เป็น โรคไต กินซอสพริก ได้มั้ย ? คำตอบคือ “กินได้ แต่ควรใช้ในปริมาณเล็กน้อย” เพราะสิ่งที่ต้องระวังไม่ใช่ความเผ็ดของพริก แต่คือ โซเดียมในซอสพริก ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (CKD) มักได้รับคำแนะนำให้จำกัดโซเดียม เพื่อช่วยควบคุมความดันโลหิต ลดอาการบวม และลดภาระการทำงานของไต โดยแนวทาง KDIGO 2024 แนะนำให้ผู้ป่วย CKD ได้รับโซเดียม น้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน ทำไมซอสพริกจึงเป็นประเด็นสำหรับผู้ป่วยโรคไต? ซอสพริกสำเร็จรูปมักมีส่วนผสมของ ทำให้มีโซเดียมสูงกว่าพริกสดมาก แม้จะใช้เพียง 1 ช้อนโต๊ะก็ตาม เปรียบเทียบโซเดียม เครื่องปรุง โซเดียมโดยประมาณ พริกสด 1 เม็ด 0–1 mg พริกป่น 1 ช้อนชา 1–2 mg ซอสพริก 1 ช้อนโต๊ะ 150–300 mg ซอสพริกหวาน 2 ช้อนโต๊ะ ประมาณ 330 […]

เป็นโรคไต กินมะนาว ได้มั้ย ? เป็นคำถามที่พบบ่อย เพราะเมื่อได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคไต สิ่งแรกที่แพทย์และนักกำหนดอาหารแนะนำคือ “ลดโซเดียม” แต่เมื่ออาหารเค็มน้อยลง หลายคนกลับรู้สึกว่าอาหารจืด รับประทานได้น้อยลง หรือเผลอกลับไปเติมน้ำปลา ซีอิ๊ว หรือซอสปรุงรสเหมือนเดิม ข่าวดีคือ มะนาวเป็นหนึ่งในเครื่องปรุงที่เหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคไต เพราะให้รสเปรี้ยวที่ช่วยเพิ่มความกลมกล่อมของอาหาร โดยแทบไม่เพิ่มโซเดียม และยังมีโพแทสเซียมกับฟอสฟอรัสในปริมาณต่ำเมื่อใช้ในปริมาณที่ปรุงอาหารทั่วไป อย่างไรก็ตาม มะนาวไม่ใช่อาหารมหัศจรรย์ที่รักษาโรคไตได้ และประโยชน์ของมะนาวควรมองในฐานะ “เครื่องปรุงที่ช่วยลดการใช้โซเดียม” มากกว่าการเป็นแหล่งสารอาหารสำคัญ ทำไมผู้ป่วยโรคไตจึงควรลดโซเดียม? เมื่อไตทำงานลดลง ร่างกายขับโซเดียมได้ไม่ดี ทำให้เกิดการคั่งของน้ำ ความดันโลหิตสูง และเพิ่มภาระต่อหัวใจและไต การจำกัดโซเดียมจึงเป็นหัวใจสำคัญของการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังตามแนวทาง KDIGO และ KDOQI ในขณะเดียวกัน งานวิจัยพบว่า ผู้ป่วยโรคไตจำนวนมากมีการรับรู้รสเค็มผิดปกติ ทำให้ต้องการรสเค็มมากกว่าปกติ ส่งผลให้การรับประทานอาหารโซเดียมต่ำเป็นเรื่องยากกว่าคนทั่วไป ดังนั้น การใช้รสชาติอื่น เช่น รสเปรี้ยวจากมะนาว สมุนไพร หรือเครื่องเทศ จึงเป็นเทคนิคที่นักกำหนดอาหารนิยมใช้เพื่อช่วยเพิ่มความน่ารับประทานของอาหารโดยไม่ต้องเพิ่มเกลือ มะนาวช่วยผู้ป่วยโรคไตได้อย่างไร? ประโยชน์หลักของมะนาวไม่ได้อยู่ที่วิตามินหรือแร่ธาตุ แต่คือ การเป็นเครื่องปรุงที่มีโซเดียมต่ำมาก น้ำมะนาว 1 ช้อนโต๊ะ มีโซเดียมประมาณ 1 […]

เป็นโรคไต กินมะม่วง ได้มั้ย ? คำถามสำคัญ สำหรับคนรักผลไม้แบบมะม่วง เพราะ มะม่วงเป็นผลไม้ที่คนไทยรักมาก ทั้งมะม่วงสุกหวาน มะม่วงดิบจิ้มน้ำปลาหวาน ข้าวเหนียวมะม่วง คำถามนี้จึงมาบ่อยมากในคลินิกโรคไต สิ่งสำคัญที่ผู้ป่วยโรคไตต้องรู้เกี่ยวกับมะม่วงคือ มะม่วงมีโพแทสเซียมปานกลาง (~168 mg/100g สำหรับมะม่วงสุก) ซึ่งไม่ได้สูงมากถ้ากินในปริมาณพอเหมาะ แต่สิ่งที่น่ากังวลกว่าคือน้ำตาลสูง (~13–16g/100g) ซึ่งเป็นปัญหาสำหรับผู้ป่วยที่มีเบาหวานร่วมด้วย มะม่วง — โพแทสเซียมและน้ำตาลที่ต้องรู้ ประเภท (100g) โพแทสเซียม น้ำตาล CKD G1–G3 CKD G4–G5 มะม่วงสุก ~168 mg ~13–16 g ✅ 80–100g/มื้อ ⚠️ ดูค่า K ในเลือด มะม่วงดิบ ~156 mg ~5–6 g ✅ ดีกว่าสุก 🟡 กินได้น้อย มะม่วงมีสารอาหารอะไรบ้าง? สารอาหาร (มะม่วงสุก […]

