สะตอ (Parkia speciosa) เป็นพืชตระกูลถั่วพื้นเมืองของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นที่รักของคนภาคใต้และมาเลเซีย ใช้ทำกุ้งผัดสะตอ ผัดเผ็ด หรือกินดิบกับน้ำพริก สำหรับผู้ป่วยโรคไต คำถามที่พบบ่อยคือกินได้ไหม มีอะไรต้องระวังบ้าง คำตอบคือสะตอกินได้ในผู้ป่วยโรคไต ระยะต้นที่โพแทสเซียมปกติ แต่ต้องจำกัดปริมาณในระยะ G3b ขึ้นไป เนื่องจากมีโพแทสเซียมในระดับปานกลาง รวมถึงมีสารประกอบ Organosulfides ที่เป็นเอกลักษณ์ของสะตอที่ควรทำความเข้าใจด้วย   คุณค่าทางโภชนาการของสะตอที่เกี่ยวกับโรคไต สารอาหาร สะตอ 100 g (เมล็ดดิบ) ความสำคัญสำหรับผู้ป่วยโรคไต โพแทสเซียม ~270–320 mg ปานกลาง — ระวัง G3b+ ฟอสฟอรัส ~80–100 mg ปานกลาง — ระวัง G3b+ โซเดียม ~5–10 mg ต่ำมาก — ไม่เป็นปัญหา โปรตีน ~7–9 g นับรวมในโควต้าโปรตีน ใยอาหาร ~4–5 g […]

โรคไต กินปลาดิบ ได้มั้ย ? กิน ชาชิมิ ได้หรือเปล่า เพราะ ซูชิและซาชิมิเป็นที่นิยมมากในไทย และหลายคนที่เป็นโรคไตก็ยังอยากกินอยู่ คำถามที่มักเข้ามาในคลินิกคือ “กินปลาดิบได้ไหม มันมีโปรตีนสูงไหม อันตรายแค่ไหน?” คำตอบไม่ได้อยู่แค่เรื่องโปรตีนหรือโพแทสเซียม แต่มีมิติด้าน ความปลอดภัยจากเชื้อโรค ที่สำคัญมากสำหรับผู้ป่วยโรคไต โดยเฉพาะ บทความนี้อธิบายทั้งสองมิติ ทั้งเรื่องสารอาหารและเรื่องความเสี่ยงด้านการติดเชื้อ เพื่อให้ตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูล ทำไมผู้ป่วยโรคไต ถึงเสี่ยงจากการกินปลาดิบมากกว่าคนปกติ ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังมีภูมิคุ้มกันที่ทำงานได้ลดลง ภาวะที่เรียกว่า CKD-associated immune dysfunction ทำให้ร่างกายรับมือกับเชื้อโรคได้น้อยกว่าคนปกติ เมื่อกินปลาดิบหรืออาหารทะเลดิบที่มีเชื้อแบคทีเรียหรือพยาธิ ความรุนแรงของการติดเชื้ออาจสูงกว่าคนทั่วไปมาก เชื้อ Vibrio vulnificus จากอาหารทะเลดิบอาจทำให้ผู้ป่วย CKD เกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis) ซึ่งรุนแรงถึงชีวิตได้ใน 24–48 ชั่วโมง งานวิจัยพบว่าผู้ป่วยโรคไตมีอัตราการเสียชีวิตจาก Vibrio vulnificus สูงกว่าคนปกติอย่างมีนัยสำคัญ เชื้อโรคหลักในปลาดิบและอาหารทะเลดิบ เชื้อโรค แหล่งที่มา ความเสี่ยงใน CKD Vibrio vulnificus หอย กุ้ง ปูดิบ สูงมาก — Sepsis รุนแรง […]

