ป้ายกำกับจากคลังความรู้

Tag : Clinical Nutrition

Clinical Nutrition

เป็นโรคไต ข้าวหมกไก่ ได้มั้ย ?

เป็นโรคไต กินข้าวหมกไก่ ได้มั้ย ?เพราะสีเข้ม กลิ่นหอมแรง ทำให้หลายคนดึงดูดใจ  ข้าวหมกไก่ เป็น ข้าวหมักเครื่องเทศสไตล์มุสลิม-อินเดีย กลิ่นหอมจากขมิ้น ยี่หร่า กระวาน มักกินกับน้ำจิ้มอาจาด มาดูกันว่าข้าวหมกไก่โซเดียมอยู่ที่เท่าไหร่  โซเดียมในข้าวหมกสะโพกไก่ ข้าวหมกไก่สูตรทั่วไป จะมีโซเดียม ต่อ 1 จาน เท่าไหร่  ข้าวหมก (ข้าว+เครื่องเทศ+เนย) 200 g  มีโซเดียม 380 mg มีโซเดียมจากเนยและเครื่องเทศ ไก่หมักเครื่อง 120 g  มีโซเดียม 350 mg จากการหมักโยเกิร์ต+เกลือ น้ำจิ้มอาจาด 2 ช้อนโต๊ะ มีโซเดียม 250 mg น้ำส้ม+น้ำตาล+เกลือ รวมทั้งจาน มีโซเดียม  980 mg คิดเป็นโซเดียม  ~49% โควต้า/วัน   โควต้า CKD ก่อนฟอกไต/วัน 2,000 […]

เป็นโรคไต กินเกลือ แบบไหนดี ?

เป็นโรคไต กินเกลือ แบบไหนดี ? ดอกเกลือ เกลือสมุทร เกลือสินเธาว์ เกลือชมพู — แตกต่างกันจริงไหม? ดอกเกลือ เกลือชมพู เกลือสมุทร — แพงกว่า = ดีกว่าสำหรับไตจริงไหม?คำถามนี้มาบ่อยมากในยุคที่เกลือ Premium ฮิตติดกระแสในโซเชียล มาตรวจสอบกันว่าความแตกต่างที่แท้จริงมีแค่ไหน   คำตอบคือ เกลือทุกชนิดกินได้ — แต่ทุกเกลือโซเดียมมีใกล้เคียงกัน ปริมาณการปรุง จึงสำคัญที่สุด  ความจริงที่ต้องรู้ก่อน: โซเดียมคือโซเดียม ไม่ว่าจะเป็นดอกเกลือ เกลือหิมาลัย เกลือสมุทร หรือเกลือสินเธาว์ธรรมดา — ทั้งหมดมีโซเดียมคลอไรด์ (NaCl) เป็นส่วนประกอบหลัก 90–99% เหมือนกัน ความแตกต่างอยู่ที่ trace minerals ปริมาณน้อยมาก รสสัมผัส และโครงสร้างเกล็ด ไม่ใช่ปริมาณโซเดียมที่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ประเภทเกลือ โซเดียม/ช้อนชา (5g) NaCl % สิ่งที่ต่าง เกลือแกง (ไอโอดีน) ~2,300 […]

เป็นโรคไต กิน น้ำพริกมะขาม ได้มั้ย ?

  น้ำพริกมะขาม เป็นเมนูที่หลายคนชอบกิน เพราะทั้งหอม นัวด้วยกะปิและมะขาม แถมมีรสสัมผัสที่หลากหลาย ยิ่งถ้าได้กินคู่กับผักสด จะยิ่งรู้สึกสดชื่น  สำหรับคนที่เป็นโรคไตแล้ว การลดเค็มเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง แล้วอย่างนี้น้ำพริกมะขามที่มีส่วนประกอบทั้งจากกะปิ และมะขามยังกินได้อยู่มั้ย ?  คำตอบคือยังกินได้ เพราะมี โซเดียมต่ำกว่าน้ำพริกกะปิมาก น้ำพริกมะขาม ~700 mg Na/ถ้วย ต่ำกว่าน้ำพริกกะปิ แต่หากไม่ได้ทำเอง หรือคำนวนโพแทสเซียมไม่ดี จะต้องระวังโพแทสเซียมจากมะขามด้วย    น้ำพริกมะขาม — น้ำพริกที่ใช้มะขามเปียกเป็นส่วนผสมหลัก ทำให้มีรสเปรี้ยวหวาน ต่างจากน้ำพริกทั่วไป ปัญหาหลักสำหรับโรคไตคือ น้ำปลาและกะปิ ที่ใช้ปรุงรส แต่มะขามเองมีโพแทสเซียมที่ต้องระวังด้วย   โซเดียมในข้าวน้ำพริกมะขามหมูแบบทั่วไป ปริมาณ โซเดียม ต่อ 1 มื้อ (น้ำพริก+หมู+ผัก+ข้าว) น้ำพริกมะขาม 1 ถ้วย (~60g)  มี โซเดียม  600 mg จากน้ำปลา+กะปิ หมูสับรวน 80 g มีโซเดียม 65 mg  ถ้าไม่หมักเค็ม […]

เป็นโรคไตกินน้ำปลา ได้มั้ย ?

