Piyawan Wongvasu

“ถ้าไม่อยากกินข้าวแป้ง สามารถทานอะไรเพื่อทดแทนได้บ้าง” นี่เป็นหนึ่งในประโยชน์ของ อาหารแลกเปลี่ยน ที่จะช่วยให้เราได้รับสารอาหารที่ครบถ้วน หลากหลายและหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารซ้ำซ้อน จนอาจนำไปสู่ ภาวะน้ำหนักเกินเกณฑ์ หรือภาวะ อ้วน ได้ ด้วยเทคนิคง่ายๆ ที่ใครก็ทำตามได้ อาหารแลกเปลี่ยน คืออะไร? อาหารแลกเปลี่ยน หรือ รายการอาหารแลกเปลี่ยน (Food Exchange List ) คือ รายการที่รวบรวมชื่อและปริมาณของอาหารเอาไว้ มีการแยกเป็นหมวดๆ ซึ่งอาหารในหมวดเดียวกัน หากรับประทานตามปริมาณที่ระบุแล้ว จะได้รับสารอาหารและพลังงานในปริมาณใกล้เคียงกัน จึงสามารถสับเปลี่ยนทดแทนกันได้ ตัวอย่างในตารางนี้คือรายการอาหารแลกเปลี่ยนประเภท “ข้าวแป้ง” หลายคนอาจจะเคยคิดว่า ข้าวแบบไหนก็ดูเหมือนกันหมด แต่ความจริงแล้วข้าวแต่ละประเภทมีความแตกต่างกัน จากตารางจะเห็นได้ว่า ‘ข้าวสวย มีปริมาณ 1 ส่วน เท่ากับ 1 ทัพพี ให้พลังงานประมาณ 80 กิโลแคลอรี และสารอาหารดังที่แสดง ถ้าตักข้าวสวย 3 ทัพพี (3 ส่วน) ก็จะได้รับพลังงานอยู่ที่ราวๆ 240 กิโลแคลอรี’ หากวันนั้นเราอยากเปลี่ยนไปกินข้าวเหนียวหรือข้าวต้ม […]

เมื่อผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ไต ไขมันสูง ต้องมานอนรักษาตัวที่โรงพยาบาล “อาหารเฉพาะโรค” มักเป็นอาหารเฉพาะที่ถูกจัดเสิร์ฟให้แก่ผู้ป่วยเสมอ … สงสัยหรือไม่ว่า อาหารที่ว่านี้คืออะไร หน้าตาเป็นแบบไหน แตกต่างจากอาหารทั่วๆ ไปอย่างไร ทำไมจึงสำคัญและกลายเป็นส่วนหนึ่งในวิธีการรักษาผู้ป่วย      อาหารเฉพาะโรค คืออะไร? อาหารเฉพาะโรค (Therapeutic Diet) หมายถึง อาหารที่ได้รับการดัดแปลงส่วนประกอบ เช่น ปริมาณสารอาหาร เนื้อสัมผัส หรือวัตถุดิบ ให้เหมาะสมและเฉพาะเจาะจงกับตัวผู้ป่วยทั้งในแง่ของภาวะร่างกาย ความเจ็บป่วย และความรุนแรงของโรค  โดยช่วยชะลอความรุนแรงของโรค รักษาอาการเจ็บป่วย และส่งเสริมให้การรักษาด้วยวิธีทางการแพทย์มีประสิทธิภาพอย่างเต็มที่ เช่น ผู้ป่วยเบาหวานก็จะได้รับอาหารเฉพาะโรคที่ถูกดัดแปลงมาให้เหมาะสำหรับโรคเบาหวาน เป็นต้น โรคนี้ กินอะไร ใครเป็นคนตัดสิน?                เมื่อเข้าสู่กระบวนการรักษาในโรงพยาบาลและมีความจำเป็นต้องได้รับอาหารเฉพาะโรค แพทย์มักจะเป็นผู้ประเมินอาการและกำหนดลักษณะอาหารที่เหมาะสมกับผู้ป่วย เช่น พลังงานรวมที่ควรได้รับ สารอาหารหรือชนิดอาหารที่มีการกำจัดปริมาณ เช่น จำกัดเกลือ 1 กรัม จำกัดโปรตีน 1.2 กรัมต่อน้ำหนักตัว เป็นต้น จากนั้นนักกำหนดอาหารจึงนำใบคำสั่งแพทย์มาคำนวณต่อเป็นปริมาณวัตถุดิบ แล้วทำการดัดแปลงหรือออกแบบมื้ออาหารให้เหมาะสมกับที่ผู้ป่วยควรได้รับ หากผู้ป่วยกำลังรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาล […]

