กินอะไรป้องกันโรคไต : อาหารที่ช่วยลดความเสี่ยงโรคไตเรื้อรัง

อัปเดตล่าสุด: มิถุนายน 2569

กินอะไรป้องกันโรคไต คำถามสำคัญที่หลายคนสงสัย  การกินเพื่อป้องกันโรคไต คือ การเลือกรับประทานอาหารที่ลดโซเดียม เพิ่มผักผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และโปรตีนคุณภาพสูง เช่น ปลา เพื่อควบคุมความดันโลหิตและลดภาระไต เช่น สลัดผักสดกับข้าวกล้อง

กินป้องกันโรคไต ช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างไร?

การกินอาหารที่เหมาะสมช่วยลดความเสี่ยงโรคไตโดยตรง เช่น ลดโซเดียมช่วยควบคุมความดันโลหิต ลดการทำงานหนักของไต ขณะที่การเพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสีช่วยให้ร่างกายได้รับใยอาหาร วิตามิน และแร่ธาตุที่จำเป็นต่อการป้องกันอักเสบและความเสียหายของไต (สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล, 2566)

ลดโซเดียมเพื่อลดความดันและภาระไต

การบริโภคโซเดียมเกิน 2,000 มก./วัน เพิ่มความเสี่ยงความดันโลหิตสูง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของโรคไตเรื้อรัง (WHO, 2023) การลดโซเดียม เช่น เลือกอาหารสดแทนอาหารแปรรูป และไม่เติมเกลือหรือซอสปรุงรสในอาหาร ช่วยลดภาระไตและป้องกันโรคไตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสีเพื่อสุขภาพไต

ผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสีมีใยอาหารสูง ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด ลดการอักเสบและความเสียหายของไต เช่น ข้าวกล้อง 100 กรัม ให้ใยอาหาร 1.8 กรัม (สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล) การกินผักสด ผลไม้รสไม่หวานจัด และข้าวกล้องเป็นประจำช่วยเสริมสุขภาพไต

อาหารใดบ้างที่ควรหลีกเลี่ยงเพื่อป้องกันโรคไต?

อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง ได้แก่ อาหารแปรรูป เค็มจัด เช่น ไส้กรอก แฮม บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารทอด และอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง เพราะเพิ่มความเสี่ยงต่อความดันโลหิตสูงและภาวะไตเสื่อม (กรมอนามัย, 2565) นอกจากนี้ควรจำกัดอาหารที่มีฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมสูงในผู้ที่มีความเสี่ยง

หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูปและเค็มจัด

อาหารแปรรูป เช่น ไส้กรอก เบคอน ปลาเค็ม อุดมด้วยโซเดียมและสารกันบูด ซึ่งทำให้ไตต้องทำงานหนักขึ้น การลดอาหารเหล่านี้และเลือกอาหารสดใหม่จะช่วยลดภาระไตและป้องกันโรคไตเรื้อรังได้

จำกัดโปรตีนจากสัตว์และไขมันอิ่มตัว

โปรตีนจากเนื้อแดงและไขมันอิ่มตัว เช่น หมูสามชั้น เนื้อวัวติดมัน เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคไตและโรคหัวใจ ควรเลือกโปรตีนจากปลา ไข่ขาว หรือเต้าหู้แทน และลดการบริโภคไขมันอิ่มตัวโดยเลือกใช้น้ำมันพืชแทน

กินอะไรป้องกันโรคไต ในบริบทอาหารไทย

อาหารไทยมีตัวเลือกที่เหมาะสมต่อสุขภาพไต เช่น ข้าวกล้อง ส้มตำไม่ใส่ปลาร้า ต้มจืดผักกาดขาว เต้าหู้ผัดเห็ดหอม เมนูเหล่านี้ใช้วัตถุดิบสด ลดการเติมเกลือและซอสปรุงรส เลือกใช้สมุนไพรแทน เช่น ขิง ตะไคร้ เพื่อเพิ่มรสชาติและลดโซเดียม

ตัวอย่างเมนูไทยที่เหมาะกับไต เช่น ข้าวกล้องผัดผัก

ตัวอย่างเมนู: ข้าวกล้อง 100 กรัม กับต้มจืดเต้าหู้หมูสับ และผลไม้สด เช่น ฝรั่ง 100 กรัม ให้โพแทสเซียม 210 มก. (สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล) เหมาะสำหรับผู้ป้องกันโรคไต

ตารางเปรียบเทียบสารอาหารที่สำคัญต่อไตต่อ 100 กรัม

เคล็ดลับปฏิบัติจริงเพื่อสุขภาพไต

• อ่านฉลากโภชนาการ เลือกอาหารโซเดียมต่ำ
• เลือกผักสด ผลไม้สดทุกมื้อ
• ใช้ข้าวกล้องหรือธัญพืชไม่ขัดสีแทนข้าวขาว
• เลือกโปรตีนจากปลา เต้าหู้ ไข่ขาว
• ลดการเติมซอสปรุงรส น้ำปลา เกลือ
• หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูปและของทอด

ข้อควรระวัง เช่น โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และการใช้ยา NSAIDs

แม้ผักผลไม้ดีต่อไต แต่ในผู้ที่มีความเสี่ยงหรือมีไตเสื่อมควรระวังโพแทสเซียมและฟอสฟอรัสสูง เช่น กล้วย อะโวคาโด นมวัว อาหารเสริมบางชนิด รวมถึงการใช้ยา NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน อาจทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาและอาหารเสริมเสมอ (กรมอนามัย, 2565)