” เป็นโรคไตกินน้ำปลา ได้มั้ย ?    หมอบอกห้ามเค็ม แต่ไม่ได้บอกชัดๆ ว่าน้ำปลาล่ะ?” — น้ำปลาเป็นเครื่องปรุงหัวใจของอาหารไทย แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ต้องเข้าใจก่อนว่ามันมีผลต่อไตอย่างไร   คำตอบ คือ ยังกินได้  — แต่ต้องนับโซเดียม ว่าใช้ไปแล้วเท่าไหร่  ทำไมโรคไตถึงต้องระวังโซเดียม? ไตที่ทำงานน้อยลงมีปัญหาในการขับโซเดียมส่วนเกินออกจากร่างกาย เมื่อโซเดียมสูงขึ้น ร่างกายดึงน้ำเข้ามาเพื่อเจือจาง ผลที่ตามมาคือ บวม ความดันสูง หัวใจทำงานหนักขึ้น และที่สำคัญ — โปรตีนรั่วออกทางปัสสาวะมากขึ้น ซึ่งเร่งให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย 2565 กำหนดโซเดียมไว้ที่ ไม่เกิน 2,000–2,300 mg ต่อวัน สำหรับผู้ป่วย CKD ทุกระยะ น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ มีโซเดียมเท่าไหร่? เครื่องปรุง ปริมาณ โซเดียม (mg) % โควต้าต่อวัน น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ (15 ml) 1,400–1,800 60–90% น้ำปลา […]

เป็นโรคไตกินซีอิ๊วได้มั้ย

อัปเดตล่าสุด: พฤษภาคม 2569 | ตรวจสอบโดยทีมนักกำหนดอาหารวิชาชีพ Eatwellconcept สรุปสั้น: ซีอิ๊วโรคไต กินได้ไหม? ระยะ CKD ซีอิ๊วขาวปกติ ซีอิ๊วลดโซเดียม หมายเหตุ G1–G2 กินได้ในปริมาณน้อย กินได้ เป้าหมายโซเดียมรวม

การวางแผนจัดมื้ออาหารโรคไต : CKD ระยะ 3-4-5

การวางแผนจัดมื้ออาหารโรคไต : CKD ระยะ 3-4-5 อัปเดตล่าสุด: พฤกษภาคม 2569 การวางแผนจัดมื้ออาหารสำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease: CKD) ซึ่งควรเน้นเรื่องการควบคุมสารอาหารสำคัญ ได้แก่ โซเดียม โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และโปรตีนในปริมาณที่เหมาะสมกับแต่ละระยะของโรคไต โดยเฉพาะใน CKD ระยะ 3-4-5 ที่ต้องระวังเป็นพิเศษเรื่องปริมาณเกลือและแร่ธาตุในแต่ละมื้อ เพื่อช่วยลดภาระไตและเพิ่มความหลากหลายในการกิน ตัวอย่างการจัดมื้ออาหารโรคไต  ช่วยควบคุมโซเดียมและฟอสฟอรัส เลือกโปรตีนคุณภาพสูง ลดปริมาณโพแทสเซียม วางแผนอาหารแต่ละมื้อช่วยลดความกังวล ตัวอย่างเมนูไทยปรับใช้ได้จริงทุกวัน เมนูอาหารโรคไต กินอะไรดี? การเลือกชนิดอาหารสำหรับการวางแผนจัดเมนูอาหารโรคไต ควรเน้นอาหารที่มีโซเดียมต่ำ เช่น ข้าวสวย ผักลวก ไข่ขาว ปลาอบหรือปลาเผา และหลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป อาหารหมักดอง อาหารกระป๋อง ฯลฯ รวมถึงควบคุมปริมาณผลไม้ที่มีโพแทสเซียมสูง เช่น กล้วย ส้ม แตงโม ฯลฯ(สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล) ปรุงรสด้วยสมุนไพรทดแทนการใช้เกลือ และเน้นกินโปรตีนคุณภาพสูงในปริมาณที่เหมาะสม โปรตีนคุณภาพสูงที่เหมาะกับผู้ป่วย CKD […]

เจาะลึก IF (Intermittent Fasting): ทำลายเซลล์มะเร็งหรือทำร้ายร่างกายเรากันแน่ ?