เป็นโรคไต กินมันหวาน ได้มั้ย ? ข้อเท็จจริงเรื่องโพแทสเซียมที่ต้องรู้ก่อนกิน เพราะมันหวานหรือมันเทศเป็นอาหารที่นอกจากหลายคนจะมองว่าดีต่อสุขภาพ กินแทนข้าวได้ ให้ใยอาหารสูง และเป็นที่นิยมในกลุ่มคนรักสุขภาพ แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง มันหวานอยู่ในกลุ่มอาหารที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะมีโพแทสเซียมสูงมากกว่าที่หลายคนคาดไว้ บทความนี้อธิบายว่ามันหวานแต่ละชนิดมีโพแทสเซียมเท่าไร ผู้ป่วยโรคไตระยะไหนกินได้บ้าง และมีวิธีลดโพแทสเซียมก่อนกินอย่างไร มันหวานมีโพแทสเซียมสูงแค่ไหน มันหวานต้ม 100 g มีโพแทสเซียมประมาณ 230–475 mg ขึ้นอยู่กับชนิดและวิธีปรุง โดยมันหวานอบหรือมันหวานเผามีโพแทสเซียมสูงกว่ามันหวานต้มมาก เพราะน้ำระเหยออกไปทำให้สารอาหารเข้มข้นขึ้น ชนิดและวิธีปรุง ปริมาณ โพแทสเซียม (mg) สำหรับ ผู้ป่วยโรคไต  มันหวานต้ม 100 g ~230–280 ปานกลาง — จำกัดปริมาณ มันหวานนึ่ง 100 g ~250–300 ปานกลาง — จำกัดปริมาณ มันหวานอบ/เผา 100 g ~380–475 สูง — ระวัง G3b+ มันหวานทอด 100 […]

เป็นโรคไต กินไข่ ได้มั้ย คำถามยอดฮิต ที่คนไข้โรคไต มักถามกัน เพราะไข่เป็นโปรตีนคุณภาพสูงราคาถูกที่หาได้ง่ายในทุกครัวเรือน แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต มีข้อถกเถียงว่าควรกินไข่ทั้งฟองหรือแค่ไข่ขาวเท่านั้น คำตอบอยู่ที่ฟอสฟอรัสในไข่แดงและระยะ CKD ของแต่ละคน ไข่ขาว vs ไข่แดง ต่างกันอย่างไรสำหรับผู้ป่วยโรคไต ส่วนประกอบ โปรตีน (g) ฟอสฟอรัส (mg) โพแทสเซียม (mg) เหมาะสำหรับ CKD ไข่ขาว 1 ฟอง (~33 g) 3.6 5 54 ดีมาก ไข่แดง 1 ฟอง (~17 g) 2.7 66 19 ระวัง G3b+ ไข่ทั้งฟอง 1 ฟอง (~50 g) 6.3 71 63 จำกัดตามระยะ ไข่แดงมีฟอสฟอรัสสูงกว่าไข่ขาวถึง 13 […]

ไข่นกกระทาเป็นที่นิยมมากในอาหารตามตลาดนัด หรืองานวัด   ไข่นกกระทาต้มใส่ในก๋วยเตี๋ยว หรือปิ้งย่างบนไม้เสียบ หลายคนคิดว่าตัวเล็กกว่าไข่ไก่มาก กินสัก 3–4 ฟองก็ยังโอเค แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ความจริงคือไข่นกกระทามีสารอาหารเข้มข้นกว่าที่ขนาดทำให้ดูเหมือน คำตอบคือกินได้ แต่ต้องเข้าใจว่า ไข่นกกระทา 3–4 ฟอง ให้ฟอสฟอรัสและโคเลสเตอรอลเท่ากับไข่ไก่เกือบ 1 ฟองแล้ว เปรียบเทียบไข่นกกระทา ไข่ไก่ และไข่เป็ด ต่อน้ำหนัก 100 g จากตารางนี้ใช้น้ำหนักเท่ากัน 100 g ซึ่งเท่ากับไข่นกกระทาประมาณ 9–10 ฟอง ไข่ไก่ประมาณ 2 ฟอง หรือไข่เป็ด 1.5 ฟอง สารอาหาร (ต่อ 100 g) ไข่นกกระทา 9 – 10 ฟอง  ไข่ไก่ 2 ฟอง  ไข่เป็ด 1.5 ฟอง โปรตีน ~13 g ~13 […]

