เป็นโรคไต กินขนมปัง ได้มั้ย ? แล้วควรเลือกแบบไหนถึงจะปลอดภัย คำถามที่พบประจำในคนไข้โรคไต เพราะ ขนมปังเป็นอาหารเช้าที่หลายคนคุ้นเคย แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ไม่ใช่ทุกชนิดที่กินได้อย่างสบายใจ เพราะขนมปังบางประเภทมีโซเดียมและฟอสฟอรัสสูงกว่าที่คิด ขนมปังแต่ละชนิดมีอะไรที่ต้องระวัง ชนิดขนมปัง โซเดียม (mg/1 แผ่น) ฟอสฟอรัส (mg/1 แผ่น) เหมาะสำหรับ CKD ขนมปังขาว (White bread) ~130–150 ~25–30 ดี ขนมปังโฮลวีต (Whole wheat) ~130–150 ~65–80 จำกัดใน G3b+ ขนมปังมัลติเกรน ~130–170 ~70–100 จำกัดใน G3b+ ขนมปังกรอบ/แครกเกอร์ ~100–300/ชิ้น ~20–40 ระวังโซเดียม ขนมปังขาวมีฟอสฟอรัสต่ำกว่าขนมปังโฮลวีตเพราะรำข้าวสาลีถูกนำออก ทำให้เหมาะกับผู้ป่วย CKD ที่ต้องจำกัดฟอสฟอรัสมากกว่า แม้ว่าจะมีใยอาหารน้อยกว่า   สิ่งที่ต้องดูบนฉลากขนมปัง โซเดียมต่อแผ่น — เลือกที่ต่ำกว่า 150 mg […]

เป็นโรคไต กินแครอท ได้มั้ย  คำตอบคือ กินได้ แค่ต้องระวังปริมาณ  โดยถ้าใครเคยกังวลว่ากินแครอท 2–3 ชิ้นในซุปแล้วจะเป็นอะไรไหม บอกได้เลยว่าไม่ต้องกังวลขนาดนั้นค่ะ เพราะแครอทในปริมาณแต่งจาน ผัดนิดหน่อย หรือหั่นบางๆ ใส่ซุป ไม่ได้ส่งผลมากพอที่จะเป็นปัญหาสำหรับผู้ป่วยโรคไตส่วนใหญ่ สิ่งที่ต้องระวังจริงๆ คือ ปริมาณที่มากเกินไป ไม่ว่าจะเป็นน้ำแครอทปั่น ส้มตำแครอทล้วนๆ หรือผัดแครอทจานใหญ่เป็นกับข้าวหลัก นั่นแหละที่โพแทสเซียมสะสมได้เร็วจริง บทความนี้จะอธิบายว่าอะไรกินได้ อะไรต้องระวัง และมีข้อมูลวิตามิน A ที่ควรรู้สำหรับผู้ป่วยระยะท้ายด้วย แครอทมีโพแทสเซียมเท่าไร   แครอทดิบ 100 g มีโพแทสเซียมประมาณ 235–320 mg ซึ่งถือว่า ปานกลาง เมื่อเทียบกับผักและผลไม้ที่น่ากังวลกว่ามาก อาหาร โพแทสเซียม (mg) ระดับความเสี่ยงในผู้ป่วยโรคไต  แตงกวา 100 g ~147 ต่ำ — กินได้สบาย ถั่วงอก 100 g ~155 ต่ำ — กินได้สบาย แครอท 2–3 ชิ้นบางๆ (~30 […]

