ล้างไตทางหน้าท้องกินอะไรได้บ้าง จัดมื้อให้โปรตีนพอ

อัปเดตล่าสุด: พฤศจิกายน 2569 | ตรวจทานโดยทีมนักกำหนดอาหาร Eatwellconcept

เช้าวันที่ผู้ดูแลเตรียมข้าวปลาแกะ คุณอาจลังเลว่าควรใส่ปลาแค่ไหน และอาหารที่เคยจำกัดก่อนล้างไตยังกินได้หรือไม่ คำถามว่า ล้างไตทางหน้าท้องกินอะไรได้บ้าง จึงควรเริ่มที่แผนของแต่ละคน: เลือกข้าว ปลา ไก่ ไข่ และผักผลไม้ได้ โดยจัดโปรตีนให้พอ ลดเค็ม และปรับชนิดกับปริมาณอาหารตามผลเลือด รวมถึงปริมาณน้ำ ที่แพทย์กำหนด

  • ผู้ล้างไตทางช่องท้องต้องการโปรตีนมากกว่า ก่อนฟอกไต เพราะต้องชดเชยโปรตีนที่สูญเสียไปกับน้ำยาล้างไต
  • ลดเค็ม ส่วนโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และน้ำให้ปรับตามผลตรวจและแผนรักษา
  • น้ำยาล้างไตที่มีกลูโคสให้พลังงาน จึงต้องคิดร่วมกับอาหารที่กินจริงโดยการคุมแป้งและน้ำตาลด้วย

ล้างไตทางหน้าท้องกินอะไรได้บ้าง เลือกอย่างไรให้เหมาะกับตัวเอง?

คุณสามารถเลือกข้าวกับปลาแกะ ไก่ หรือไข่ปรุงสุกได้ พร้อมผักและผลไม้ในปริมาณที่เหมาะกับผลเลือด อาหารสำหรับผู้ป่วยล้างไตทางช่องท้องไม่จำเป็นต้องใช้ข้อจำกัดโปรตีนแบบก่อนล้างไต  เพราะความต้องการเปลี่ยนไปเมื่อเริ่มล้างไต NIDDK อธิบายว่าควรจัดอาหารร่วมกับนักกำหนดอาหารโดยดูทั้งโปรตีน แร่ธาตุ น้ำ เทียบกับพฤติกรรมการกินแบบปกติ

เริ่มจากเลือกอาหารสด ปรุงสุก และชิมก่อนเติมน้ำปลา อ่าน หลักการกินอาหารสำหรับผู้ป่วยโรคไต เพิ่มเติมได้ แต่ให้ใช้แผนเฉพาะผู้ล้างไตของคุณเป็นหลัก

ผู้ล้างไตทางหน้าท้องต้องกินโปรตีนวันละเท่าไร?

ผู้ใหญ่ที่ล้างไตและมีภาวะการเผาผลาญคงที่อาจใช้โปรตีนประมาณ 1.0–1.2 กรัมต่อน้ำหนักอุดมคติ 1 กิโลกรัมต่อวันเป็นกรอบตั้งต้น ตาม สรุปแนวทาง KDOQI 2020 โดยทีมรักษากำหนดน้ำหนักที่ใช้และเป้าหมายจริง การล้างไตทางช่องท้องทำให้สูญเสียโปรตีนไปกับน้ำยาที่ระบายออก จึงต้องวางแผนชดเชย

ตัวอย่าง หากคุณสูง 160 Cm น้ำหนักอุดมคติ จะเท่ากับ 1.6*1.6*22.9 = 58 kg  กรอบตั้งต้นเท่ากับโปรตีน 58 – 70  กรัมต่อวัน ซึ่งปริมาณที่ว่า คือ น้ำหนักโปรตีน  ไม่ใช่น้ำหนักเนื้อสัตว์  (ตัวอย่างเช่น ไก่ดิบ 40 กรัม จะมีโปรตีนอยู่ที่ 7 กรัม) ผู้มีการติดเชื้อ เจ็บป่วยเฉียบพลัน หรือภาวะทุพโภชนาการต้องได้รับการประเมินใหม่

เลือกปลา ไก่ ไข่ และกระจายโปรตีนในแต่ละมื้อ

แบ่งปลา ไก่ หรือไข่สุกไปในมื้อที่คุณกินได้ แทนการพยายามกินทั้งหมดในมื้อเดียว ตัวอย่างไข่ขาวดิบชั่ง 30 กรัมแล้วนำไปตุ๋น ให้โปรตีนจากไข่ขาวประมาณ 3.06 กรัม เทียบกับกรอบตัวอย่าง 50–60 กรัมต่อวัน จึงยังต้องนับโปรตีนจากอาหารอื่นด้วย น้ำหนักนี้ไม่เท่ากับไข่ขาวหนึ่งฟองเสมอไป ฐานข้อมูลอาหารไทย มหาวิทยาลัยมหิดล (Thai Food Composition Database: Egg, hen, white, raw, H1)