เป็นโรคไต กินชะอม ได้มั้ย เป็นคำถามที่คนไทยหลายคนมักถาม เพราะติดใจรสชาติของมัน เนื่องจาก ชะอม (Acacia pennata) เป็นผักพื้นบ้านไทยที่โดดเด่นมากเพราะมีโปรตีนสูงมากกว่าปกติเมื่อเทียบกับผักทั่วไป นิยมกินในรูปแบบไข่ชะอมทอด แกงส้ม หรือลวกกินเป็นผักแนม สำหรับผู้ป่วยโรคไต ชะอมมีจุดที่น่ากังวลสองอย่างคือโปรตีนที่สูงกว่าผักปกติมาก และโพแทสเซียมที่อยู่ในระดับที่ต้องระวัง คุณค่าทางโภชนาการของชะอมสำหรับผู้ป่วยโรคไต สารอาหาร ชะอมสด 100 g เทียบกับผักทั่วไป ความสำคัญสำหรับผู้ป่วยโรคไต โปรตีน ~5–7 g สูงกว่า 3–5 เท่า นับรวมในโควต้าโปรตีน โพแทสเซียม ~320–380 mg ปานกลางสูง ระวัง G3b+ ฟอสฟอรัส ~70–90 mg ปานกลาง ระวัง G3b+ โซเดียม ~10 mg ต่ำ ตัวชะอมเองไม่เป็นปัญหา ใยอาหาร ~3–4 g ดี ช่วยการขับถ่าย โปรตีนในชะอม 100 g […]

น้ำมะพร้าวมีภาพลักษณ์ว่าเป็นเครื่องดื่มธรรมชาติ สะอาด ดีต่อสุขภาพ หลายคนคิดว่าดื่มได้ทุกวัน แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ความเชื่อนี้อาจเป็นอันตรายได้จริง น้ำมะพร้าวมีโพแทสเซียมสูงมากเป็นพิเศษ และนี่คือปัญหาหลักสำหรับผู้ป่วยโรคไต ที่ไตไม่สามารถขับโพแทสเซียมส่วนเกินออกได้อย่างมีประสิทธิภาพ โพแทสเซียมในน้ำมะพร้าวสูงแค่ไหน เครื่องดื่ม ปริมาณ 240 mL โพแทสเซียม (mg) เทียบกับโควต้าผู้ป่วยโรคไต G4 น้ำมะพร้าวสด 1 แก้ว ~600–700 ~25–35% น้ำส้มคั้น 1 แก้ว ~470 ~20% กาแฟดำ 1 แก้ว ~116 ~5% น้ำเปล่า 1 แก้ว 0 0% น้ำมะพร้าว 1 ลูก (~240–300 mL) มีโพแทสเซียมประมาณ 600–700 mg ซึ่งเท่ากับ 20–35% ของโควต้าโพแทสเซียมทั้งวันสำหรับผู้ป่วยที่ต้องจำกัด หมายความว่าดื่มน้ำมะพร้าวแก้วเดียว โควต้าโพแทสเซียมก็หมดไปถึงหนึ่งในสามแล้วก่อนที่จะกินอาหารใดๆ น้ำมะพร้าวถือเป็นหนึ่งในเครื่องดื่มที่มีโพแทสเซียมสูงที่สุด ผู้ป่วยโรคไตระยะ G3b–G5 หรือผู้ที่มีโพแทสเซียมในเลือดสูงควรหลีกเลี่ยงอย่างเด็ดขาด […]

กระถิน (Leucaena leucocephala) เป็นพืชที่คนไทยคุ้นเคยมาก ฝักอ่อนและยอดกระถินกินเป็นผักแนมกับน้ำพริก ลาบ หรือยำ สำหรับผู้ป่วยโรคไต กระถินมีประเด็นสองอย่างที่น่ารู้คือเรื่องโพแทสเซียมและสารชีวเคมีพิเศษที่เรียกว่า Mimosine ข่าวดีคือกระถินในปริมาณพอเหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคไต ระยะต้นยังกินได้ ปัญหาเกิดขึ้นเมื่อกินในปริมาณมากเป็นประจำ คุณค่าทางโภชนาการของกระถินที่เกี่ยวกับผู้ป่วยโรคไต สารอาหาร กระถิน (ฝักอ่อน) 100 g ความสำคัญสำหรับผู้ป่วยโรคไต โพแทสเซียม ~380–420 mg ปานกลางถึงสูง — ระวัง G3b+ ฟอสฟอรัส ~70–90 mg ปานกลาง โซเดียม ~10–15 mg ต่ำ — ไม่เป็นปัญหา โปรตีน ~10–13 g สูง — นับรวมในโควต้าโปรตีน ใยอาหาร ~5–7 g ดี — ช่วยการขับถ่าย Mimosine มีปริมาณสูง ระวังถ้ากินมากเป็นประจำ   Mimosine ในกระถินคืออะไร […]

