หน้าแรก ข่าวสารและคลังความรู้ คลังความรู้ เป็นโรคไตกินน้ำปลา ได้มั้ย ?

เป็นโรคไตกินน้ำปลา ได้มั้ย ?

ไม่แน่ใจว่าอาหารที่กินอยู่ปลอดภัยสำหรับไตของคุณไหม?

Wello Food คิดให้ครบแล้วทุกมื้อ

เมนูและกับข้าวที่คำนวณโซเดียม โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และโปรตีนมาให้ตามแนวทางผู้ป่วยโรคไตตามระยะของคุณ — แค่เปิดแพ็คแล้วกิน ไม่ต้องนับเองทุกวัน

สั่งเลย

” เป็นโรคไตกินน้ำปลา ได้มั้ย ?    หมอบอกห้ามเค็ม แต่ไม่ได้บอกชัดๆ ว่าน้ำปลาล่ะ?” — น้ำปลาเป็นเครื่องปรุงหัวใจของอาหารไทย แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ต้องเข้าใจก่อนว่ามันมีผลต่อไตอย่างไร
 
คำตอบ คือ ยังกินได้  — แต่ต้องนับโซเดียม ว่าใช้ไปแล้วเท่าไหร่ 

ทำไมโรคไตถึงต้องระวังโซเดียม?

ไตที่ทำงานน้อยลงมีปัญหาในการขับโซเดียมส่วนเกินออกจากร่างกาย เมื่อโซเดียมสูงขึ้น ร่างกายดึงน้ำเข้ามาเพื่อเจือจาง ผลที่ตามมาคือ บวม ความดันสูง หัวใจทำงานหนักขึ้น และที่สำคัญ — โปรตีนรั่วออกทางปัสสาวะมากขึ้น ซึ่งเร่งให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น

แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย 2565 กำหนดโซเดียมไว้ที่ ไม่เกิน 2,000–2,300 mg ต่อวัน สำหรับผู้ป่วย CKD ทุกระยะ

น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ มีโซเดียมเท่าไหร่?

เครื่องปรุงปริมาณโซเดียม (mg)% โควต้าต่อวัน
น้ำปลา1 ช้อนโต๊ะ (15 ml)1,400–1,80060–90%
น้ำปลา1 ช้อนชา (5 ml)467–60020–30%
เกลือแกง1 ช้อนชา2,300100%+
ซีอิ๊วขาว1 ช้อนโต๊ะ87938–44%
 
ตัวเลขที่น่าตกใจน้ำปลาแค่ 1 ช้อนโต๊ะ = โซเดียม 1,400–1,800 mg นั่นหมายถึงกินน้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ ก็ใช้โควต้าโซเดียมวันนั้นไปแล้วมากกว่าครึ่ง ถ้าอาหารจานนั้นมีน้ำปลา 2 ช้อนโต๊ะ — ล้นโควต้าวันนั้นเลย
 
ลองถามตัวเองว่าทุกวันนี้ เรากินน้ำปลามากเกินไปหรือเปล่า ??? 
 

แล้วยังกินน้ำปลาได้ไหม?

ได้ค่ะ แต่ต้องปรับวิธีใช้ ไม่ใช่เลิกเลย ซึ่งจะยิ่งทำให้อาหารจืดชืดจนกินไม่ได้ แล้วอาจจะทำให้ไม่สามารถปรับพฤติกรรมได้ในที่สุด 

กลยุทธ์ใช้น้ำปลาอย่างฉลาด

  • ใช้ปลาย ไม่ใช่ทั้งช้อน — หยดน้ำปลาหลังปรุงเสร็จแล้ว แทนที่จะผัดรวมตั้งแต่แรก รสจะชัดกว่า ใช้น้อยกว่า
  • น้ำปลาโซเดียมต่ำ — ปัจจุบันมียี่ห้อที่ลดโซเดียม 30–40% ลองค้นหาในซูเปอร์มาร์เก็ต หรือดูได้จากบทความเพิ่มเติม  
  • เสริมรสด้วยสมุนไพร — ตะไคร้ ใบมะกรูด พริกไทย ขิง ช่วยให้อาหารรู้สึก “มีรส” โดยไม่ต้องเค็มมาก
  • ชิมก่อนเติม — นิสัยที่ดีที่สุดคือชิมก่อน แล้วเติมน้ำปลาน้อยที่สุดที่ยังรู้สึกว่าอร่อย
  • ลดการเติมน้ำปลาผสมพริก (น้ำปลาพริก) — โซเดียมสองเด้งถ้าราดน้ำปลาพริกเพิ่มในจาน บวกกับอาหารที่ปรุงมาแล้ว โซเดียมในมื้อนั้นพุ่งสูงมาก ระวังเป็นพิเศษ

