ป้ายกำกับจากคลังความรู้ Tag : Clinical Nutrition อัปเดตล่าสุด: มีนาคม 2026 ไตรกลีเซอไรด์ (Triglyceride) คือไขมันชนิดหนึ่งในเลือด ค่าปกติควรต่ำกว่า 150 mg/dL ค่า 150–199 ถือว่าสูงเล็กน้อย 200–499 สูง และ ≥500 สูงมาก เป็นอันตรายต่อหลอดเลือดและตับอ่อน สาเหตุหลักมาจากอาหารที่มีน้ำตาลและไขมันอิ่มตัวสูง ดื่มแอลกอฮอล์ และขาดการออกกำลังกาย TAKEAWAYS ไตรกลีเซอไรด์ คืออะไร ต่างจากคอเลสเตอรอลยังไง ไตรกลีเซอไรด์ (Triglyceride) คือโมเลกุลไขมันที่ประกอบด้วยกลีเซอรอล 1 โมเลกุลจับกับกรดไขมัน (Fatty Acid) 3 โมเลกุล ทำหน้าที่เป็นแหล่งพลังงานสำรองหลักของร่างกาย เมื่อรับประทานอาหารเกินความต้องการ ไม่ว่าจะเป็นน้ำตาล แป้ง หรือไขมัน ร่างกายจะแปลงพลังงานส่วนเกินเหล่านั้นให้กลายเป็นไตรกลีเซอไรด์และเก็บสะสมไว้ในเซลล์ไขมันทั่วร่างกาย เมื่อใดที่ร่างกายต้องการพลังงาน ไตรกลีเซอไรด์จะถูกปลดปล่อยออกมาจากเซลล์ไขมันและถูกย่อยสลายให้เป็นกรดไขมันอิสระเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง คอเลสเตอรอล (Cholesterol) แม้จะเป็นไขมันในเลือดเช่นกัน แต่มีโครงสร้างและหน้าที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน คอเลสเตอรอลทำหน้าที่สร้างผนังเซลล์ ผลิตฮอร์โมนเพศ ฮอร์โมนความเครียด และวิตามินดี ในขณะที่ไตรกลีเซอไรด์ทำหน้าที่หลักด้านการสะสมพลังงาน ความแตกต่างสำคัญที่สุดที่คนไทยมักสับสน คือ คอเลสเตอรอลสูงมักสัมพันธ์กับการบริโภคไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์สูง แต่ไตรกลีเซอไรด์สูงมักสัมพันธ์กับการบริโภคน้ำตาลและแอลกอฮอล์มากกว่า […]
สำหรับผู้ป่วย มะเร็งหลอดอาหาร “การกิน” อาหารธรรมดาๆแบบที่เคยกินได้ กลับกลายเป็นอุปสรรคที่ต้องเผชิญในทุกๆ วัน เนื่องจากตำแหน่งของก้อนมะเร็งและการรักษาที่มุ่งเป้าไปยังบริเวณหลอดอาหารโดยตรง ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อกระบวนการกลืนและกินอาหาร ทำให้มีภาวะทุพโภชนาการหรือขาดสารอาหารเกิดขึ้นได้บ่อยและเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อผลลัพธ์การรักษา ทำไมผู้ป่วย มะเร็งหลอดอาหาร ถึงกินได้น้อยลง? ปัญหาหลักที่ผู้ป่วยต้องเผชิญคือ ภาวะกลืนลำบาก (Dysphagia) ซึ่งเกิดได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็น ทำอย่างไรให้ผู้ป่วย มะเร็งหลอดอาหาร กินได้มากขึ้น เป้าหมายหลักของเราคือ การป้องกันภาวะทุพโภชนาการและรักษามวลกล้ามเนื้อไว้ให้ได้มากที่สุด โดยใช้เทคนิคการกินที่ปรับเปลี่ยนไปตามระยะของโรคและการรักษา 1. การปรับลักษณะอาหาร (Texture Modification) เมื่อผู้ป่วยเริ่มมีอาการกลืนลำบาก ควรปรับอาหารให้อยู่ในรูปแบบที่กลืนง่าย เพื่อป้องกันการสำลักและผู้ป่วยไม่รู้สึกเจ็บขณะกลืนอาหาร (หรือรู้สึกเจ็บน้อยที่สุด) หลักการสำคัญ: ควรเริ่มจากอาหารที่นิ่มที่สุดเท่าที่ผู้ป่วยจะรับได้ก่อน จากนั้นค่อยๆ ปรับเพิ่มความแข็งของอาหารขึ้นเมื่ออาการดีขึ้น เพื่อกระตุ้นให้กลไกการกลืนยังคงทำงานอยู่ 2. เพิ่มคุณค่าทางโภชนาการในทุกๆคำที่กินได้ เนื่องจากผู้ป่วยมักกินได้ในปริมาณน้อย เราจึงต้องทำให้อาหารทุกคำมี “พลังงานและโปรตีนสูง” ที่สุดเท่าที่จะทำได้ ด้วยการ 3. การจัดการมื้ออาหาร 4. การให้อาหารทางสายให้อาหาร (Enteral Nutrition) ในกรณีที่ผู้ป่วยไม่สามารถกินอาหารทางปากได้เพียงพอ (เช่น กินได้น้อยกว่า 60% ของความต้องการของร่างกายเป็นเวลานานกว่า 1 […]
สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน การใช้ชีวิตในแต่ละวันเปรียบเสมือนการทรงตัวอยู่บนเส้นด้ายที่ชื่อว่า “ระดับน้ำตาลในเลือด” กินน้อยไปน้ำตาลก็อาจตก กินมากไปน้ำตาลก็พุ่งสูง การหาจุดสมดุลตรงกลางจึงเป็นเป้าหมายสำคัญที่สุด และบ่อยครั้ง “อาหารทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน” ก็ถูกเสนอขึ้นมาเป็นหนึ่งในตัวช่วยนั้น แต่เคยสงสัยไหมว่า อาหารชนิดนี้ทำงานอย่างไร? แตกต่างจากนมหรืออาหารเสริมทั่วไปแค่ไหน? และที่สำคัญที่สุดคือ มันจำเป็นสำหรับเราจริงๆ หรือเป็นเพียงทางเลือกเสริมเท่านั้น? “อาหารทางการแพทย์ สำหรับผู้ป่วย เบาหวาน” คืออะไร? อาหารทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน คือ ผลิตภัณฑ์อาหารที่ถูกคิดค้นและพัฒนาขึ้นโดยมีสัดส่วนสารอาหารที่ออกแบบมาโดยเฉพาะ เพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้คงที่ ไม่ให้สูงขึ้นอย่างรวดเร็วหลังดื่ม โดยทั่วไปจะมีลักษณะสำคัญที่แตกต่างจากอาหารเสริมทั่วไป คือ ซึ่งผลิตภัณฑ์เหล่านี้มักมาในรูปแบบผงสำหรับชงดื่ม หรือเป็นของเหลวพร้อมดื่ม เพื่อให้ง่ายต่อการกำหนดปริมาณพลังงานและสารอาหารที่แน่นอน เมื่อไรที่ “อาจ” จำเป็นต้องใช้อาหารทางการแพทย์ผู้ป่วย โรค เบาหวาน ? การตัดสินใจใช้อาหารทางการแพทย์ควรมาจาก การประเมินร่วมกันระหว่างแพทย์, นักกำหนดอาหาร และตัวผู้ป่วยเอง โดยมักจะมีประโยชน์อย่างยิ่งในสถานการณ์เหล่านี้ เช่น ใครบ้างที่ “ยังไม่ควรใช้” หรือต้อง “ระวังเป็นพิเศษ”? อาหารทางการแพทย์ โรค เบาหวาน อาหารทางการแพทย์สำหรับผู้ป่วยเบาหวานเป็นนวัตกรรมที่มีประโยชน์มากเมื่อถูกใช้อย่างถูกที่และถูกเวลา เพราะมันคือ “ตัวช่วยเสริม” ที่ทำให้การควบคุมน้ำตาลในวันที่วุ่นวายเป็นเรื่องง่ายขึ้น แต่ไม่ใช่ “ทางลัด” ที่จะมาแทนที่การดูแลเรื่องอาหารที่เป็นรากฐานสำคัญของการดูแลเบาหวานได้ […]