อัปเดต: พฤษภาคม 2569 | เขียนโดย ทีมนักกำหนดอาหารวิชาชีพ Eatwellconcept สรุปสำคัญ : IF (Intermittent Fasting) คือ การจำกัดช่วงเวลากินอาหาร เช่น รูปแบบ 16/8 กระตุ้นกระบวนการ autophagy ซึ่งอาจมีบทบาทต่อการซ่อมแซมเซลล์ อย่างไรก็ตาม หลักฐานทางคลินิกในมนุษย์ที่แสดงว่าวิธีกินแบบ IF ทำลายเซลล์มะเร็งได้โดยตรงยังมีจำกัด และหากปฏิบัติไม่เหมาะสม อาจนำไปสู่ภาวะอ่อนเพลีย ขาดสารอาหาร หรือระบบเผาผลาญแปรปรวนได้ IF กระตุ้น autophagy แต่หลักฐานว่า “ทำลายเซลล์มะเร็ง” ในมนุษย์ยังไม่เพียงพอ ผู้ป่วยมะเร็งระหว่างรับเคมีบำบัด ผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ และหญิงตั้งครรภ์ควรหลีกเลี่ยงวิธีกินแบบ IF IF ที่ปลอดภัยในบริบทไทยต้องคำนึงถึงสารอาหารในช่วงเวลากิน IF (Intermittent Fasting) คืออะไร และมีหลักการอย่างไร? เจาะลึก IF (Intermittent Fasting)  คือ รูปแบบการกินอาหารที่สลับระหว่างช่วงอดและช่วงกิน โดยไม่ได้กำหนดว่าต้องกินอะไร แต่กำหนด “เมื่อไหร่” ที่จะกิน […]

อาหารของผู้ป่วยมะเร็งช่วง “ให้คีโม” : กินอะไรช่วยเพิ่มเกล็ดเลือดและลดผลข้างเคียง?

อาหารของผู้ป่วยมะเร็งช่วง “ให้คีโม” : กินอะไรช่วยเพิ่มเกล็ดเลือดและลดผลข้างเคียง? อัปเดตล่าสุด: มิถุนายน 2569 เมื่อผู้ป่วยมะเร็งเข้ารับการรักษาแบบเคมีบำบัด (Chemotherapy) มักจะส่งผลให้ไขกระดูกสร้างเม็ดเลือดได้น้อยลง นำไปสู่ภาวะ “เกล็ดเลือดต่ำ” และภูมิคุ้มกันอ่อนแอ การเลือกสารอาหารที่ถูกต้องจึงไม่ใช่แค่เรื่องความอิ่ม แต่คือการเตรียมความพร้อมให้ร่างกายสู้กับผลข้างเคียงและฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็ว โปรตีนและโฟเลตช่วยฟื้นฟูเกล็ดเลือด เลือกอาหารปรุงสุก ลดความเสี่ยงติดเชื้อ ผัก ผลไม้สด เพิ่มวิตามินและสารต้านอนุมูลอิสระ หลีกเลี่ยงอาหารดิบและแอลกอฮอล์ อาหารของผู้ป่วยมะเร็งช่วง “ให้คีโม” คืออะไร? อาหารของผู้ป่วยมะเร็งช่วงให้คีโม (Chemotherapy) คือการจัดอาหารที่เน้นสารอาหารสำคัญเพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน เพิ่มเกล็ดเลือด และลดผลข้างเคียงจากการรักษา เช่น อ่อนเพลีย คลื่นไส้ หรือภูมิคุ้มกันต่ำ โดยมักเน้นอาหารที่มีโปรตีนคุณภาพสูง โฟเลต วิตามินบี 12 และอาหารที่สะอาดปลอดเชื้อ เพื่อป้องกันการติดเชื้อและช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้ดีขึ้น (กรมอนามัย, 2566) อาหารอะไรช่วยเพิ่มเกล็ดเลือดในผู้ป่วยคีโม? โปรตีนคุณภาพสูงและวิตามินบี 12 สำคัญอย่างไร? โปรตีนคุณภาพสูงจากเนื้อสัตว์ ไข่ และถั่วเมล็ดแห้ง ช่วยกระตุ้นการสร้างเกล็ดเลือด วิตามินบี 12 จากตับ ปลา และไข่ […]

น้ำตาลเป็นอาหารมะเร็งจริงมั้ย ?