ฟอสฟอรัสสูง ไม่ควรงดโปรตีนทั้งหมด

เมื่อฟอสฟอรัสในเลือดสูง อย่าเพิ่งตัดปลา ไก่ และไข่ทั้งหมด เพราะร่างกายยังต้องการโปรตีน ให้หลีกเลี่ยง อาหารแปรรูปและอาหารที่มีสารเติมแต่งฟอสเฟต เช่น น้ำอัดลม ซึ่งดูดซึมได้สูง แล้วเลือกแหล่งโปรตีนตามแผนของนักกำหนดอาหาร หากได้รับยาจับฟอสเฟต ให้ใช้ตามคำสั่งทีมรักษา NIDDK

ล้างไตทางหน้าท้องกินผลไม้อะไรได้บ้าง?

คุณกินผลไม้ได้ โดยเลือกชนิดและปริมาณตามโพแทสเซียมในเลือด ระดับน้ำตาล และแผนอาหาร โพแทสเซียมเป็นแร่ธาตุที่ช่วยการทำงานของกล้ามเนื้อและหัวใจ แต่ระดับที่ต่ำหรือสูงเกินไปอาจเป็นอันตราย จึงไม่มีบัญชีผลไม้ต้องห้ามที่ใช้แทนผลเลือดของทุกคนได้ NIDDK

โพแทสเซียมต่ำ ปกติ หรือสูง ต้องเลือกต่างกัน

การล้างไตทางช่องท้องอาจทำให้สูญเสียโพแทสเซียม บางคนจึงต้องกินให้เพียงพอ ขณะที่คนมีผลเลือดสูงอาจต้องจำกัดตามคำแนะนำเฉพาะบุคคล อย่าเพิ่มหรืองดผักผลไม้เองจากคำบอกเล่า หากทีมแนะนำให้ลดโพแทสเซียมในผัก อาจหั่นผัก แช่น้ำ แล้วต้มและเทน้ำทิ้ง โดยยังคงนับปริมาณผักตามแผน

ผลไม้ น้ำผลไม้ และน้ำจากอาหารต้องคิดร่วมกัน

ผลไม้และน้ำผลไม้ให้คาร์โบไฮเดรต ส่วนน้ำผลไม้และน้ำแกงนับเป็นของเหลวด้วย หากมีแผนจำกัดน้ำ ให้จดสิ่งที่ดื่มและน้ำในอาหารร่วมกัน แล้วนำรายการไปคุยกับทีมรักษา การเลือกผลไม้ทั้งชิ้นแทนน้ำผลไม้ช่วยให้เห็นปริมาณที่กินได้ชัดขึ้น โดยยังต้องปรับตามแผนของคุณ NIDDK

ผู้ที่รักษาด้วยการทำ CAPD จะรับประทานขนมหวาน น้ำหวานได้หรือไม่

กินได้ตามแผนอาหารและระดับน้ำตาล ไม่จำเป็นต้องงดขนมทุกชนิด CAPD คือการล้างไตทางช่องท้องแบบต่อเนื่องด้วยการเปลี่ยนน้ำยา น้ำยาที่มีกลูโคสอาจถูกดูดซึมและให้พลังงานเพิ่มจากอาหาร ปริมาณที่ดูดซึมต่างกันตามน้ำยาและการรักษา จึงไม่ควรกำหนดเป็นตัวเลขเดียวสำหรับทุกคน NIDDK

เมื่อต้องการขนม ให้บอกทีมรักษาว่ากินอะไรและบ่อยเพียงใด เพื่อจัดร่วมกับมื้อหลัก โดยเฉพาะหากมีเบาหวานหรือน้ำหนักเปลี่ยน อาจกำหนดเป็นโควต้าอยู่ในพลังงาน และปริมาณคาร์โบไฮเดรต รวมต่อวัน หรือเลือกขนมที่มีน้ำตาลน้อย หรือ น้ำตาลเทียม เช่น วุ้นสมุนไพร ที่ใช้หญ้าหวานแทน

เป็นเบาหวานหรือกินได้น้อย ต้องปรับแผนต่างกัน

ผู้มีเบาหวานควรติดตามน้ำตาลและทบทวนอาหาร เครื่องดื่ม น้ำยา และยากับทีมรักษา ส่วนผู้ที่กินได้น้อยไม่ควรลดข้าวหรืออาหารหลักเองเพียงเพราะกังวลพลังงานจากน้ำยา ควรให้ทีมช่วยหาวิธีเพิ่มพลังงานและโปรตีนที่เหมาะกับความอยากอาหาร

