สะตอ (Parkia speciosa) เป็นพืชตระกูลถั่วพื้นเมืองของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นที่รักของคนภาคใต้และมาเลเซีย ใช้ทำกุ้งผัดสะตอ ผัดเผ็ด หรือกินดิบกับน้ำพริก สำหรับผู้ป่วยโรคไต คำถามที่พบบ่อยคือกินได้ไหม มีอะไรต้องระวังบ้าง คำตอบคือสะตอกินได้ในผู้ป่วยโรคไต ระยะต้นที่โพแทสเซียมปกติ แต่ต้องจำกัดปริมาณในระยะ G3b ขึ้นไป เนื่องจากมีโพแทสเซียมในระดับปานกลาง รวมถึงมีสารประกอบ Organosulfides ที่เป็นเอกลักษณ์ของสะตอที่ควรทำความเข้าใจด้วย   คุณค่าทางโภชนาการของสะตอที่เกี่ยวกับโรคไต สารอาหาร สะตอ 100 g (เมล็ดดิบ) ความสำคัญสำหรับผู้ป่วยโรคไต โพแทสเซียม ~270–320 mg ปานกลาง — ระวัง G3b+ ฟอสฟอรัส ~80–100 mg ปานกลาง — ระวัง G3b+ โซเดียม ~5–10 mg ต่ำมาก — ไม่เป็นปัญหา โปรตีน ~7–9 g นับรวมในโควต้าโปรตีน ใยอาหาร ~4–5 g […]

กินอะไรป้องกันโรคไต : อาหารที่ช่วยลดความเสี่ยงโรคไตเรื้อรัง อัปเดตล่าสุด: มิถุนายน 2569 กินอะไรป้องกันโรคไต คำถามสำคัญที่หลายคนสงสัย  การกินเพื่อป้องกันโรคไต คือ การเลือกรับประทานอาหารที่ลดโซเดียม เพิ่มผักผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และโปรตีนคุณภาพสูง เช่น ปลา เพื่อควบคุมความดันโลหิตและลดภาระไต เช่น สลัดผักสดกับข้าวกล้อง เลือกอาหารโซเดียมต่ำ ลดความเสี่ยงโรคไต เพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสีในมื้ออาหาร โปรตีนคุณภาพสูง เช่น ปลา ดีต่อสุขภาพไต หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูปและไขมันอิ่มตัว กินป้องกันโรคไต ช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างไร? การกินอาหารที่เหมาะสมช่วยลดความเสี่ยงโรคไตโดยตรง เช่น ลดโซเดียมช่วยควบคุมความดันโลหิต ลดการทำงานหนักของไต ขณะที่การเพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสีช่วยให้ร่างกายได้รับใยอาหาร วิตามิน และแร่ธาตุที่จำเป็นต่อการป้องกันอักเสบและความเสียหายของไต (สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล, 2566) ลดโซเดียมเพื่อลดความดันและภาระไต การบริโภคโซเดียมเกิน 2,000 มก./วัน เพิ่มความเสี่ยงความดันโลหิตสูง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของโรคไตเรื้อรัง (WHO, 2023) การลดโซเดียม เช่น เลือกอาหารสดแทนอาหารแปรรูป และไม่เติมเกลือหรือซอสปรุงรสในอาหาร […]