อัปเดตล่าสุด: มิถุนายน 2569 น้ำตาลกับมะเร็ง มีความสัมพันธ์กันในระดับหนึ่ง โดยการบริโภคน้ำตาลมากอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งบางชนิดผ่านกลไกของระดับอินซูลินและการอักเสบในร่างกาย เช่น ขนมหวานหรือเครื่องดื่มรสหวานควรบริโภคในปริมาณที่เหมาะสม น้ำตาลไม่ใช่สาเหตุโดยตรงของมะเร็ง การกินหวานมากอาจเพิ่มความเสี่ยงผ่านกลไกทางอ้อม ควรจำกัดปริมาณน้ำตาลในอาหารประจำวัน เลือกทานอาหารไทยหวานน้อยเพื่อสุขภาพd  น้ำตาลกับมะเร็งคืออะไร? น้ำตาล (Sugar) เป็นคาร์โบไฮเดรตชนิดหนึ่งที่ให้พลังงานแก่ร่างกาย โดยเฉพาะกลูโคส (Glucose) ที่เป็นแหล่งพลังงานหลักของเซลล์ทุกชนิด รวมถึงเซลล์มะเร็งด้วย ส่วนมะเร็ง (Cancer) คือการเจริญเติบโตผิดปกติของเซลล์ในร่างกาย งานวิจัยพบว่าเซลล์มะเร็งมีการใช้กลูโคสสูงกว่าปกติ แต่การกินน้ำตาลมากไม่ได้ทำให้เซลล์มะเร็งโตเร็วขึ้นโดยตรง อย่างไรก็ตาม การบริโภคน้ำตาลเกินควรอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคอ้วนและเบาหวาน ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งบางชนิดซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของมะเร็งหลายชนิด เช่น มะเร็งเต้านม มะเร็งลำไส้ใหญ่ และมะเร็งตับ  (World Health Organization, 2022; กรมอนามัย, 2565) น้ำตาลมีผลต่อการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งจริงหรือไม่? กลไกการใช้พลังงานของเซลล์มะเร็ง เซลล์มะเร็งมีการใช้กลูโคสสูงกว่าปกติผ่านกระบวนการ Warburg Effect คือการเปลี่ยนกลูโคสเป็นพลังงานโดยไม่ใช้ออกซิเจน แม้จะอยู่ในสภาวะที่มีออกซิเจนก็ตาม หากแต่การจำกัดน้ำตาลในอาหารไม่ได้หยุดการเจริญเติบโตของมะเร็งโดยตรง เพราะร่างกายสามารถเปลี่ยนสารอาหารชนิดอื่นเป็นกลูโคสได้ (Hanahan & Weinberg, 2011) น้ำตาลกับการอักเสบและอินซูลิน การบริโภคน้ำตาลมากทำให้ระดับอินซูลินในเลือดสูงขึ้น ซึ่งอาจกระตุ้นการอักเสบและการแบ่งตัวของเซลล์ในร่างกาย รวมถึงเซลล์มะเร็งบางชนิด […]

อาหารก่อมะเร็ง: 5 พฤติกรรมการกินแบบไทยๆ ที่เสี่ยงมะเร็ง โดยไม่รู้ตัว

อัปเดต: พฤษภาคม 2569 | เขียนโดย ทีมนักกำหนดอาหารวิชาชีพ Eatwellconcept อาหารก่อมะเร็ง คือ อาหารหรือวิธีปรุงที่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็ง เช่น เนื้อปิ้งย่างไหม้เกรียม เนื้อแปรรูป หรือพริกแห้งที่มีอะฟลาทอกซิน หากกินบ่อย (เช่น มากกว่า 3 ครั้ง/สัปดาห์) จะเพิ่มการสัมผัส PAH, HCA และสาร N-nitroso ซึ่ง IARC โดยสถาบันวิจัยมะเร็งนานาชาติ (IARC) ได้จัดให้ “เนื้อสัตว์แปรรูป (Processed Meat)” เป็นสารก่อมะเร็งกลุ่ม 1 ซึ่งหมายความว่า “มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพียงพอว่าก่อมะเร็งในมนุษย์”    WCRF ระบุว่าเนื้อแปรรูป 50 กรัม/วัน เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ราว 16% (WCRF/AICR, 2018) กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข (2566) รายงานว่ามะเร็งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1 ของคนไทย การเปลี่ยนพฤติกรรมการปรุงและเลือกอาหารช่วยลดความเสี่ยงได้โดยไม่ต้องงดเมนูโปรดทั้งหมด อาหารก่อมะเร็ง คืออะไร และมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์อย่างไร? อาหารก่อมะเร็ง […]

1 2 3 … 13