เมื่อหมอสั่งให้ “ลดเค็ม งดซีอิ๊ว ห้ามน้ำปลา” ภาพแรกที่ลอยมาคือข้าวต้มจืดๆ หรือผักลวกไร้รสชาติใช่ไหมคะ? แต่ความจริงแล้ว อาหารโรคไตไม่จำเป็นต้องจืดชืดจนกลืนไม่ลงเสมอไปค่ะความลับของความอร่อยอยู่ที่ “สมุนไพรและเครื่องเทศ” ก้นครัวไทยนี่เองค่ะ นอกจากจะช่วยกลบกลิ่นคาวและเพิ่มมิติให้รสชาติแล้ว ยังเป็น “ผงชูรสธรรมชาติ” ที่ปลอดภัย ไตไม่ต้องทำงานหนักขับโซเดียม วันนี้เราจะพาไปเปิดโลกเครื่องเทศ ที่จะเปลี่ยนเมนูจืดๆ ให้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง ทำไม “สมุนไพร” ถึงเป็นฮีโร่ของคนโรคไต? เมื่อไตเสื่อม เราขับโซเดียม (ความเค็ม) ออกได้ยาก การกินเค็มจะทำให้ตัวบวม ความดันพุ่ง และไตพังเร็วขึ้น สมุนไพรจึงเข้ามาทำหน้าที่: โซนปลอดภัย: สมุนไพรช่วย “ชูรส” ใช้ได้เลย สมุนไพรกลุ่มนี้สามารถใช้ปรุงอาหารได้บ่อย เพิ่มรสชาติได้ดี 1. สายแซ่บ เผ็ดร้อน 2. สายเปรี้ยว จี๊ดจ๊าด 3. สายสีสันและกลิ่น โซนระวัง: ใช้ได้แต่ “อย่าเยอะ” สมุนไพรบางชนิดมี โพแทสเซียม (Potassium) หรือ ฟอสฟอรัส (Phosphorus) แฝงอยู่ ต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง 1.กลุ่มผักโรยใบเขียว […]
หลายคนที่เป็น โรคไต หรือมีคนใกล้ตัวป่วย ก็มักจะมีคำถามยอดฮิตว่า “ดื่มนมได้ไหม” เพราะนมเป็นอาหารที่อยู่ในชีวิตประจำวันของหลาย ๆ คน “ดื่มนมแล้วแข็งแรง” คือสิ่งที่พวกเราถูกปลูกฝังมาตั้งแต่เด็ก แต่สำหรับ “ผู้ที่เป็นโรคไต” ประโยคนี้อาจใช้ไม่ได้เสมอไป เพราะนมเปรียบเสมือน “ดาบสองคม” ที่มีสารอาหารดีๆ มากมาย แต่ก็แฝงไปด้วยแร่ธาตุที่ไตขับออกยาก บทความนี้จะพาไปไขคำตอบแบบชัดๆ ว่า โรคไตระยะไหน ดื่มได้เท่าไหร่? และ นมทางเลือกแบบไหนที่รอด? เพื่อให้เราดื่มได้อย่างสบายใจ ไตไม่ทำงานหนัก ทำไมผู้ที่เป็นโรคไตต้องระวังการดื่มนม? ไตของเราทำหน้าที่เหมือน “เครื่องกรองน้ำ” เมื่อไตเสื่อม ตะแกรงกรองจะเริ่มตัน ทำให้ไม่สามารถขับแร่ธาตุส่วนเกินออกจากร่างกายได้ โดยเฉพาะแร่ธาตุ 2 ตัวที่แฝงมากับนม: เช็กลิสต์ โรคไต ระยะไหน ดื่มนมได้แค่ไหน? ร่างกายของแต่ละคนรับได้ไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับระยะของไต ระยะโรคไต คำแนะนำการดื่มนม หมายเหตุ ระยะ 1–2 ✅ ดื่มได้ปกติ (1-2 แก้ว/วัน) แต่ควรเลือกสูตรไขมันต่ำ/หวานน้อย ระยะ 3a–3b ⚠️ จำกัดปริมาณ […]
หลังจบกระบวนการ ฟอกไต (ไม่ว่าจะฟอกเลือดหรือล้างหน้าท้อง) หลายคนมักรู้สึก “เพลีย” เหมือนแบตเตอรี่หมด นั่นเพราะร่างกายไม่ได้เสียแค่ของเสีย แต่ยังสูญเสียโปรตีน วิตามิน และพลังงานออกไปพร้อมกัน การกิน อาหาร มื้อแรกหลังฟอกไตจึงสำคัญมาก เปรียบเสมือนการ “ชาร์จแบต” ให้ร่างกายกลับมาสดชื่น โดยไม่เพิ่มภาระให้รอบฟอกครั้งถัดไป เรามาดู 5 หลักการกินที่ถูกต้องกันค่ะ หลัง ฟอกไต ต้องกิน อาหาร ที่มี”โปรตีน” (ต้องกินเยอะกว่าเดิม) นี่คือความแตกต่างสำคัญของคนที่เปฌนโรคไตที่เราควรรู้ สำหรับคนที่เป็นไตระยะก่อนฟอกต้องจำกัดโปรตีน