เป็นโรคไต กินไอศกรีม ได้มั้ย ?  — คำถามที่ผู้ป่วยโรคไตถามและอยากได้คำตอบมากที่สุด เพราะในวันร้อนๆ หรือเวลาที่คนในบ้านกินไอศกรีมกัน ผู้ป่วยต้องนั่งดูอย่างเดียว ความจริงคือไอศกรีมทั่วไปมีหลายส่วนที่ต้องระวังสำหรับโรคไต ไอศกรีมนมมีฟอสฟอรัสสูง (~120–160 mg/100g) เพราะทำจากนมและครีมซึ่งเป็นแหล่งฟอสฟอรัสชั้นดี โพแทสเซียมปานกลาง (~150–200 mg/100g) และน้ำตาลสูงมาก (~20–30g/100g) ซึ่งเป็นปัญหาสำหรับผู้ป่วยโรคไตร่วมกับเบาหวาน   ไอศกรีมทั่วไป — อะไรที่ต้องระวัง? สารอาหาร (ไอศกรีมนม 100g) ปริมาณ ผลต่อโรคไต ฟอสฟอรัส ~120–160 mg สูง มาจากนมและครีม โพแทสเซียม ~150–200 mg  ปานกลาง ต้องนับ โซเดียม ~50–80 mg  ปานกลาง น้ำตาล ~20–30 g  สูงมาก ระวังในผู้ป่วยเบาหวาน ไขมัน ~10–15 g  ระวังสำหรับผู้ที่ไขมันในเลือดสูง   สรุป  เป็นโรคไต […]

เป็นโรคไต กินกะปิ ได้มั้ย ? คำถามที่คนที่เริ่มเป็นโรคไต มักถามกันมา โดยเฉพาะ ลุงป้าน้าอาญาติๆ ที่อยู่ทางภาคใต้ เพราะกะปิ ถือว่าเป็นเครื่องปรุงประจำบ้านเลยทีเดียว  แต่กะปินั้น จริงๆ แล้ว ถือว่าเป็นเครื่องปรุงที่มีทั้งโซเดียมและฟอสฟอรัสจากกุ้งหมักสูงมากใครที่ชอบน้ำพริกกะปิ ผัดสะตอกะปิ หรือแกงที่ใส่กะปิ มาดูกันว่าต้องระวังเรื่องอะไร สรุปแล้ว เป็นโรคไต กินกะปิ ได้มั้ย ? คำตอบคือ กินได้นิดหน่อย —เพราะ โซเดียมและฟอสฟอรัส สูงมาก จำเป็นต้องควบคุม และคำนวนการใส่อย่างดี  กะปิมีสารอาหารอะไรบ้าง? สารอาหาร (กะปิ 1 ช้อนชา/5g) ปริมาณ ผลต่อโรคไต โซเดียม ~400–600 mg  สูงมาก! ใช้แค่เล็กน้อย ฟอสฟอรัส ~50–80 mg  จากกุ้งหมัก ดูดซึมได้ดี โปรตีน ~2–3 g นับในโควต้าโปรตีน โพแทสเซียม ~50–70 mg ปานกลาง […]

เป็นโรคไต กินข้าวหมกไก่ ได้มั้ย ?เพราะสีเข้ม กลิ่นหอมแรง ทำให้หลายคนดึงดูดใจ  ข้าวหมกไก่ เป็น ข้าวหมักเครื่องเทศสไตล์มุสลิม-อินเดีย กลิ่นหอมจากขมิ้น ยี่หร่า กระวาน มักกินกับน้ำจิ้มอาจาด มาดูกันว่าข้าวหมกไก่โซเดียมอยู่ที่เท่าไหร่  โซเดียมในข้าวหมกสะโพกไก่ ข้าวหมกไก่สูตรทั่วไป จะมีโซเดียม ต่อ 1 จาน เท่าไหร่  ข้าวหมก (ข้าว+เครื่องเทศ+เนย) 200 g  มีโซเดียม 380 mg มีโซเดียมจากเนยและเครื่องเทศ ไก่หมักเครื่อง 120 g  มีโซเดียม 350 mg จากการหมักโยเกิร์ต+เกลือ น้ำจิ้มอาจาด 2 ช้อนโต๊ะ มีโซเดียม 250 mg น้ำส้ม+น้ำตาล+เกลือ รวมทั้งจาน มีโซเดียม  980 mg คิดเป็นโซเดียม  ~49% โควต้า/วัน   โควต้า CKD ก่อนฟอกไต/วัน 2,000 […]

