้องควบคุม แต่ระดับอาจแตกต่างจากกลุ่มก่อนฟอกไต ขึ้นอยู่กับผลเลือดและการประเมินของแพทย์
• ให้พลังงานสูง: ยังคงมีความสำคัญเพื่อป้องกันภาวะขาดสารอาหาร

ข้อควรระวัง: การเลือกใช้สูตรอาหารทางการแพทย์จะต้องตรงกับระยะของโรคเท่านั้น การนำสูตรสำหรับผู้ป่วยก่อนฟอกไต (โปรตีนต่ำ) มาให้ผู้ป่วยที่กำลังฟอกไต (ที่ต้องการโปรตีนสูง)กิน จะยิ่งทำให้ร่างกายขาดโปรตีนและเกิดภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้ จึงจำเป็นต้องปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนเสมอ

ONCE Renal ONCE Dialyze Vanilla Flavor ชนิดผง

(วันซ์ ไดอะไลซ์ กลิ่นวานิลลา ขนาด 400 กรัม)

เหมาะสำหรับ : ผู้ป่วยโรคไตระยะฟอกไต

ขนาด : 400 กรัม

ข้อมูลแพ้อาหาร : มีโปรตีนจากนม

อัตราส่วนของพลังงาน : โปรตีน 18% คาร์โบไฮเดรต 42%  ไขมัน 40%

Nepro HP เนบโปร เอชพี ชนิดผง กลิ่นวานิลลา 400 g.

เหมาะสำหรับ : ผู้ป่วยโรคไตระยะฟอกไต

ขนาด : 400 กรัม

ข้อมูลแพ้อาหาร : ผลิตภัณฑ์จากนม และ ผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง 

อัตราส่วนของพลังงาน : โปรตีน 17% คาร์โบไฮเดรต 38% ไขมัน 45%

ใครบ้างที่ “อาจ” จำเป็นต้องใช้ อาหารทางการแพทย์ โรคไต ?

สิ่งสำคัญที่สุดที่ต้องย้ำคือ การใช้อาหารทางการแพทย์กลุ่มเฉพาะโรค ควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร เพื่อป้องกันการได้รับสารอาหารบางประเภทที่มากเกินไป ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อสภาวะโรคนั้นๆได้  โดยทั่วไปเราจะแนะนำให้ใช้ในกรณีที่:

• ผู้ป่วยมีความเสี่ยงต่อภาวะขาดสารอาหาร: โดยเฉพาะผู้ป่วยที่เบื่ออาหาร กินได้น้อย หรือน้ำหนักลดลงอย่างต่อเนื่อง การเสริมด้วยอาหารทางการแพทย์จะช่วยให้ร่างกายได้รับพลังงานเพียงพอ โดยไม่เพิ่มภาระให้ไตมากเกินไป
• ผู้ที่กินอาหารมื้อหลักได้ไม่เพียงพอ: เช่น มีอาการคลื่นไส้ อ่อนเพลีย หรือมีข้อจำกัดในการเตรียมอาหารควบคุมโปรตีนและเกลือแร่ด้วยตนเอง ทำให้กินได้น้อยกว่าที่ควร
• ใช้เป็นอาหารเสริมแทนมื้อว่าง: สำหรับผู้ที่ต้องการพลังงานเพิ่มเติมนอกเหนือจากมื้ออาหารปกติ แต่ไม่สามารถหาอาหารว่างที่เหมาะสมกับโรคได้

ใครบ้างที่ “ยังไม่ควรใช้” หรือต้อง “ระวังเป็นพิเศษ”?

นี่คือส่วนที่สำคัญมากเพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วย

• ผู้ป่วยโรคไตในระยะเริ่มต้น (ระยะที่ 1-2) ที่ยังกินอาหารปกติได้ดี: หากผู้ป่วยยังกินอาหารได้ดีและมีภาวะโภชนาการที่เหมาะสม อาหารทางการแพทย์นี้ก็ยังไม่มีความจำเป็น การกินอาหารจากธรรมชาติที่สดใหม่ยังคงเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด
• ผู้ที่ยังไม่เคยปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร ห้ามเริ่มกินเองเด็ดขาด เพราะการการเลือกสูตรอาหารทางการแพทย์ที่ไม่เหมาะสมต่อสภาวะโรค อาจทำให้ได้รับสารอาหารและแร่ธาตุไม่เหมาะสมต่อโรค 
• ผู้ป่วยที่ “ฟอกไตแล้ว” (ที่ต้องการโปรตีนสูง) ห้ามเลือกสูตรสำหรับผู้ป่วยก่อนฟอกไต (โปรตีนต่ำ) โดยเด็ดขาด ต้องใช้สูตรสำหรับผู้ป่วยฟอกไตโดยตรง (หากมีความจำเป็นต้องใช้)
• ผู้ป่วยโรคไตที่มีเบาหวานร่วมด้วย: ต้องเลือกสูตรที่ออกแบบมาสำหรับผู้ป่วยเบาหวานโดยเฉพาะ เพื่อไม่ให้กระทบระดับน้ำตาลในเลือด

อาหารทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยโรคไตเป็น “เครื่องมือ” ที่มีประโยชน์มากเมื่อใช้ได้ถูกคน ถูกเวลา และถูกประเภท แต่ไม่ใช่ยาวิเศษหรืออาหารที่ทุกคนต้องกิน รากฐานที่สำคัญที่สุดของการดูแลโรคไตยังคงเป็นการควบคุม “อาหารหลัก” ที่ปรุงจากวัตถุดิบธรรมชาติให้ได้ตามหลักโภชนาการสำหรับผู้ป่วยโรคไตในแต่ละระยะ

ดังนั้น ก่อนตัดสินใจเลือกซื้อหรือบริโภคผลิตภัณฑ์ใดๆ โปรดปรึกษาทีมแพทย์และนักกำหนดอาหารก่อนเสมอ เพื่อช่วยประเมินความจำเป็น และเลือกสูตรที่เหมาะสมกับระยะของโรคและสภาวะร่างกายของผู้ป่วยได้ดีที่สุด เพื่อให้ได้รับความปลอดภัยและประโยชน์สูงสุด

ดูแลสุขภาพของคุณให้ถูกวิธี

โปรแกรมปรึกษานักกำหนดอาหารคืออะไร ?

พร้อมรับคำปรึกษาจาก

นักกำหนดอาหารวิชาชีพ