เป็นโรคไต กินข้าวหมกไก่ ได้มั้ย ?เพราะสีเข้ม กลิ่นหอมแรง ทำให้หลายคนดึงดูดใจ  ข้าวหมกไก่ เป็น ข้าวหมักเครื่องเทศสไตล์มุสลิม-อินเดีย กลิ่นหอมจากขมิ้น ยี่หร่า กระวาน มักกินกับน้ำจิ้มอาจาด มาดูกันว่าข้าวหมกไก่โซเดียมอยู่ที่เท่าไหร่  โซเดียมในข้าวหมกสะโพกไก่ ข้าวหมกไก่สูตรทั่วไป จะมีโซเดียม ต่อ 1 จาน เท่าไหร่  ข้าวหมก (ข้าว+เครื่องเทศ+เนย) 200 g  มีโซเดียม 380 mg มีโซเดียมจากเนยและเครื่องเทศ ไก่หมักเครื่อง 120 g  มีโซเดียม 350 mg จากการหมักโยเกิร์ต+เกลือ น้ำจิ้มอาจาด 2 ช้อนโต๊ะ มีโซเดียม 250 mg น้ำส้ม+น้ำตาล+เกลือ รวมทั้งจาน มีโซเดียม  980 mg คิดเป็นโซเดียม  ~49% โควต้า/วัน   โควต้า CKD ก่อนฟอกไต/วัน 2,000 […]

เป็นโรคไต กินเกลือ แบบไหนดี ? ดอกเกลือ เกลือสมุทร เกลือสินเธาว์ เกลือชมพู — แตกต่างกันจริงไหม? ดอกเกลือ เกลือชมพู เกลือสมุทร — แพงกว่า = ดีกว่าสำหรับไตจริงไหม?คำถามนี้มาบ่อยมากในยุคที่เกลือ Premium ฮิตติดกระแสในโซเชียล มาตรวจสอบกันว่าความแตกต่างที่แท้จริงมีแค่ไหน   คำตอบคือ เกลือทุกชนิดกินได้ — แต่ทุกเกลือโซเดียมมีใกล้เคียงกัน ปริมาณการปรุง จึงสำคัญที่สุด  ความจริงที่ต้องรู้ก่อน: โซเดียมคือโซเดียม ไม่ว่าจะเป็นดอกเกลือ เกลือหิมาลัย เกลือสมุทร หรือเกลือสินเธาว์ธรรมดา — ทั้งหมดมีโซเดียมคลอไรด์ (NaCl) เป็นส่วนประกอบหลัก 90–99% เหมือนกัน ความแตกต่างอยู่ที่ trace minerals ปริมาณน้อยมาก รสสัมผัส และโครงสร้างเกล็ด ไม่ใช่ปริมาณโซเดียมที่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ประเภทเกลือ โซเดียม/ช้อนชา (5g) NaCl % สิ่งที่ต่าง เกลือแกง (ไอโอดีน) ~2,300 […]

  น้ำพริกมะขาม เป็นเมนูที่หลายคนชอบกิน เพราะทั้งหอม นัวด้วยกะปิและมะขาม แถมมีรสสัมผัสที่หลากหลาย ยิ่งถ้าได้กินคู่กับผักสด จะยิ่งรู้สึกสดชื่น  สำหรับคนที่เป็นโรคไตแล้ว การลดเค็มเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง แล้วอย่างนี้น้ำพริกมะขามที่มีส่วนประกอบทั้งจากกะปิ และมะขามยังกินได้อยู่มั้ย ?  คำตอบคือยังกินได้ เพราะมี โซเดียมต่ำกว่าน้ำพริกกะปิมาก น้ำพริกมะขาม ~700 mg Na/ถ้วย ต่ำกว่าน้ำพริกกะปิ แต่หากไม่ได้ทำเอง หรือคำนวนโพแทสเซียมไม่ดี จะต้องระวังโพแทสเซียมจากมะขามด้วย    น้ำพริกมะขาม — น้ำพริกที่ใช้มะขามเปียกเป็นส่วนผสมหลัก ทำให้มีรสเปรี้ยวหวาน ต่างจากน้ำพริกทั่วไป ปัญหาหลักสำหรับโรคไตคือ น้ำปลาและกะปิ ที่ใช้ปรุงรส แต่มะขามเองมีโพแทสเซียมที่ต้องระวังด้วย   โซเดียมในข้าวน้ำพริกมะขามหมูแบบทั่วไป ปริมาณ โซเดียม ต่อ 1 มื้อ (น้ำพริก+หมู+ผัก+ข้าว) น้ำพริกมะขาม 1 ถ้วย (~60g)  มี โซเดียม  600 mg จากน้ำปลา+กะปิ หมูสับรวน 80 g มีโซเดียม 65 mg  ถ้าไม่หมักเค็ม […]