โรคไต กินปลาดิบ ได้มั้ย ? กิน ชาชิมิ ได้หรือเปล่า เพราะ ซูชิและซาชิมิเป็นที่นิยมมากในไทย และหลายคนที่เป็นโรคไตก็ยังอยากกินอยู่ คำถามที่มักเข้ามาในคลินิกคือ “กินปลาดิบได้ไหม มันมีโปรตีนสูงไหม อันตรายแค่ไหน?” คำตอบไม่ได้อยู่แค่เรื่องโปรตีนหรือโพแทสเซียม แต่มีมิติด้าน ความปลอดภัยจากเชื้อโรค ที่สำคัญมากสำหรับผู้ป่วยโรคไต โดยเฉพาะ บทความนี้อธิบายทั้งสองมิติ ทั้งเรื่องสารอาหารและเรื่องความเสี่ยงด้านการติดเชื้อ เพื่อให้ตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูล ทำไมผู้ป่วยโรคไต ถึงเสี่ยงจากการกินปลาดิบมากกว่าคนปกติ ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังมีภูมิคุ้มกันที่ทำงานได้ลดลง ภาวะที่เรียกว่า CKD-associated immune dysfunction ทำให้ร่างกายรับมือกับเชื้อโรคได้น้อยกว่าคนปกติ เมื่อกินปลาดิบหรืออาหารทะเลดิบที่มีเชื้อแบคทีเรียหรือพยาธิ ความรุนแรงของการติดเชื้ออาจสูงกว่าคนทั่วไปมาก เชื้อ Vibrio vulnificus จากอาหารทะเลดิบอาจทำให้ผู้ป่วย CKD เกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis) ซึ่งรุนแรงถึงชีวิตได้ใน 24–48 ชั่วโมง งานวิจัยพบว่าผู้ป่วยโรคไตมีอัตราการเสียชีวิตจาก Vibrio vulnificus สูงกว่าคนปกติอย่างมีนัยสำคัญ เชื้อโรคหลักในปลาดิบและอาหารทะเลดิบ เชื้อโรค แหล่งที่มา ความเสี่ยงใน CKD Vibrio vulnificus หอย กุ้ง ปูดิบ สูงมาก — Sepsis รุนแรง […]

เป็นโรคไต กินมันหวาน ได้มั้ย ? ข้อเท็จจริงเรื่องโพแทสเซียมที่ต้องรู้ก่อนกิน เพราะมันหวานหรือมันเทศเป็นอาหารที่นอกจากหลายคนจะมองว่าดีต่อสุขภาพ กินแทนข้าวได้ ให้ใยอาหารสูง และเป็นที่นิยมในกลุ่มคนรักสุขภาพ แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง มันหวานอยู่ในกลุ่มอาหารที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะมีโพแทสเซียมสูงมากกว่าที่หลายคนคาดไว้ บทความนี้อธิบายว่ามันหวานแต่ละชนิดมีโพแทสเซียมเท่าไร ผู้ป่วยโรคไตระยะไหนกินได้บ้าง และมีวิธีลดโพแทสเซียมก่อนกินอย่างไร มันหวานมีโพแทสเซียมสูงแค่ไหน มันหวานต้ม 100 g มีโพแทสเซียมประมาณ 230–475 mg ขึ้นอยู่กับชนิดและวิธีปรุง โดยมันหวานอบหรือมันหวานเผามีโพแทสเซียมสูงกว่ามันหวานต้มมาก เพราะน้ำระเหยออกไปทำให้สารอาหารเข้มข้นขึ้น ชนิดและวิธีปรุง ปริมาณ โพแทสเซียม (mg) สำหรับ ผู้ป่วยโรคไต  มันหวานต้ม 100 g ~230–280 ปานกลาง — จำกัดปริมาณ มันหวานนึ่ง 100 g ~250–300 ปานกลาง — จำกัดปริมาณ มันหวานอบ/เผา 100 g ~380–475 สูง — ระวัง G3b+ มันหวานทอด 100 […]

เป็นโรคไต กินไข่ ได้มั้ย คำถามยอดฮิต ที่คนไข้โรคไต มักถามกัน เพราะไข่เป็นโปรตีนคุณภาพสูงราคาถูกที่หาได้ง่ายในทุกครัวเรือน แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต มีข้อถกเถียงว่าควรกินไข่ทั้งฟองหรือแค่ไข่ขาวเท่านั้น คำตอบอยู่ที่ฟอสฟอรัสในไข่แดงและระยะ CKD ของแต่ละคน ไข่ขาว vs ไข่แดง ต่างกันอย่างไรสำหรับผู้ป่วยโรคไต ส่วนประกอบ โปรตีน (g) ฟอสฟอรัส (mg) โพแทสเซียม (mg) เหมาะสำหรับ CKD ไข่ขาว 1 ฟอง (~33 g) 3.6 5 54 ดีมาก ไข่แดง 1 ฟอง (~17 g) 2.7 66 19 ระวัง G3b+ ไข่ทั้งฟอง 1 ฟอง (~50 g) 6.3 71 63 จำกัดตามระยะ ไข่แดงมีฟอสฟอรัสสูงกว่าไข่ขาวถึง 13 […]