วิธีจัดมื้อประจำวันจากผลเลือดและแผนล้างไต

เริ่มจากนำเป้าหมายโปรตีน ผลเลือดล่าสุด และปริมาณของเหลวที่ทีมกำหนดมาดูคู่กับสิ่งที่กินจริง แล้วเลือกเมนูที่ทำได้ในบ้าน ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทุกอย่างพร้อมกัน

  1. ถามทีมรักษาว่าใช้เป้าหมายโปรตีนเท่าไร และผลโพแทสเซียมกับฟอสฟอรัสต้องปรับอาหารหรือไม่
  2. จดอาหาร น้ำดื่ม น้ำแกง และของหวาน เพื่อดูว่ากินถึงเป้าหมายและอยู่ในแผนของเหลวหรือไม่
  3. ติดตามน้ำหนักและอาการบวมตามวิธีที่ทีมรักษาสอน แล้วนำบันทึกไปในการนัดครั้งถัดไป

หากต้องการคนช่วยแปลเป้าหมายเป็นรายการอาหาร ดู โปรแกรมวางแผนโภชนาการส่วนบุคคลกับนักกำหนดอาหาร ได้

ข้อควรระวังเรื่องน้ำ อาหารเสริม และการปรับอาหารเอง

ปริมาณน้ำที่เหมาะขึ้นกับปัสสาวะ น้ำที่ล้างไตดึงออก อาการบวม และคำสั่งรักษา จึงไม่ควรใช้ตัวเลขเดียวกันทุกคน นอกจากนี้ไม่ควรซื้อวิตามินหรืออาหารเสริมมากินเองโดยไม่ให้ทีมตรวจส่วนประกอบ หากบวมหรือกินได้น้อยต่อเนื่องให้ติดต่อทีมรักษา หากหอบรุนแรงหรือหายใจลำบากเฉียบพลันให้ไปห้องฉุกเฉินทันที NIDDK

ตัวอย่างมื้อเช้า กลางวัน และเย็นสำหรับนำไปปรับใช้

มื้อเช้าอาจเลือกข้าวกับไข่ขาวตุ๋น มื้อกลางวันเป็นข้าวปลาแกะกับผักสุก และมื้อเย็นเป็นข้าวกับไก่ผัดขิง เสริมผลไม้ตามแผน รายการเหล่านี้เป็นเพียงแนวคิดเลือกเมนู ไม่ใช่แผนครบวัน ปริมาณข้าว โปรตีน ผัก ผลไม้ และน้ำต้องให้ทีมกำหนดจากความต้องการจริงก่อนนำไปใช้