เปรียบเทียบเครื่องปรุงทางเลือก

เครื่องปรุงโซเดียม/ช้อนชาเหมาะสำหรับโรคไต
น้ำปลาธรรมดา467–600 mg⚠️ ใช้น้อยมาก
น้ำปลาโซเดียมต่ำ~280–350 mg🟡 ดีกว่า แต่ยังต้องจำกัด
น้ำมะนาว~1 mg✅ ใช้แทนได้ดีมาก
น้ำส้มสายชู~0 mg✅ เพิ่มรสเปรี้ยวแทนเค็ม
ใบโหระพา/กะเพรา~0 mg✅ เพิ่มกลิ่นหอมแทนปรุงรส

 

เคล็ดลับจากนักกำหนดอาหาร

  • วันไหนใช้น้ำปลา ให้ลดเครื่องปรุงอื่น (ซีอิ๊ว, เกลือ) ในมื้อเดียวกันลงด้วย
  • นับโซเดียมสะสมทั้งวัน ไม่ใช่แค่ต่อมื้อ
  • ถ้าจะกินอาหารนอกบ้าน แนะนำให้ขอ “ลดเค็ม” และไม่เติมน้ำปลาพริกเพิ่ม

สรุปแล้ว เป็นโรคไตกินน้ำปลา ได้มั้ย ?

เป็นโรคไตกินน้ำปลา ได้มั้ย ?  คำตอบคือ กินได้ แต่ต้องควบคุมปริมาณให้เหมาะสม นักกำหนดอาหารแนะนำ หากเป็นโรคไตระยะต้นๆ  สามารถกินได้ประมาณ​ 3 ช้อนชาต่อวัน โดยที่ไม่ได้ปรุงด้วยเครื่องปรุงที่มีโซเดียมสูงๆ อื่นๆ อีก แต่หากเป็นโรคไตระยะท้ายๆ ควรปรุงไม่เกิน 1 ช้อนชาต่อวัน แล้วใช้รสอูมามิอย่างอื่นนำแทน เช่น เห็ดหอม หอมใหญ่ กระเทียม พริกไทย รากผักชี หรือรสเปรี้ยวจากมะนาว มะขาม น้ำส้มสายชู หรือรสเผ็ด จากพริก ขิง พริกไทย จะช่วยทำให้คนไข้โรคไต เจริญอาหารมากขึ้น ขณะเดียวกัน การงดน้ำปลา เกลือ หรือเครื่องปรุงรสอื่นๆ ไปเลย ไม่ใช่สิ่งที่นักกำหนดอาหารแนะนำ เพราะอาจกระทบต่อระดับโซเดียมในเลือด ให้โซเดียมต่ำเกินไป (Hyponatremia) ทำให้เกิดอาการอ่อนเพลีย อ่อนแรงได้เช่นกัน 

 

อ้างอิง

  • แนวทางเวชปฏิบัติโรคไตเรื้อรัง สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565
  • KDIGO 2024 CKD Guideline — Sodium restriction <2,000 mg/day
  • USDA FoodData Central — Fish Sauce Nutritional Profile

ดูบทความอื่นๆ ที่เกี่ยวกับโรคไต

ดูแลสุขภาพของคุณให้ถูกวิธี

โปรแกรมปรึกษานักกำหนดอาหารคืออะไร ?

พร้อมรับคำปรึกษาจาก

นักกำหนดอาหารวิชาชีพ

Tag :
Paweena wongaiyara

Paweena Wongaiyara

อดีตนักกำหนดอาหารในโรงพยาบาล ที่ผันตัวออกมาทำงานสายส่งเสริมสุขภาพและการป้องกัน เพราะไม่อยากให้ใครป่วยจากการกิน

บทความอื่นๆ

  • Lifestyle

ผักบุ้งกินแล้วตาหวาน จริงมั้ย ?