ไข่นกกระทาเป็นที่นิยมมากในอาหารตามตลาดนัด หรืองานวัด   ไข่นกกระทาต้มใส่ในก๋วยเตี๋ยว หรือปิ้งย่างบนไม้เสียบ หลายคนคิดว่าตัวเล็กกว่าไข่ไก่มาก กินสัก 3–4 ฟองก็ยังโอเค แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ความจริงคือไข่นกกระทามีสารอาหารเข้มข้นกว่าที่ขนาดทำให้ดูเหมือน คำตอบคือกินได้ แต่ต้องเข้าใจว่า ไข่นกกระทา 3–4 ฟอง ให้ฟอสฟอรัสและโคเลสเตอรอลเท่ากับไข่ไก่เกือบ 1 ฟองแล้ว เปรียบเทียบไข่นกกระทา ไข่ไก่ และไข่เป็ด ต่อน้ำหนัก 100 g จากตารางนี้ใช้น้ำหนักเท่ากัน 100 g ซึ่งเท่ากับไข่นกกระทาประมาณ 9–10 ฟอง ไข่ไก่ประมาณ 2 ฟอง หรือไข่เป็ด 1.5 ฟอง สารอาหาร (ต่อ 100 g) ไข่นกกระทา 9 – 10 ฟอง  ไข่ไก่ 2 ฟอง  ไข่เป็ด 1.5 ฟอง โปรตีน ~13 g ~13 […]

เป็นโรคไต กินชะอม ได้มั้ย เป็นคำถามที่คนไทยหลายคนมักถาม เพราะติดใจรสชาติของมัน เนื่องจาก ชะอม (Acacia pennata) เป็นผักพื้นบ้านไทยที่โดดเด่นมากเพราะมีโปรตีนสูงมากกว่าปกติเมื่อเทียบกับผักทั่วไป นิยมกินในรูปแบบไข่ชะอมทอด แกงส้ม หรือลวกกินเป็นผักแนม สำหรับผู้ป่วยโรคไต ชะอมมีจุดที่น่ากังวลสองอย่างคือโปรตีนที่สูงกว่าผักปกติมาก และโพแทสเซียมที่อยู่ในระดับที่ต้องระวัง คุณค่าทางโภชนาการของชะอมสำหรับผู้ป่วยโรคไต สารอาหาร ชะอมสด 100 g เทียบกับผักทั่วไป ความสำคัญสำหรับผู้ป่วยโรคไต โปรตีน ~5–7 g สูงกว่า 3–5 เท่า นับรวมในโควต้าโปรตีน โพแทสเซียม ~320–380 mg ปานกลางสูง ระวัง G3b+ ฟอสฟอรัส ~70–90 mg ปานกลาง ระวัง G3b+ โซเดียม ~10 mg ต่ำ ตัวชะอมเองไม่เป็นปัญหา ใยอาหาร ~3–4 g ดี ช่วยการขับถ่าย โปรตีนในชะอม 100 g […]

น้ำมะพร้าวมีภาพลักษณ์ว่าเป็นเครื่องดื่มธรรมชาติ สะอาด ดีต่อสุขภาพ หลายคนคิดว่าดื่มได้ทุกวัน แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ความเชื่อนี้อาจเป็นอันตรายได้จริง น้ำมะพร้าวมีโพแทสเซียมสูงมากเป็นพิเศษ และนี่คือปัญหาหลักสำหรับผู้ป่วยโรคไต ที่ไตไม่สามารถขับโพแทสเซียมส่วนเกินออกได้อย่างมีประสิทธิภาพ โพแทสเซียมในน้ำมะพร้าวสูงแค่ไหน เครื่องดื่ม ปริมาณ 240 mL โพแทสเซียม (mg) เทียบกับโควต้าผู้ป่วยโรคไต G4 น้ำมะพร้าวสด 1 แก้ว ~600–700 ~25–35% น้ำส้มคั้น 1 แก้ว ~470 ~20% กาแฟดำ 1 แก้ว ~116 ~5% น้ำเปล่า 1 แก้ว 0 0% น้ำมะพร้าว 1 ลูก (~240–300 mL) มีโพแทสเซียมประมาณ 600–700 mg ซึ่งเท่ากับ 20–35% ของโควต้าโพแทสเซียมทั้งวันสำหรับผู้ป่วยที่ต้องจำกัด หมายความว่าดื่มน้ำมะพร้าวแก้วเดียว โควต้าโพแทสเซียมก็หมดไปถึงหนึ่งในสามแล้วก่อนที่จะกินอาหารใดๆ น้ำมะพร้าวถือเป็นหนึ่งในเครื่องดื่มที่มีโพแทสเซียมสูงที่สุด ผู้ป่วยโรคไตระยะ G3b–G5 หรือผู้ที่มีโพแทสเซียมในเลือดสูงควรหลีกเลี่ยงอย่างเด็ดขาด […]

