นักกำหนดอาหาร (Dietitian) คือ หนึ่งในทีมบุคลากรทางการแพทย์หรือที่เรียกว่า “สหสาขาวิชาชีพ” ที่มีความเชี่ยวชาญด้านโภชนาการและอาหารและสามารถนำความรู้ทางด้านโภชนาการและอาหารมาใช้ในการกำหนดอาหารให้เหมาะสมกับสภาวะและความต้องการของผู้ป่วยหรือบุคคลทั่วไปในแต่ละช่วงวัย
ปัจจุบันสื่อโฆษณาและแอปพลิเคชั่นซื้อของออนไลน์ทำให้สามารถเข้าถึง อาหารทางการแพทย์ ได้ง่ายกว่าแต่ก่อนที่จะซื้ออาหารทางการแพทย์ได้จากโรงพยาบาลหรือร้านขายยาเท่านั้น ด้วยเทคโนโลยีด้านอาหารที่ก้าวหน้าทำให้อาหารทางการแพทย์มีมาให้เลือกมากมาย แต่อาหารทางการแพทย์แบบไหนที่จะถูกปากและเหมาะสมกับคนที่เรารักมากที่สุด หยิบตะกร้าแล้วเดินตามนักกำหนดอาหารมาได้เลย ความ “เหมือนและแตกต่าง” ของอาหารการแพทย์และนมทั่วไป ตามคำนิยามอาหารทางการแพทย์ (Medical Food) เป็นอาหารที่ผลิตขึ้นมาสำหรับดื่มทางปากหรือให้ผ่านสายให้อาหาร เพื่อให้ได้รับพลังงานและสารอาหารครบถ้วนต่อความต้องการและเหมาะสมต่อภาวะโรคที่เป็นอยู่ โดยต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือบุคคลากรทางการแพทย์1 ลักษณะของอาหารทางการแพทย์ส่วนใหญ่มักมีสีและกลิ่นคล้ายนม จึงอาจเป็นที่เข้าใจผิดว่าการดื่มนมกล่องทั่วไปก็เพียงพอต่อความต้องการ แต่เมื่อศึกษาพลังงานและสารอาหารในปริมาณนมที่เท่ากันก็จะพบว่าอาหารทางการแพทย์ให้พลังงาน โปรตีนและสารอาหารสูงกว่านมทั่วไป เมื่อไหร่ที่ควรเสริมด้วยอาหารทางการแพทย์ (When to start supplment) หากผู้ป่วยสามารถกินอาหารทางปากและยังพอมีความอยากอาหารอยู่บ้าง จะเริ่มเสริมอาหารทางการแพทย์ เมื่อผู้ป่วยสามารถกินอาหารได้น้อยกว่าครึ่งของความต้องการพลังงานมามากกว่า 1 สัปดาห์2 ในอีกกรณีหนึ่งจะเป็นกลุ่มผู้สูงอายุที่มีอาการเบื่ออาหาร กินอาหารน้อยลงจากเดิม ป่วยเป็นโรคเรื้อรัง จนทำให้มีน้ำหนักตัวลดลงและมีสุขภาพร่างกายที่แย่ลงได้3 โดยช่องทางการให้อาหารทางการแพทย์สามารถดื่มทางปาก และให้ทางสายให้อาหาร ซึ่งการเลือกช่องทางการให้อาหารทางการแพทย์จะอยู่ภายใต้การพิจารณาของแพทย์ ซึ่งสามารถประเมินได้ด้วย แบบคัดกรองภาวะโภชนาการ อาหารทางการแพทย์มีกี่แบบ อาหารทางการแพทย์สามารถแบ่งเป็น 2 แบบ ได้แก่ 1. สูตรครบถ้วน (Standard formula) คือ สูตรพื้นฐานเปรียบเทียบเหมือนกับอาหารทั่วไปที่อาจอยู่ในรูปของผง หรือ เครื่องดื่มเหลวพร้อมดื่ม ให้พลังงานและสารอาหารครบถ้วน 2. สูตรเฉพาะโรค […]
“ถ้าไม่อยากกินข้าวแป้ง สามารถทานอะไรเพื่อทดแทนได้บ้าง” นี่เป็นหนึ่งในประโยชน์ของ อาหารแลกเปลี่ยน ที่จะช่วยให้เราได้รับสารอาหารที่ครบถ้วน หลากหลายและหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารซ้ำซ้อน จนอาจนำไปสู่ ภาวะน้ำหนักเกินเกณฑ์ หรือภาวะ อ้วน ได้ ด้วยเทคนิคง่ายๆ ที่ใครก็ทำตามได้ อาหารแลกเปลี่ยน คืออะไร? อาหารแลกเปลี่ยน หรือ รายการอาหารแลกเปลี่ยน (Food Exchange List ) คือ รายการที่รวบรวมชื่อและปริมาณของอาหารเอาไว้ มีการแยกเป็นหมวดๆ ซึ่งอาหารในหมวดเดียวกัน หากรับประทานตามปริมาณที่ระบุแล้ว จะได้รับสารอาหารและพลังงานในปริมาณใกล้เคียงกัน จึงสามารถสับเปลี่ยนทดแทนกันได้ ตัวอย่างในตารางนี้คือรายการอาหารแลกเปลี่ยนประเภท “ข้าวแป้ง” หลายคนอาจจะเคยคิดว่า ข้าวแบบไหนก็ดูเหมือนกันหมด แต่ความจริงแล้วข้าวแต่ละประเภทมีความแตกต่างกัน จากตารางจะเห็นได้ว่า ‘ข้าวสวย มีปริมาณ 1 ส่วน เท่ากับ 1 ทัพพี ให้พลังงานประมาณ 80 กิโลแคลอรี และสารอาหารดังที่แสดง ถ้าตักข้าวสวย 3 ทัพพี (3 ส่วน) ก็จะได้รับพลังงานอยู่ที่ราวๆ 240 กิโลแคลอรี’ หากวันนั้นเราอยากเปลี่ยนไปกินข้าวเหนียวหรือข้าวต้ม […]