ผู้ป่วยโรคไตหลายคนได้ยินว่า “ห้ามกินเผ็ด” แล้วก็งดพริกทุกชนิดตั้งแต่วันที่ได้รับการวินิจฉัย แต่ความจริงคือ ความเผ็ดจากพริกไม่ได้ทำให้ไตเสื่อมโดยตรง ปัญหาที่แท้จริงอยู่ที่สิ่งที่มักมาพร้อมกับอาหารเผ็ด ได้แก่ โซเดียมจากน้ำปลา กะปิ ซอสพริก และเครื่องปรุงต่างๆ ที่ใช้ปรุงอาหารเผ็ด บทความนี้แยกแยะให้ชัดว่าอะไรในอาหารเผ็ดที่กินได้ อะไรที่ต้องระวัง และกินเผ็ดอย่างไรให้ปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยโรคไต พริกกับโรคไต หลักฐานวิทยาศาสตร์บอกว่าอะไร Capsaicin ซึ่งเป็นสารที่ทำให้พริกเผ็ด ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เชื่อถือได้ว่าทำให้ไตเสื่อมในการบริโภคปกติ ในทางตรงกันข้าม มีงานวิจัยจาก Journal of the American Society of Nephrology (2016) ที่ศึกษากลุ่มตัวอย่างชาวจีนกว่า 480,000 คน พบว่าผู้ที่กินอาหารเผ็ดเป็นประจำมีอัตราการเสียชีวิตจากโรคไตต่ำกว่าผู้ที่ไม่กินเผ็ดเลย อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ Capsaicin มีคุณสมบัติต้านการอักเสบ (Anti-inflammatory) และต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant) ซึ่งในทางทฤษฎีอาจเป็นประโยชน์ต่อผู้ป่วยโรคไต ที่มีภาวะการอักเสบเรื้อรังได้ อย่างไรก็ตาม ยังต้องการการศึกษาเพิ่มเติมในกลุ่มผู้ป่วยโรคไต โดยเฉพาะ ปัญหาจริงของอาหารเผ็ดสำหรับผู้ป่วย CKD จึงไม่ใช่ความเผ็ด แต่คือ เครื่องปรุงและวิธีปรุงที่มักมาคู่กัน สิ่งที่ต้องระวังในอาหารเผ็ด ไม่ใช่พริก เครื่องปรุงในอาหารเผ็ด โซเดียม (mg) สารอาหารอื่นที่ต้องระวัง น้ำปลา 1 ช้อนชา ~700–900 […]

สะตอ (Parkia speciosa) เป็นพืชตระกูลถั่วพื้นเมืองของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นที่รักของคนภาคใต้และมาเลเซีย ใช้ทำกุ้งผัดสะตอ ผัดเผ็ด หรือกินดิบกับน้ำพริก สำหรับผู้ป่วยโรคไต คำถามที่พบบ่อยคือกินได้ไหม มีอะไรต้องระวังบ้าง คำตอบคือสะตอกินได้ในผู้ป่วยโรคไต ระยะต้นที่โพแทสเซียมปกติ แต่ต้องจำกัดปริมาณในระยะ G3b ขึ้นไป เนื่องจากมีโพแทสเซียมในระดับปานกลาง รวมถึงมีสารประกอบ Organosulfides ที่เป็นเอกลักษณ์ของสะตอที่ควรทำความเข้าใจด้วย   คุณค่าทางโภชนาการของสะตอที่เกี่ยวกับโรคไต สารอาหาร สะตอ 100 g (เมล็ดดิบ) ความสำคัญสำหรับผู้ป่วยโรคไต โพแทสเซียม ~270–320 mg ปานกลาง — ระวัง G3b+ ฟอสฟอรัส ~80–100 mg ปานกลาง — ระวัง G3b+ โซเดียม ~5–10 mg ต่ำมาก — ไม่เป็นปัญหา โปรตีน ~7–9 g นับรวมในโควต้าโปรตีน ใยอาหาร ~4–5 g […]