” เป็นโรคไตกินน้ำปลา ได้มั้ย ?    หมอบอกห้ามเค็ม แต่ไม่ได้บอกชัดๆ ว่าน้ำปลาล่ะ?” — น้ำปลาเป็นเครื่องปรุงหัวใจของอาหารไทย แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ต้องเข้าใจก่อนว่ามันมีผลต่อไตอย่างไร   คำตอบ คือ ยังกินได้  — แต่ต้องนับโซเดียม ว่าใช้ไปแล้วเท่าไหร่  ทำไมโรคไตถึงต้องระวังโซเดียม? ไตที่ทำงานน้อยลงมีปัญหาในการขับโซเดียมส่วนเกินออกจากร่างกาย เมื่อโซเดียมสูงขึ้น ร่างกายดึงน้ำเข้ามาเพื่อเจือจาง ผลที่ตามมาคือ บวม ความดันสูง หัวใจทำงานหนักขึ้น และที่สำคัญ — โปรตีนรั่วออกทางปัสสาวะมากขึ้น ซึ่งเร่งให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย 2565 กำหนดโซเดียมไว้ที่ ไม่เกิน 2,000–2,300 mg ต่อวัน สำหรับผู้ป่วย CKD ทุกระยะ น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ มีโซเดียมเท่าไหร่? เครื่องปรุง ปริมาณ โซเดียม (mg) % โควต้าต่อวัน น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ (15 ml) 1,400–1,800 60–90% น้ำปลา […]

อัปเดตล่าสุด: พฤษภาคม 2569 | ตรวจสอบโดยทีมนักกำหนดอาหารวิชาชีพ Eatwellconcept สรุปสั้น: ซีอิ๊วโรคไต กินได้ไหม? ระยะ CKD ซีอิ๊วขาวปกติ ซีอิ๊วลดโซเดียม หมายเหตุ G1–G2 กินได้ในปริมาณน้อย กินได้ เป้าหมายโซเดียมรวม

การวางแผนจัดมื้ออาหารโรคไต : CKD ระยะ 3-4-5 อัปเดตล่าสุด: พฤกษภาคม 2569 การวางแผนจัดมื้ออาหารสำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease: CKD) ซึ่งควรเน้นเรื่องการควบคุมสารอาหารสำคัญ ได้แก่ โซเดียม โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และโปรตีนในปริมาณที่เหมาะสมกับแต่ละระยะของโรคไต โดยเฉพาะใน CKD ระยะ 3-4-5 ที่ต้องระวังเป็นพิเศษเรื่องปริมาณเกลือและแร่ธาตุในแต่ละมื้อ เพื่อช่วยลดภาระไตและเพิ่มความหลากหลายในการกิน ตัวอย่างการจัดมื้ออาหารโรคไต  ช่วยควบคุมโซเดียมและฟอสฟอรัส เลือกโปรตีนคุณภาพสูง ลดปริมาณโพแทสเซียม วางแผนอาหารแต่ละมื้อช่วยลดความกังวล ตัวอย่างเมนูไทยปรับใช้ได้จริงทุกวัน เมนูอาหารโรคไต กินอะไรดี? การเลือกชนิดอาหารสำหรับการวางแผนจัดเมนูอาหารโรคไต ควรเน้นอาหารที่มีโซเดียมต่ำ เช่น ข้าวสวย ผักลวก ไข่ขาว ปลาอบหรือปลาเผา และหลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป อาหารหมักดอง อาหารกระป๋อง ฯลฯ รวมถึงควบคุมปริมาณผลไม้ที่มีโพแทสเซียมสูง เช่น กล้วย ส้ม แตงโม ฯลฯ(สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล) ปรุงรสด้วยสมุนไพรทดแทนการใช้เกลือ และเน้นกินโปรตีนคุณภาพสูงในปริมาณที่เหมาะสม โปรตีนคุณภาพสูงที่เหมาะกับผู้ป่วย CKD […]