โปรตีน เป็นหนึ่งในสารอาหารที่กลายมาเป็นขวัญใจของกลุ่มคนที่ต้องการสร้างกล้ามเนื้อหรือต้องการดูแลสุขภาพเพื่อให้ร่างกายแข็งแรงเพิ่มมากขึ้น พอพูดถึงโปรตีนหลายคนอาจจะเข้าใจว่า เนื้อสัตว์เป็นอาหารเพียงอย่างเดียวที่ให้โปรตีนเท่านั้น แต่แท้จริงแล้วเรายังสามารถพบโปรตีนได้ในอาหารกลุ่มอื่น ไม่ว่าจะเป็นนม, ถั่วเปลือกแข็ง, ธัญพืช รวมไปถึงผักชนิดต่าง ๆ อีกด้วย เพื่อที่จะทำความรู้จักกับโปรตีนให้ดียิ่งขึ้น เรามาดูกันดีกว่าว่าจริง ๆ แล้วโปรตีนนั้นคืออะไร มีกี่ชนิด และมีประโยชน์อะไรต่อร่างกายของเราบ้าง โปรตีน ประโยชน์ที่มากกว่าช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อ โปรตีน (Protein) เป็นหนึ่งสารอาหารหลักที่จำเป็นและมีความสำคัญกับร่างกาย โดยโปรตีน 1 กรัม จะให้พลังงาน 4 กิโลแคลอรี่ นอกจากนี้โปรตีนยังมีหน้าที่เฉพาะอีกหลายอย่างซึ่งช่วยส่งเสริมให้ร่างกายทำงานได้อย่างปกติ1 ไม่ว่าจะเป็น กรดอะมิโนตัวจิ๋ว รวมกันกลายเป็น โปรตีน หลายคนอาจจะยังไม่ทราบว่า โปรตีน ที่เป็นสารอาหารอย่างที่เรารู้จักนั้นที่จริงแล้วเกิดมาจากการที่กรดอะมิโน (amino acid) หลายชนิดมารวมตัวกันจนกลายเป็นโปรตีน ในธรรมชาตินั้นกรดอะมิโนจะมีทั้งหมด 20 ชนิด โดยเราสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กรดอะมิโนจำเป็น (essential amino acid) และ กรดอะมิโนไม่จำเป็น (nonessential amino acid) […]
เปิดตัวพอดแคสต์แนวใหม่ที่จะมาพูดคุยเรื่องอาหารในมิติต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันที่เราคาดไม่ถึง
ระดับน้ำตาลในเลือดถือเป็นค่าชี้วัดตัวหนึ่งที่บ่งบอกสภาวะร่างกายไม่ใช่เพียงการ “งดน้ำตาลในอาหาร” ให้ความสำคัญกับอาหารที่ให้คาร์โบไฮเดรต
การลดความดันเลือดด้วยอาหาร ลดปริมาณโซเดียมจากการปรุงอาหาร เนื้อสัตว์แปรรูป อาหารหมักดองและอาหารกระป๋อง บริโภค “น้ำตาลเติม” ในอาหารหรือเครื่องดื่มลง
น้ำตาลในเครื่องดื่มมักไม่ใช่ชื่อน้ำตาลเสมอไป สามารถทำได้ง่ายๆ โดยการอ่านฉลากโภชนาการ ามารถดูได้เลยว่ามีน้ำตาลอยู่กี่กรัมต่อ 1 หน่วยบริโภค
การลดน้ำหนักด้วยอาหาร จึงไม่ใช่เรื่องยากเพียงปรับรูปแบบการกินอาหารให้ “พลังงานที่ได้รับจากอาหาร” มีค่าน้อยกว่า “พลังงานที่ร่างกายใช้งานในแต่ละวัน” และต้องทำอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ร่างกายค่อย ๆ ลดน้ำหนักลงได้ แต่วิธีการที่จะลดน้ำหนักด้วยสมการพลังงานจากอาหารนั้น มักถูกนำไปใช้ในรูปแบบของ “กินไป จดไป” ซึ่งมองผิวเผินเหมือนจะถูกทางแล้ว แต่ความเป็นจริงนั้นถือว่าเป็นพฤติกรรมที่รบกวนและส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตมาก สำหรับผู้ที่อยากลองเริ่มต้นลดน้ำหนักด้วยอาหารให้ปฏิบัติได้อย่างยั่งยืนนั้น มีคำแนะนำให้ปฏิบัติเบื้องต้นสำหรับการลดพลังงานจากอาหารที่บริโภค
ผู้เป็นเบาหวานสามารถบริโภคน้ำตาลเทียมได้ แนะนำให้ใช้ทดแทนการเติมน้ำตาลในอาหาร หรือเลือกดื่มเครื่องดื่มที่ใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลได้