คำถามที่พบบ่อยเรื่องอาหารเมื่อล้างไตทางหน้าท้อง

ล้างไตทางหน้าท้องกินไข่ขาววันละกี่ฟอง?
ไม่มีจำนวนฟองที่เหมาะเท่ากันทุกคน เพราะขนาดไข่และโปรตีนจากอาหารอื่นต่างกัน นำเป้าหมายโปรตีนรายวันมาดูร่วมกับปลา ไก่ นม หรืออาหารที่กินจริง หากใช้ไข่ขาวเป็นส่วนหนึ่งของมื้อ ควรปรุงให้สุกและให้ทีมช่วยกำหนดปริมาณที่เหมาะกับคุณ
ล้างไตทางหน้าท้องดื่มน้ำได้วันละเท่าไร?
ปริมาณน้ำดื่มขึ้นกับแผนของทีมรักษา ไม่ควรกำหนดเท่ากันทุกคน ทีมจะดูปัสสาวะ น้ำที่ดึงออกจากการล้างไต น้ำหนัก และอาการบวมร่วมกัน โปรดนับเครื่องดื่มและของเหลวในอาหาร เช่น น้ำแกง ตามวิธีที่ทีมสอน และนำบันทึกไปทบทวนเมื่อมีการนัด
ผู้ล้างไตทางช่องท้องดื่มนมได้ไหม?
ดื่มนมได้หากชนิดและปริมาณเหมาะกับแผนของคุณ นมมีโปรตีนและอาจมีฟอสฟอรัส โพแทสเซียม รวมถึงน้ำที่ต้องนับร่วมกับอาหารอื่น อ่านฉลากและนำผลิตภัณฑ์ที่ดื่มประจำไปให้ทีมช่วยดู โดยเฉพาะเมื่อผลเลือดต้องปรับแร่ธาตุ
อาหารหลังเริ่มล้างไตต่างจากก่อนล้างไตอย่างไร?
หลังเริ่มล้างไต ความต้องการโปรตีนมักเปลี่ยนเพราะมีการสูญเสียโปรตีนไปกับการรักษา จึงไม่ควรนำแผนจำกัดโปรตีนเดิมมาใช้ต่อเอง ส่วนโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และของเหลวต้องดูผลเลือด การรักษา และการกินจริงของแต่ละคน
ผู้ล้างไตทางหน้าท้องที่เป็นเบาหวานควรจัดมื้ออย่างไร?
ควรจัดอาหารและยาร่วมกับทีมรักษาโดยดูระดับน้ำตาลและน้ำยาล้างไตที่ใช้ เลือกมื้อที่กินได้สม่ำเสมอและจดน้ำหวานหรือขนมที่กินจริง น้ำยาบางชนิดมีกลูโคสที่ร่างกายดูดซึมได้ จึงควรแจ้งทีมเมื่อรูปแบบน้ำยาหรือผลน้ำตาลเปลี่ยน
ผู้ล้างไตทางช่องท้องต้องงดผักผลไม้ทั้งหมดหรือไม่?
ไม่จำเป็นต้องงดทั้งหมด เพราะความต้องการโพแทสเซียมแตกต่างกันและการล้างไตอาจทำให้สูญเสียแร่ธาตุนี้ได้ ใช้ผลเลือดล่าสุดและคำแนะนำของทีมเป็นตัวกำหนดชนิดกับปริมาณ หากมีข้อจำกัด ให้ถามวิธีเตรียมผักและส่วนที่เหมาะแทนการตัดออกเอง
อาหารเสริมโปรตีนเหมาะกับผู้ล้างไตทุกคนไหม?
ไม่เหมาะโดยอัตโนมัติสำหรับทุกคน เพราะผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดมีโปรตีน แร่ธาตุ น้ำตาล และส่วนผสมต่างกัน หากกินอาหารได้น้อยหรือสงสัยว่ารับโปรตีนไม่พอ ให้นำฉลากไปให้ทีมรักษาหรือนักกำหนดอาหารตรวจ ก่อนตัดสินใจใช้ร่วมกับมื้อปกติ
ผู้ล้างไตทางหน้าท้องควรสังเกตอะไรเมื่อกินได้น้อย?
ควรบันทึกอาหารที่กินได้ น้ำหนัก และอาการที่เปลี่ยนไป แล้วติดต่อทีมรักษาหากกินได้น้อยต่อเนื่อง การลดอาหารเองอาจทำให้ได้รับโปรตีนและพลังงานไม่พอ ทีมสามารถช่วยหาสาเหตุและปรับมื้อให้กินง่ายขึ้นโดยคำนึงถึงแผนล้างไต

สรุป กินให้พอและปรับอาหารให้ตรงกับผลเลือด

คำตอบของ ล้างไตทางหน้าท้องกินอะไรได้บ้าง เริ่มจากโปรตีนให้พอ ลดเค็ม และปรับผักผลไม้ ฟอสฟอรัส น้ำ และพลังงานจากน้ำยาให้ตรงกับแผนของคุณ Wello Food เป็นบริการของ Eatwellconcept โดยคอร์สอาหารฟอกไตออกแบบรายบุคคล สามารถดูข้อมูล อาหารสำหรับผู้ป่วยระหว่างฟอกไตที่ออกแบบโดยนักกำหนดอาหาร ผู้ล้างไตทางหน้าท้องและครอบครัวที่ต้องการตัวช่วยจัดมื้อ สามารถเลือก Wello Food อาหารสำหรับผู้ป่วยโรคไตที่ออกแบบโดยนักกำหนดอาหาร ส่งถึงบ้าน สั่งผ่าน LINE @wello โดยแจ้งแผนอาหารและข้อจำกัดจากทีมรักษาก่อนเลือกเมนู

เรียบเรียงโดยทีมนักกำหนดอาหาร Eatwellconcept

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษา โปรดปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนปรับอาหาร

อ้างอิง

  1. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2018). Eating and nutrition for peritoneal dialysis.
  2. National Kidney Foundation และ Academy of Nutrition and Dietetics. (2020). KDOQI clinical practice guideline for nutrition in CKD: Overview.
  3. KDIGO. (2024). Executive summary of the KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease.
  4. สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล. (ม.ป.ป.). ฐานข้อมูลคุณค่าทางโภชนาการอาหารไทย: ไข่ไก่ ไข่ขาว ดิบ รหัส H1.

Tag :