เป็นโรคไต ดื่มน้ำอัดลม ได้มั้ย ? คำถามสำหรับใครหลายคน ที่เริ่มเป็นโรคไต   เพราะน้ำอัดลมเป็นเครื่องดื่มที่หลายคนดื่มเป็นประจำ ทั้งโค้ก เป๊ปซี่ น้ำอัดลมรสผลไม้ หรือโซดา แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง น้ำอัดลมโดยเฉพาะประเภทมีสีเข้ม (dark-colored) ซ่อนอันตรายที่หลายคนมองข้ามอยู่ในรูปของ ฟอสเฟตสังเคราะห์ ที่ดูดซึมเข้าร่างกายได้เกือบ 100% บทความนี้อธิบายว่าทำไมน้ำอัดลมถึงเป็นปัญหาสำหรับโรคไต มีอะไรอยู่ในน้ำอัดลมบ้าง และมีเครื่องดื่มทางเลือกอะไรที่ปลอดภัยกว่า อะไรในน้ำอัดลมที่เป็นปัญหาสำหรับโรคไต น้ำอัดลมมีสารอาหารที่ผู้ป่วยโรคไต ต้องระวังอยู่สองอย่างหลัก คือ ฟอสเฟตสารเติมแต่ง และ น้ำตาล โดยน้ำอัดลมสีเข้มอย่างโคล่ายังมีกรดฟอสฟอริก (Phosphoric Acid) เพิ่มเข้ามาด้วย ฟอสเฟตในน้ำอัดลมเป็น ฟอสเฟตสังเคราะห์ (Inorganic Phosphate) ที่ร่างกายดูดซึมได้เกือบ 100% ต่างจากฟอสฟอรัสในอาหารธรรมชาติที่ดูดซึมได้เพียง 40–60% งานวิจัยพบว่าฟอสเฟตสังเคราะห์สัมพันธ์กับการเสื่อมของไตที่เร็วขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจในผู้ป่วยโรคไต    เปรียบเทียบสารอาหารในน้ำอัดลมแต่ละชนิด เครื่องดื่ม ขนาด 350 mL ฟอสฟอรัส (mg) โพแทสเซียม (mg) น้ำตาล (g) โคล่า (Cola) 1 กระป๋อง ~40–55 ~10–15 […]

เป็นโรคไต กินไก่ ได้มั้ย ? คำถามสุดฮิต ของคนที่เป็นโรคไต เนื่องจากเนื้อไก่เป็นแหล่งโปรตีนที่หลายคนเลือกเพราะราคาไม่แพง ไขมันต่ำ และหาซื้อได้ทั่วไป สำหรับผู้ป่วยโรคไต คำถามไม่ใช่ว่ากินได้หรือไม่ แต่คือกินได้มากแค่ไหน และต้องปรุงอย่างไรถึงจะปลอดภัย คำตอบคือ เนื้อไก่กินได้ แต่ต้องควบคุมปริมาณตามโควต้าโปรตีนรายวันที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารกำหนดไว้ เพราะโปรตีนมากเกินไปทำให้ไตต้องทำงานหนักขึ้นในการกำจัดของเสีย ทำไมผู้ป่วย CKD ต้องควบคุมโปรตีน การย่อยสลายโปรตีนจะสร้างของเสียเป็นไนโตรเจน เช่น BUN (Blood Urea Nitrogen) และ creatinine ซึ่งต้องขับออกทางไต เมื่อไตทำงานลดลง ของเสียเหล่านี้สะสมในเลือดและส่งผลเสียต่อร่างกาย แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565 แนะนำให้ผู้ป่วย CKD G4–G5 ที่ไม่ฟอกไตบริโภคโปรตีน 0.6 g/kg น้ำหนักอ้างอิง/วัน โดยอย่างน้อย 50% ควรมาจากโปรตีนคุณภาพสูง ซึ่งอกไก่จัดอยู่ในกลุ่มนี้ (ระดับหลักฐาน 1B) เนื้อไก่ (ส่วนอก)​ 100 g มีอะไรบ้าง สารอาหาร อกไก่ต้ม 100 […]