เป็นโรคไต กินเกลือ แบบไหนดี ? ดอกเกลือ เกลือสมุทร เกลือสินเธาว์ เกลือชมพู — แตกต่างกันจริงไหม? ดอกเกลือ เกลือชมพู เกลือสมุทร — แพงกว่า = ดีกว่าสำหรับไตจริงไหม?คำถามนี้มาบ่อยมากในยุคที่เกลือ Premium ฮิตติดกระแสในโซเชียล มาตรวจสอบกันว่าความแตกต่างที่แท้จริงมีแค่ไหน   คำตอบคือ เกลือทุกชนิดกินได้ — แต่ทุกเกลือโซเดียมมีใกล้เคียงกัน ปริมาณการปรุง จึงสำคัญที่สุด  ความจริงที่ต้องรู้ก่อน: โซเดียมคือโซเดียม ไม่ว่าจะเป็นดอกเกลือ เกลือหิมาลัย เกลือสมุทร หรือเกลือสินเธาว์ธรรมดา — ทั้งหมดมีโซเดียมคลอไรด์ (NaCl) เป็นส่วนประกอบหลัก 90–99% เหมือนกัน ความแตกต่างอยู่ที่ trace minerals ปริมาณน้อยมาก รสสัมผัส และโครงสร้างเกล็ด ไม่ใช่ปริมาณโซเดียมที่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ประเภทเกลือ โซเดียม/ช้อนชา (5g) NaCl % สิ่งที่ต่าง เกลือแกง (ไอโอดีน) ~2,300 […]

  น้ำพริกมะขาม เป็นเมนูที่หลายคนชอบกิน เพราะทั้งหอม นัวด้วยกะปิและมะขาม แถมมีรสสัมผัสที่หลากหลาย ยิ่งถ้าได้กินคู่กับผักสด จะยิ่งรู้สึกสดชื่น  สำหรับคนที่เป็นโรคไตแล้ว การลดเค็มเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง แล้วอย่างนี้น้ำพริกมะขามที่มีส่วนประกอบทั้งจากกะปิ และมะขามยังกินได้อยู่มั้ย ?  คำตอบคือยังกินได้ เพราะมี โซเดียมต่ำกว่าน้ำพริกกะปิมาก น้ำพริกมะขาม ~700 mg Na/ถ้วย ต่ำกว่าน้ำพริกกะปิ แต่หากไม่ได้ทำเอง หรือคำนวนโพแทสเซียมไม่ดี จะต้องระวังโพแทสเซียมจากมะขามด้วย    น้ำพริกมะขาม — น้ำพริกที่ใช้มะขามเปียกเป็นส่วนผสมหลัก ทำให้มีรสเปรี้ยวหวาน ต่างจากน้ำพริกทั่วไป ปัญหาหลักสำหรับโรคไตคือ น้ำปลาและกะปิ ที่ใช้ปรุงรส แต่มะขามเองมีโพแทสเซียมที่ต้องระวังด้วย   โซเดียมในข้าวน้ำพริกมะขามหมูแบบทั่วไป ปริมาณ โซเดียม ต่อ 1 มื้อ (น้ำพริก+หมู+ผัก+ข้าว) น้ำพริกมะขาม 1 ถ้วย (~60g)  มี โซเดียม  600 mg จากน้ำปลา+กะปิ หมูสับรวน 80 g มีโซเดียม 65 mg  ถ้าไม่หมักเค็ม […]

” เป็นโรคไตกินน้ำปลา ได้มั้ย ?    หมอบอกห้ามเค็ม แต่ไม่ได้บอกชัดๆ ว่าน้ำปลาล่ะ?” — น้ำปลาเป็นเครื่องปรุงหัวใจของอาหารไทย แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ต้องเข้าใจก่อนว่ามันมีผลต่อไตอย่างไร   คำตอบ คือ ยังกินได้  — แต่ต้องนับโซเดียม ว่าใช้ไปแล้วเท่าไหร่  ทำไมโรคไตถึงต้องระวังโซเดียม? ไตที่ทำงานน้อยลงมีปัญหาในการขับโซเดียมส่วนเกินออกจากร่างกาย เมื่อโซเดียมสูงขึ้น ร่างกายดึงน้ำเข้ามาเพื่อเจือจาง ผลที่ตามมาคือ บวม ความดันสูง หัวใจทำงานหนักขึ้น และที่สำคัญ — โปรตีนรั่วออกทางปัสสาวะมากขึ้น ซึ่งเร่งให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย 2565 กำหนดโซเดียมไว้ที่ ไม่เกิน 2,000–2,300 mg ต่อวัน สำหรับผู้ป่วย CKD ทุกระยะ น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ มีโซเดียมเท่าไหร่? เครื่องปรุง ปริมาณ โซเดียม (mg) % โควต้าต่อวัน น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ (15 ml) 1,400–1,800 60–90% น้ำปลา […]