โรคไต กินปลาดิบ ได้มั้ย ? กิน ชาชิมิ ได้หรือเปล่า เพราะ ซูชิและซาชิมิเป็นที่นิยมมากในไทย และหลายคนที่เป็นโรคไตก็ยังอยากกินอยู่ คำถามที่มักเข้ามาในคลินิกคือ “กินปลาดิบได้ไหม มันมีโปรตีนสูงไหม อันตรายแค่ไหน?” คำตอบไม่ได้อยู่แค่เรื่องโปรตีนหรือโพแทสเซียม แต่มีมิติด้าน ความปลอดภัยจากเชื้อโรค ที่สำคัญมากสำหรับผู้ป่วยโรคไต โดยเฉพาะ บทความนี้อธิบายทั้งสองมิติ ทั้งเรื่องสารอาหารและเรื่องความเสี่ยงด้านการติดเชื้อ เพื่อให้ตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูล ทำไมผู้ป่วยโรคไต ถึงเสี่ยงจากการกินปลาดิบมากกว่าคนปกติ ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังมีภูมิคุ้มกันที่ทำงานได้ลดลง ภาวะที่เรียกว่า CKD-associated immune dysfunction ทำให้ร่างกายรับมือกับเชื้อโรคได้น้อยกว่าคนปกติ เมื่อกินปลาดิบหรืออาหารทะเลดิบที่มีเชื้อแบคทีเรียหรือพยาธิ ความรุนแรงของการติดเชื้ออาจสูงกว่าคนทั่วไปมาก เชื้อ Vibrio vulnificus จากอาหารทะเลดิบอาจทำให้ผู้ป่วย CKD เกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis) ซึ่งรุนแรงถึงชีวิตได้ใน 24–48 ชั่วโมง งานวิจัยพบว่าผู้ป่วยโรคไตมีอัตราการเสียชีวิตจาก Vibrio vulnificus สูงกว่าคนปกติอย่างมีนัยสำคัญ เชื้อโรคหลักในปลาดิบและอาหารทะเลดิบ เชื้อโรค แหล่งที่มา ความเสี่ยงใน CKD Vibrio vulnificus หอย กุ้ง ปูดิบ สูงมาก — Sepsis รุนแรง […]

เป็นโรคไต กินมันหวาน ได้มั้ย ? ข้อเท็จจริงเรื่องโพแทสเซียมที่ต้องรู้ก่อนกิน เพราะมันหวานหรือมันเทศเป็นอาหารที่นอกจากหลายคนจะมองว่าดีต่อสุขภาพ กินแทนข้าวได้ ให้ใยอาหารสูง และเป็นที่นิยมในกลุ่มคนรักสุขภาพ แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง มันหวานอยู่ในกลุ่มอาหารที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะมีโพแทสเซียมสูงมากกว่าที่หลายคนคาดไว้ บทความนี้อธิบายว่ามันหวานแต่ละชนิดมีโพแทสเซียมเท่าไร ผู้ป่วยโรคไตระยะไหนกินได้บ้าง และมีวิธีลดโพแทสเซียมก่อนกินอย่างไร มันหวานมีโพแทสเซียมสูงแค่ไหน มันหวานต้ม 100 g มีโพแทสเซียมประมาณ 230–475 mg ขึ้นอยู่กับชนิดและวิธีปรุง โดยมันหวานอบหรือมันหวานเผามีโพแทสเซียมสูงกว่ามันหวานต้มมาก เพราะน้ำระเหยออกไปทำให้สารอาหารเข้มข้นขึ้น ชนิดและวิธีปรุง ปริมาณ โพแทสเซียม (mg) สำหรับ ผู้ป่วยโรคไต  มันหวานต้ม 100 g ~230–280 ปานกลาง — จำกัดปริมาณ มันหวานนึ่ง 100 g ~250–300 ปานกลาง — จำกัดปริมาณ มันหวานอบ/เผา 100 g ~380–475 สูง — ระวัง G3b+ มันหวานทอด 100 […]