แต่เมื่อฟอกไตแล้ว ร่างกายต้องการโปรตีนสูงมาก เพื่อไปทดแทนส่วนที่หายไปและซ่อมแซมกล้ามเนื้อ เมนูแนะนำ (สลับทานได้เลย ไม่ต้องกินแต่ไข่ขาวต้ม!): Tip: หากเบื่อการเคี้ยวเนื้อสัตว์เป็นชิ้นใหญ่ๆ ลองเปลี่ยนเป็น “เนื้อสัตว์สับ/บด” ปั้นก้อนใส่ในโจ๊กหรือแกงจืด หรือทำเมนู “ลาบ/ยำ” (รสไม่จัดมาก) จะช่วยกระตุ้นความอยากอาหารได้ดีเลยค่ะ หลัง ฟอกไต ต้องเติม “พลังงาน” ให้เต็มถัง (แป้งต้องถึง) หลายคนเข้าใจผิดว่าต้องกินน้อยๆ ไตจะได้ไม่ทำงานหนัก แต่ความจริงคือ ต้องกินแป้งหรือคาร์โบไฮเดรตให้เพียงพอ เพื่อไม่ให้ร่างกายไปสลายกล้ามเนื้อมาใช้เป็นพลังงานแทน คุม […]
สำหรับคนที่เป็นโรคไต หรือมีภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูง (Hyperkalemia) การเลือกกินอาหารที่ “โพแทสเซียมต่ำ” เป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะโพแทสเซียมส่วนเกินอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรืออันตรายถึงชีวิตได้เลยค่ะ วันนี้เรามีลิสต์ อาหารโพแทสเซียมต่ำ ที่กินได้ ปลอดภัย เหมาะกับคนเป็นโรคไต พร้อมเคล็ดลับง่าย ๆ สำหรับคนที่เป็นยโรคไต โดยเฉพาะระยะที่เริ่มมีค่าไตลดลง หรือมีภาวะ “โพแทสเซียมในเลือดสูง” (Hyperkalemia) การเลือกกินอาหารเป็นเรื่องที่สำคัญมาก เพราะถ้าเลือกผิด อาจส่งผลให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือร้ายแรงถึงขั้นหัวใจหยุดเต้นได้เลยค่ะ แต่อย่าเพิ่งถอดใจไปค่ะ การคุมอาหารไม่ได้แปลว่าเราต้องกินแต่ของจืดชืดไปตลอดชีวิต วันนี้เราคัดมาให้แล้วกับ “ลิสต์อาหาร Safe Zone” โพแทสเซียมต่ำ หาซื้อง่าย กินได้จริง และปลอดภัยกับไตของเรา 1. หมวดผัก: เลือกสีอ่อน ปรุงสุกปลอดภัย ผักใบเขียวเข้มมักเป็นของแสลงสำหรับคนเป็นโรคไต ให้จำสูตรง่ายๆ ว่า “เน้นสีขาว-เขียวอ่อน และต้องลวกก่อนเสมอ” เพราะการลวกช่วยละลายโพแทสเซียมทิ้งไปได้มากเลยค่ะ เคล็ดลับคู่ครัว: หั่นผักให้ชิ้นเล็ก ลวกในน้ำเดือดแล้ว “เทน้ำทิ้ง” ก่อนนำมาปรุงรส จะช่วยลดโพแทสเซียมได้อีก 30-50% เลยค่ะ 2. หมวดผลไม้: หวานน้อย […]
ไตของเราเปรียบเสมือน “เครื่องกรองน้ำอัจฉริยะ” ที่ทำงานตลอด 24 ชั่วโมง แต่เมื่อเครื่องกรองนี้เริ่มเสื่อมประสิทธิภาพ การกำจัดของเสียและแร่ธาตุส่วนเกินก็ทำได้ยากขึ้น การ ดูแลไต จะช่วย “ยืดอายุไต” ให้เสื่อมช้าที่สุด ไม่ใช่ยาวิเศษที่ไหน แต่คือการปรับพฤติกรรมการกิน โดยเฉพาะการคุม 3P (Phosphate, Potassium, Protein) ให้อยู่หมัดค่ะ วันนี้เรามีเทคนิคเลือกกินแบบเข้าใจง่ายมาฝากกัน 1. P – Phosphate (ฟอสฟอรัส): ภัยเงียบทำลายกระดูก เมื่อไตขับฟอสฟอรัสไม่ได้ มันจะสะสมในเลือด ทำให้เกิด อาการคันตามตัว ผิวแห้งคล้ำ และที่ร้ายแรงคือมันจะไปดึงแคลเซียมออกมา ทำให้ กระดูกเปราะบาง และหลอดเลือดแดงแข็งตัวได้ค่ะ อาหารฟอสฟอรัสสูง (ควรเลี่ยง) 2. P – Potassium (โพแทสเซียม): ตัวคุมจังหวะหัวใจ หากมีมากเกินไป อาจเสี่ยงทำให้ หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือหัวใจหยุดเต้น ได้เลยค่ะ เคล็ดลับ: นำผักไป “ลวกน้ำทิ้ง” ก่อนปรุง จะช่วยลดโพแทสเซียมได้ 30-50% […]