ตัวอย่างแผนมื้ออาหารประจำวันเพื่อไตแข็งแรง

เช้า: ข้าวกล้อง 100 กรัม + ต้มจืดเต้าหู้หมูสับ กลางวัน: ส้มตำไม่ใส่ปลาร้า ลดผงชูรส + ข้าวเหนียว 80 กรัม เย็น: ปลาเผา 80 กรัม + ผัดผักรวม ผลไม้: ฝรั่ง 100 กรัม โดยทั้งวันถ้าปรุงเครื่องปรุงด้วยซีอิ้ว หรือน้ำปลาไม่เกิน 3 ช้อนชา จะรวมโซเดียมทั้งวันไม่เกิน 2,000 มก. (สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล) ช่วยลดความเสี่ยงโรคไต

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการกินเพื่อป้องกันโรคไต

กินอะไรป้องกันโรคไต ช่วยลดความเสี่ยงได้จริงหรือไม่?

การเลือกอาหารโซเดียมต่ำ เพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสี มีหลักฐานว่าช่วยลดความเสี่ยงโรคไตเรื้อรัง โดยควบคุมความดันโลหิตและลดการอักเสบของไต เช่น ข้าวกล้องกับต้มจืดผัก (WHO, 2023)

ควรจำกัดโซเดียมในอาหารเท่าไรเพื่อป้องกันโรคไต?

องค์การอนามัยโลกแนะนำให้บริโภคโซเดียมไม่เกิน 2,000 มก./วัน หรือเกลือไม่เกิน 1 ช้อนชา เพื่อลดความเสี่ยงความดันโลหิตสูงและโรคไต (WHO, 2023) เลือกอาหารสดและลดซอสปรุงรส

ผักผลไม้ชนิดใดเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการป้องกันโรคไต?

ผักใบเขียว ผลไม้รสไม่หวานจัด เช่น ฝรั่ง แตงโม แตงกวา ช่วยให้ได้รับใยอาหารและวิตามินโดยไม่เพิ่มภาระไตมาก เหมาะสำหรับผู้ป้องกันโรคไต (สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล)

โปรตีนประเภทใดที่ควรเลือกเพื่อสุขภาพไต?

ควรเลือกโปรตีนคุณภาพสูง เช่น ปลา เต้าหู้ ไข่ขาว เพราะย่อยง่ายและไม่เพิ่มภาระไตเท่าเนื้อแดง ลดความเสี่ยงไตเสื่อมได้ (กรมอนามัย, 2565)

อาหารไทยเมนูใดที่เหมาะกับการป้องกันโรคไต?

ข้าวกล้องกับต้มจืดผัก  เต้าหู้ผัดเห็ดหอม เป็นอาหารไทยที่ใช้วัตถุดิบสด ลดโซเดียมและไขมัน เหมาะสำหรับป้องกันโรคไต

ควรระวังสารอาหารใดบ้างเมื่อกินเพื่อป้องกันโรคไต?

ควรระวังโซเดียม โพแทสเซียม และฟอสฟอรัส โดยเฉพาะในผู้ที่มีความเสี่ยงหรือไตเสื่อมแล้ว หรือแพทย์แจ้งว่า โพแทสเซียมสูง  เช่น เลี่ยงกล้วย อะโวคาโด และอาหารเสริมบางชนิด (กรมอนามัย, 2565)

การใช้ยา NSAIDs มีผลต่อไตหรือไม่?

ยา NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน อาจทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น ควรใช้เมื่อจำเป็นและภายใต้คำแนะนำแพทย์ โดยเฉพาะในผู้ที่มีความเสี่ยงโรคไต (กรมอนามัย, 2565)

อาหารเสริมชนิดใดที่ควรหลีกเลี่ยงหากต้องการป้องกันโรคไต?

อาหารเสริมที่มีโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส หรือสมุนไพรบางชนิดอาจกระทบไต ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้เสมอ โดยเฉพาะผู้มีความเสี่ยงโรคไต

สรุป กินอะไรป้องกันโรคไต ? 

กินอาหารเพื่อป้องกันโรคไต คือการเลือกอาหารโซเดียมต่ำ เพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และโปรตีนคุณภาพต่ำ ลดอาหารแปรรูปและไขมันอิ่มตัว พร้อมอ่านฉลากโภชนาการและระวังการใช้ยา NSAIDs เพื่อสุขภาพไตที่ดีระยะยาว ดาวน์โหลดแอป Wello เพื่อออกแบบเมนูลดโซเดียมและติดตามสุขภาพไตของคุณวันนี้

เขียนโดย: ทีมนักกำหนดอาหาร Eatwellconcept

อ้างอิง

• กรมอนามัย. (2565). แนวทางการดูแลสุขภาพไต. สืบค้นจาก https://www.anamai.moph.go.th
• สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล. (2566). ตารางแสดงคุณค่าทางโภชนาการของอาหารไทย.
• World Health Organization. (2023). Guideline: Sodium intake for adults and children. https://www.who.int/publications/i/item/9789240070220
• U.S. Department of Agriculture, FoodData Central. (2023). Food composition data.

ดูแลสุขภาพของคุณให้ถูกวิธี

โปรแกรมปรึกษานักกำหนดอาหารคืออะไร ?

พร้อมรับคำปรึกษาจาก

นักกำหนดอาหารวิชาชีพ