เป็นโรคไต กินไข่ ได้มั้ย คำถามยอดฮิต ที่คนไข้โรคไต มักถามกัน เพราะไข่เป็นโปรตีนคุณภาพสูงราคาถูกที่หาได้ง่ายในทุกครัวเรือน แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต มีข้อถกเถียงว่าควรกินไข่ทั้งฟองหรือแค่ไข่ขาวเท่านั้น คำตอบอยู่ที่ฟอสฟอรัสในไข่แดงและระยะ CKD ของแต่ละคน ไข่ขาว vs ไข่แดง ต่างกันอย่างไรสำหรับผู้ป่วยโรคไต ส่วนประกอบ โปรตีน (g) ฟอสฟอรัส (mg) โพแทสเซียม (mg) เหมาะสำหรับ CKD ไข่ขาว 1 ฟอง (~33 g) 3.6 5 54 ดีมาก ไข่แดง 1 ฟอง (~17 g) 2.7 66 19 ระวัง G3b+ ไข่ทั้งฟอง 1 ฟอง (~50 g) 6.3 71 63 จำกัดตามระยะ ไข่แดงมีฟอสฟอรัสสูงกว่าไข่ขาวถึง 13 […]

ไข่นกกระทาเป็นที่นิยมมากในอาหารตามตลาดนัด หรืองานวัด   ไข่นกกระทาต้มใส่ในก๋วยเตี๋ยว หรือปิ้งย่างบนไม้เสียบ หลายคนคิดว่าตัวเล็กกว่าไข่ไก่มาก กินสัก 3–4 ฟองก็ยังโอเค แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ความจริงคือไข่นกกระทามีสารอาหารเข้มข้นกว่าที่ขนาดทำให้ดูเหมือน คำตอบคือกินได้ แต่ต้องเข้าใจว่า ไข่นกกระทา 3–4 ฟอง ให้ฟอสฟอรัสและโคเลสเตอรอลเท่ากับไข่ไก่เกือบ 1 ฟองแล้ว เปรียบเทียบไข่นกกระทา ไข่ไก่ และไข่เป็ด ต่อน้ำหนัก 100 g จากตารางนี้ใช้น้ำหนักเท่ากัน 100 g ซึ่งเท่ากับไข่นกกระทาประมาณ 9–10 ฟอง ไข่ไก่ประมาณ 2 ฟอง หรือไข่เป็ด 1.5 ฟอง สารอาหาร (ต่อ 100 g) ไข่นกกระทา 9 – 10 ฟอง  ไข่ไก่ 2 ฟอง  ไข่เป็ด 1.5 ฟอง โปรตีน ~13 g ~13 […]

เป็นโรคไต กินชะอม ได้มั้ย เป็นคำถามที่คนไทยหลายคนมักถาม เพราะติดใจรสชาติของมัน เนื่องจาก ชะอม (Acacia pennata) เป็นผักพื้นบ้านไทยที่โดดเด่นมากเพราะมีโปรตีนสูงมากกว่าปกติเมื่อเทียบกับผักทั่วไป นิยมกินในรูปแบบไข่ชะอมทอด แกงส้ม หรือลวกกินเป็นผักแนม สำหรับผู้ป่วยโรคไต ชะอมมีจุดที่น่ากังวลสองอย่างคือโปรตีนที่สูงกว่าผักปกติมาก และโพแทสเซียมที่อยู่ในระดับที่ต้องระวัง คุณค่าทางโภชนาการของชะอมสำหรับผู้ป่วยโรคไต สารอาหาร ชะอมสด 100 g เทียบกับผักทั่วไป ความสำคัญสำหรับผู้ป่วยโรคไต โปรตีน ~5–7 g สูงกว่า 3–5 เท่า นับรวมในโควต้าโปรตีน โพแทสเซียม ~320–380 mg ปานกลางสูง ระวัง G3b+ ฟอสฟอรัส ~70–90 mg ปานกลาง ระวัง G3b+ โซเดียม ~10 mg ต่ำ ตัวชะอมเองไม่เป็นปัญหา ใยอาหาร ~3–4 g ดี ช่วยการขับถ่าย โปรตีนในชะอม 100 g […]