อัปเดตล่าสุด: พฤษภาคม 2569 สมุนไพรบำรุงไต บำรุง หรือ ทำลาย? คือคำถามที่ผู้ป่วยโรคไตต้องระวังก่อนเริ่มใช้สมุนไพร แม้จะมีคำกล่าวอ้างว่าช่วยฟื้นฟูไต แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะรุนแรง สมุนไพรหลายชนิดกลับมีสารพิษที่อันตรายต่อไตโดยตรง ตัวอย่างที่ชัดเจนคือสมุนไพรกลุ่มที่มีกรดอะริสโตโลคิก(Aristolochic acid) หรือแม้แต่อาหารพื้นบ้านอย่างถั่วลูกเหนียง(Djenkol Beans) ซึ่งมีงานวิจัยจากองค์การอนามัยโลก (WHO, 2023) ระบุชัดว่าอาจเร่งให้เกิดภาวะไตวายได้เร็วยิ่งขึ้น ดังนั้นการเลือกรับประทานจึงต้องอาศัยความเข้าใจมากกว่าเพียงแค่คำบอกเล่า สมุนไพรบางชนิดอาจทำให้ไตวายเฉียบพลัน กรดอะริสโตโลคิกและลูกเหนียงมีพิษต่อไต ควรปรึกษานักกำหนดอาหารก่อนใช้สมุนไพร เลือกใช้สมุนไพรที่ปลอดภัย สมุนไพรใดที่ผู้ป่วย CKD ควรหลีกเลี่ยง? ผู้ป่วย CKD ระยะ 3-4-5 ควรหลีกเลี่ยงสมุนไพรที่มีพิษต่อไต รวมถึงผลิตภัณฑ์ที่กล่าวอ้างสรรพคุณว่า “ดีท็อกซ์ไต” ที่ไม่มีข้อมูลความปลอดภัย สารเหล่านี้อาจทำให้เกิดไตวายเฉียบพลันหรือเร่งให้เกิดอาการแย่ลงได้ การหลีกเลี่ยงเป็นมาตรการสำคัญในการป้องกันภาวะแทรกซ้อน  (กรมการแพทย์แผนไทย, 2566)  กรดอะริสโตโลคิก (Aristolochic acid) และความเสี่ยงต่อไต กรดอะริสโตโลคิก (Aristolochic acid) เป็นสารพิษที่พบในสมุนไพรตระกูล Aristolochia เช่น กำลังช้างสาร, ไคร้เครือ, กระเช้าสีดา, กระเช้าถุงทอง และสมุนไพรจีนบางชนิด สารนี้สามารถทำลายเซลล์ไตโดยตรง […]

ไข่เป็ดเป็นที่นิยมในครัวไทยมาก ทั้งไข่เป็ดต้ม ไข่เป็ดเจียว หรือไข่เป็ดดาว หลายคนเชื่อว่าไข่เป็ดมีคุณค่าทางโภชนาการดีกว่าไข่ไก่ แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ความแตกต่างระหว่างไข่เป็ดและไข่ไก่มีความสำคัญมากกว่าที่คิด คำตอบตรงๆ คือ ไข่เป็ดกินได้ แต่ถ้าเลือกได้ ไข่ไก่ปลอดภัยกว่าสำหรับผู้ป่วยโรคไต เพราะไข่เป็ดมีฟอสฟอรัส โพแทสเซียม และโคเลสเตอรอลสูงกว่าชัดเจน ไข่เป็ด vs ไข่ไก่ — ต่างกันอย่างไรสำหรับผู้ป่วยโรคไต สารอาหาร ไข่เป็ด 1 ฟอง (~70 g) ไข่ไก่ 1 ฟอง (~50 g) ต่างกัน โปรตีน ~9 g ~6 g มากกว่า ~50% ฟอสฟอรัส (รวม) ~154 mg ~86 mg มากกว่า ~80% ฟอสฟอรัส (แค่ไข่แดง) ~116 mg ~66 mg มากกว่า ~75% […]

โพแทสเซียม อาหารที่มีโพแทสเซียมสูง และคำแนะนำสำหรับผู้ป่วยโรคไต CKD อัปเดตล่าสุด: พฤษภาคม 2569 โพแทสเซียม (Potassium) เป็นแร่ธาตุที่มีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของหัวใจ กล้ามเนื้อ และระบบประสาท โดยปริมาณโพแทสเซียมในอาหารถือว่าสูงเมื่อมีมากกว่า 200–270 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม ตามเกณฑ์ของสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล (2566) ผู้ป่วย CKD ควรจำกัด โพแทสเซียม เท่าไร? แนวทางการจำกัด โพแทสเซียม สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง (กรมอนามัย 2565) อาหารใดที่มีโพแทสเซียมสูงและควรหลีกเลี่ยง? อาหารที่มีโพแทสเซียมสูง ได้แก่ กล้วยหอม มันฝรั่ง ผักโขม ฟักทอง มะเขือเทศ อะโวคาโด ถั่วเหลือง และผลไม้แห้ง เช่น อินทผลัม ลูกพรุน อาหารเหล่านี้หากบริโภคในปริมาณมากอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะโพแทสเซียมสูงในเลือด โดยเฉพาะในผู้ป่วย CKD ระยะ 4–5 ที่ไตขับโพแทสเซียมได้น้อยลง (สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล, 2566) ควรอ่านฉลากโภชนาการและเลือกอาหารที่มีปริมาณโพแทสเซียมต่ำหรือปานกลาง ตัวอย่างผักและผลไม้ที่มีโพแทสเซียมสูง […]