อัปเดต: กรกฎาคม 2569 | เขียนโดย ทีมนักกำหนดอาหาร Eatwellconcept ผักบุ้งกินแล้วตาหวาน จริงมั้ย  — คำตอบในเชิงโภชนาการคลินิกคือ “ไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ที่ยืนยันว่าการกินผักบุ้งทำให้ตาสวยหรือตาหวานได้โดยตรง”  แม้ว่าผักบุ้งจะมีเบตาแคโรทีนและวิตามินซีสูง ซึ่งช่วยบำรุงระบบภูมิคุ้มกันและผิวหนัง แต่ยังไม่มีงานวิจัยระดับ Randomized Controlled Trial ที่พิสูจน์ว่าสารเหล่านี้ในผักบุ้งส่งผลต่อความสวยงามของดวงตาโดยเฉพาะ ผักบุ้ง 100 กรัม ให้เบตาแคโรทีนประมาณ 1,928 ไมโครกรัม (สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล, INMUCAL) ผักบุ้ง 100 กรัม มีลูทีนประมาณ 3.29 mg (Busaba Tharasena and Siriporn Lawan ,2012)  ร่างกายเปลี่ยน แปลงเบตาแคโรทีนเป็นวิตามินเอไม่ได้ทั้งหมด ต้องกินเบตาแคโรทีน 12 ไมโครกรัม จึงจะได้วิตามินเอที่ร่างกายใช้ได้เทียบเท่า 1 ไมโครกรัม (Retinol Activity Equivalent: RAE) ต่างจากวิตามินเอจาก เครื่องใน ไข่แดง เนื้อสัตว์​ […]

  • Lifestyle

กินไข่หลังผ่าตัดจะเป็นแผลเป็น จริงหรือไม่จริง ?

อัปเดต: กรกฎาคม 2569 | เรียบเรียงโดย ทีมนักกำหนดอาหารวิชาชีพ Eatwellconcept คำตอบโดยย่อ: ผ่าตัดแล้วกินไข่จะเป็นแผลเป็น เป็นข่าวลือที่ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ ไข่ไก่เบอร์ 2  จำนวน 1 ฟอง ให้โปรตีน 7 กรัม   ซึ่งเป็นสารอาหารสำคัญสำหรับการซ่อมแซมเนื้อเยื่อและแผลผ่าตัด การงดไข่โดยไม่จำเป็นอาจทำให้ร่างกายขาดโปรตีนและฟื้นตัวช้าลง ไม่มีงานวิจัยใดยืนยันว่าไข่ทำให้เกิดแผลเป็นนูนหรือคีลอยด์ โปรตีนในไข่ช่วยสังเคราะห์คอลลาเจนและซ่อมแซมเนื้อเยื่อหลังผ่าตัด ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถกินไข่ได้ภายใน 24-48 ชั่วโมงหลังผ่าตัด หากระบบย่อยอาหารทำงานได้ปกติ ผ่าตัดแล้วกินไข่จะเป็นแผลเป็น จริงหรือโกหก ? (คำจำกัดความและภาพรวม) ความเชื่อที่ว่า “ผ่าตัดแล้วกินไข่จะเป็นแผลเป็น” แพร่หลายในสังคมไทยมาหลายชั่วอายุคน และยังคงเป็นหนึ่งในความเชื่อผิดๆ ด้านโภชนาการที่พบบ่อยที่สุดในหอผู้ป่วยศัลยกรรม ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (2566) และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ต่างชี้แจงแล้วว่าข้อมูลนี้เป็นเท็จ อย่างไรก็ตาม ยังขาดคำอธิบายเชิงโภชนาการเชิงลึกที่อิงหลักฐาน บทความนี้จึงรวบรวมข้อมูลจาก INMUCAL, WHO, และงานวิจัยทางคลินิกเพื่อให้ญาติผู้ป่วยมีข้อมูลที่ถูกต้องสำหรับการดูแลผู้ป่วยหลังผ่าตัด กินไข่แล้วแผลจะนูนหรือเป็นคีลอยด์ จริงหรือไม่? กลไกการเกิดแผลเป็นนูนและปัจจัยเสี่ยงที่แท้จริง แผลเป็นนูน (Hypertrophic scar) และคีลอยด์ (Keloid) […]

ดูทั้งหมด