กระถิน (Leucaena leucocephala) เป็นพืชที่คนไทยคุ้นเคยมาก ฝักอ่อนและยอดกระถินกินเป็นผักแนมกับน้ำพริก ลาบ หรือยำ สำหรับผู้ป่วยโรคไต กระถินมีประเด็นสองอย่างที่น่ารู้คือเรื่องโพแทสเซียมและสารชีวเคมีพิเศษที่เรียกว่า Mimosine ข่าวดีคือกระถินในปริมาณพอเหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคไต ระยะต้นยังกินได้ ปัญหาเกิดขึ้นเมื่อกินในปริมาณมากเป็นประจำ คุณค่าทางโภชนาการของกระถินที่เกี่ยวกับผู้ป่วยโรคไต สารอาหาร กระถิน (ฝักอ่อน) 100 g ความสำคัญสำหรับผู้ป่วยโรคไต โพแทสเซียม ~380–420 mg ปานกลางถึงสูง — ระวัง G3b+ ฟอสฟอรัส ~70–90 mg ปานกลาง โซเดียม ~10–15 mg ต่ำ — ไม่เป็นปัญหา โปรตีน ~10–13 g สูง — นับรวมในโควต้าโปรตีน ใยอาหาร ~5–7 g ดี — ช่วยการขับถ่าย Mimosine มีปริมาณสูง ระวังถ้ากินมากเป็นประจำ   Mimosine ในกระถินคืออะไร […]

เป็นโรคไต ดื่มน้ำอัดลม ได้มั้ย ? คำถามสำหรับใครหลายคน ที่เริ่มเป็นโรคไต   เพราะน้ำอัดลมเป็นเครื่องดื่มที่หลายคนดื่มเป็นประจำ ทั้งโค้ก เป๊ปซี่ น้ำอัดลมรสผลไม้ หรือโซดา แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง น้ำอัดลมโดยเฉพาะประเภทมีสีเข้ม (dark-colored) ซ่อนอันตรายที่หลายคนมองข้ามอยู่ในรูปของ ฟอสเฟตสังเคราะห์ ที่ดูดซึมเข้าร่างกายได้เกือบ 100% บทความนี้อธิบายว่าทำไมน้ำอัดลมถึงเป็นปัญหาสำหรับโรคไต มีอะไรอยู่ในน้ำอัดลมบ้าง และมีเครื่องดื่มทางเลือกอะไรที่ปลอดภัยกว่า อะไรในน้ำอัดลมที่เป็นปัญหาสำหรับโรคไต น้ำอัดลมมีสารอาหารที่ผู้ป่วยโรคไต ต้องระวังอยู่สองอย่างหลัก คือ ฟอสเฟตสารเติมแต่ง และ น้ำตาล โดยน้ำอัดลมสีเข้มอย่างโคล่ายังมีกรดฟอสฟอริก (Phosphoric Acid) เพิ่มเข้ามาด้วย ฟอสเฟตในน้ำอัดลมเป็น ฟอสเฟตสังเคราะห์ (Inorganic Phosphate) ที่ร่างกายดูดซึมได้เกือบ 100% ต่างจากฟอสฟอรัสในอาหารธรรมชาติที่ดูดซึมได้เพียง 40–60% งานวิจัยพบว่าฟอสเฟตสังเคราะห์สัมพันธ์กับการเสื่อมของไตที่เร็วขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจในผู้ป่วยโรคไต    เปรียบเทียบสารอาหารในน้ำอัดลมแต่ละชนิด เครื่องดื่ม ขนาด 350 mL ฟอสฟอรัส (mg) โพแทสเซียม (mg) น้ำตาล (g) โคล่า (Cola) 1 กระป๋อง ~40–55 ~10–15 […]