ผลไม้… อาหารสุขภาพของคนทั่วไป แต่อาจเป็น “สิ่งที่ต้องระวัง” สำหรับผู้ป่วยโรคไต (บางระยะ)โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ในระยะฟอกไต หรือไตเสื่อมระยะท้าย การเผลอกิน ผลไม้โพแทสเซียมสูง เกินไป ร่างกายจะไม่สามารถขับออกได้ทัน จนเกิดภาวะ “โพแทสเซียมในเลือดสูง” (Hyperkalemia) ซึ่งอันตรายถึงชีวิต อาจทำให้ใจสั่น เหนื่อยหอบ หรือหัวใจหยุดเต้นได้เลยทีเดียว วันนี้เราจะพามาเจาะลึกว่า ผลไม้ชนิดไหนคือ “โซนอันตราย” และชนิดไหนคือ “โซนปลอดภัย” เพื่อให้คุณยังมีความสุขกับการกินผลไม้ได้ โดยไม่ทำร้ายไต โรคไตแต่ละระยะ ควรจำกัดโพแทสเซียมแค่ไหน? ไม่ใช่คนเป็นโรคไตทุกคนต้องงดผลไม้ สิ่งสำคัญคือ ระยะของโรค และ ผลเลือด (ค่า K) ของเรา ระยะโรคไต ค่า GFR คำแนะนำเรื่องโพแทสเซียม ระยะที่ 1–2 > 60 กินได้ปกติ แต่ควรเริ่มระวังผลไม้หวานจัด ระยะที่ 3A–3B 30–59 เริ่มจำกัด หากผลเลือดโพแทสเซียมเริ่มสูง (>5.0 mEq/L) ระยะที่ 4–5 < […]
เวลาพูดถึง “อาหารสุขภาพ” หลายคนคงนึกถึงภาพของสลัดผักชามโต ผักจิ้มน้ำพริก หรือแม้แต่ น้ำผักปั่น เพราะเชื่อว่า ผักสด มีวิตามินสูงและช่วยดีท็อกซ์ร่างกายได้ดี แต่รู้ไหมว่าสำหรับ ผู้ป่วย โรคไต เรื่องนี้มีรายละเอียดที่เราต้องคำนึงมากกว่าคนทั่วไป หลายคนเข้าใจผิดว่าคนเป็นโรคไต “ห้ามกินผักสดเด็ดขาด” แต่ความจริงแล้ว เรายังสามารถกินผักสดได้บ้าง เพียงแต่ต้อง “เลือกชนิดให้ถูก” และ “จำกัดปริมาณให้เป็น” ไม่ควรกินเป็นมื้อหลักหรือกินเป็นประจำเหมือนคนทั่วไป บทความนี้จะพาไปไขคำตอบว่า ทำไมผู้ป่วยไตถึงควรระวังผักสด และถ้าอยากกินผักสดจริงๆ ต้องเลือกอย่างไรให้ปลอดภัย ไตไม่ทำงานหนัก โรคไต คืออะไร? โรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease – CKD) คือภาวะที่ไตเสื่อมลงอย่างต่อเนื่อง ทำให้ไตไม่สามารถขับของเสียและเกลือแร่ส่วนเกินออกจากร่างกายได้ดีเหมือนเดิม เมื่อการทำงานของไตลดลง ระดับแร่ธาตุบางชนิดในเลือด โดยเฉพาะ โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และโซเดียม จะสูงขึ้น ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อหัวใจและระบบประสาทได้ ทำไมผู้ป่วย โรคไต ต้องระวังการกิน ผักสด ปริมาณมาก”? เมื่อไตทำงานได้ลดลง (โดยเฉพาะระยะ 3-5) ความสามารถในการขับแร่ธาตุส่วนเกินออกจากร่างกายจะทำได้ไม่ดีเท่าเดิม โดยเฉพาะแร่ธาตุที่ชื่อว่า […]