ไขมัน (Fat) คือ กลุ่มของสารอาหารที่มีคุณสมบัติไม่ละลายน้ำหรือละลายได้น้อยมาก อาจลองนึกภาพน้ำกับน้ำมันที่แยกชั้น หรือชั้นไขมันที่ลอยอยู่ในแกงกะทิ ไขมันในอาหารมีได้หลายสถานะทั้งของเหลวอย่างน้ำมัน และของแข็งหรือของกึ่งแข็ง อย่างเนย ชีส มันหมู นอกจากนี้ ไขมัน ยังเป็นสารอาหารที่เรียกได้ว่าแฝงอยู่ในอาหารเกือบทุกประเภท ตั้งแต่เนื้อสัตว์ อาหารทะเล นม เนย ไข่ไก่ กะทิ เต้าหู้ ถั่ว จนไปถึงข้าว ขนมปัง ชาเย็น กาแฟเย็นเลยทีเดียว แต่อาหารที่เรียกได้ว่าเป็นแหล่งของไขมันก็จริงๆ ก็คงจะหนีไม่พ้นเนื้อสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และน้ำมันประกอบอาหาร ประโยชน์ของไขมันที่อาจมีมากกว่าที่คิด         ไขมัน จะเป็นสิ่งที่คนรักสุขภาพหลายคนกลัวและพยายามหลีกเลี่ยง แต่ความจริงแล้วไขมันเป็นสารอาหารที่มีประโยชน์และจำเป็นต่อร่างกาย ชนิดที่ว่าขาดไม่ได้เลย ส่วนประโยชน์ที่ว่านั้นจะมีอะไรบ้างลองไปดูกัน 1. แหล่งพลังงานสำคัญของร่างกาย ไขมันให้พลังงานมากกว่าโปรตีนและคาร์โบไฮเดรตถึงสองเท่า (ไขมัน 1 กรัม ให้พลังงาน 9 กิโลแคลอรี ส่วนโปรตีนและคาร์โบไฮเดรต 1 กรัม ให้พลังงาน 4 กิโลแคลอรี่) จึงเป็นแหล่งพลังงานชั้นเยี่ยม โดยร่างกายใช้ไขมันที่เก็บสะสมไว้เป็นแหล่งพลังงานทั้งในสภาวะพักและเมื่อเกิดการออกกำลังกายหรือมีกิจกรรมทางกายมาก 2. สารตั้งต้นของการสร้างสารอื่นๆ […]

สารอาหาร และ อาหาร คงเป็นสองคำที่ทุกคนเคยได้ยินกันบ่อยๆ แม้ชื่อภาษาไทยจะดูคล้ายกัน แต่ในภาษาอังกฤษมีการแยกสองคำนี้ออกจากกันชัดเจน นั่นก็คือ Nutrients (สารอาหาร) และ Food (อาหาร) งั้นเรามาดูกันดีกว่า ว่าแต่ละคำมีความหมายว่าอย่างไร แล้วสารอาหารที่ว่านี้มีตัวไหนที่เราควรรู้จักบ้าง หนึ่ง “อาหาร” … หลาก “สารอาหาร” แม้พูดถึงข้าวเราจะนึกถึงคาร์โบไฮเดรต พูดถึงอกไก่จะนึกถึงโปรตีน แต่จำไว้ว่า “อาหารหนึ่งอย่าง ประกอบไปด้วยสารอาหารหลายชนิด” ยกตัวอย่างเช่น นมจืด 1 กล่อง ที่หลายคนอาจคิดว่าให้แค่โปรตีนและแคลเซียม หากลองไปอ่านข้อมูลโภชนาการที่ฉลากผลิตภัณฑ์แล้ว จะเห็นว่าให้ทั้งคาร์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมัน วิตามิน แร่ธาตุ ครบทั้ง 5 ชนิดของสารอาหารเลย ดังนั้น จะกล้วยหอม 1 ผล หรือ ข้าว 1 จาน ต่างก็ให้สารอาหารได้หลายชนิด ไม่ได้ให้แค่วิตามินหรือคาร์โบไฮเดรตแบบที่บางคนเข้าใจผิดกัน แต่ก็จะมีอาหารบางชนิด ที่ให้สารอาหารบางอย่างสูงเป็นพิเศษ จนเรียกว่าเป็น “แหล่งของ สารอาหาร นั้นๆ” […]