อัพเดต เมื่อ เมษายน 2569
กล้วยเป็นผลไม้ที่คนไทยกินง่าย หาซื้อได้ทั่วไป และหลายคนคิดว่าดีต่อสุขภาพ แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง คำถามว่า “โรคไตกินกล้วยได้มั้ย ” ไม่ได้มีคำตอบตรงๆ ว่าใช่หรือไม่ใช่ เพราะขึ้นอยู่กับระยะของโรคไตและระดับโพแทสเซียมในเลือดของแต่ละคน
ทำไมกล้วยถึงเป็นปัญหาสำหรับโรคไต
สาเหตุหลักคือโพแทสเซียม กล้วยหนึ่งลูกขนาดกลาง (~118 g) มีโพแทสเซียมประมาณ 420–450 mg ซึ่งถือว่าสูงมากเมื่อเทียบกับผลไม้ชนิดอื่น
ในคนปกติ ไตจะขับโพแทสเซียมส่วนเกินออกทางปัสสาวะได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ในผู้ป่วย CKD โดยเฉพาะระยะ G3b ขึ้นไป ความสามารถในการขับโพแทสเซียมลดลง ส่งผลให้โพแทสเซียมสะสมในเลือด ภาวะที่เรียกว่า Hyperkalemia ซึ่งอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะและเป็นอันตรายถึงชีวิต
แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565 ระบุว่าผู้ป่วย CKD ระยะ G4–G5 หรือผู้ที่มีระดับโพแทสเซียมในเลือดสูงกว่า 5.0 mEq/L ควรจำกัดโพแทสเซียมไม่เกิน 2,000–3,000 mg ต่อวัน
กล้วยแต่ละชนิดมีโพแทสเซียมเท่าไร
| ชนิดกล้วย | ปริมาณ | โพแทสเซียม (mg) | ข้อควรระวัง |
|---|
| กล้วยหอม (ดิบ) | 1 ลูกกลาง (~118 g) | ~420–450 | สูงมาก |
| กล้วยไข่ | 1 ลูก (~70 g) | ~260–290 | สูง |
| กล้วยน้ำว้า | 1 ลูก (~80 g) | ~300–340 | สูง |
| กล้วยตาก / กล้วยแห้ง | 30 g | ~350–400 | สูงมาก ห้ามกิน |
กล้วยแห้งหรือกล้วยตากมีโพแทสเซียมสูงกว่ากล้วยสดเนื่องจากน้ำระเหยไปแล้ว ผู้ป่วยโรคไตที่ต้องจำกัดโพแทสเซียมควรหลีกเลี่ยงโดยเด็ดขาด
ผู้ป่วย CKD กินกล้วยได้ไหม แยกตามระยะ
CKD ระยะ G1–G2 (eGFR มากกว่า 60)
หากระดับโพแทสเซียมในเลือดปกติ ยังไม่จำเป็นต้องงดกล้วย แต่ควรกินในปริมาณพอเหมาะ ไม่เกิน 1 ลูกต่อวัน และติดตามผลเลือดอย่างสม่ำเสมอ
CKD ระยะ G3a–G3b (eGFR 30–59)
ต้องตรวจสอบระดับโพแทสเซียมในเลือดก่อน หากค่าปกติ อาจกินได้ครึ่งลูกเล็กต่อวัน แต่ถ้าโพแทสเซียมเริ่มสูง ควรงดและเลือกผลไม้ที่โพแทสเซียมต่ำกว่าแทน
CKD ระยะ G4–G5 (eGFR น้อยกว่า 30)
ระยะนี้ผู้ป่วยส่วนใหญ่จำเป็นต้องจำกัดโพแทสเซียมอย่างเข้มงวด กล้วยเป็นผลไม้ที่ควรหลีกเลี่ยง เพราะแค่ลูกเดียวก็ให้โพแทสเซียมสูงถึง 15–20% ของโควต้าทั้งวันแล้ว
ผลไม้ทางเลือกที่โพแทสเซียมต่ำกว่า
| ผลไม้ | ปริมาณ | โพแทสเซียม (mg) | เหมาะสำหรับ CKD |
|---|
| แอปเปิล | 1 ลูกกลาง | ~150–180 | ดี |
| องุ่น | 15 ลูก (~85 g) | ~150–180 | ดี |
| สับปะรด | 1 ถ้วย (~165 g) | ~170–180 | ดี |
| ลิ้นจี่ | 5 ลูก (~70 g) | ~100–130 | ดีมาก |
| ชมพู่ | 2–3 ลูก (~100 g) | ~120–150 | ดี |
สรุป: โรคไตกินกล้วยได้มั้ย
คำตอบขึ้นอยู่กับระยะ CKD และระดับโพแทสเซียมในเลือดของคุณ ผู้ป่วยระยะต้นที่โพแทสเซียมปกติอาจกินได้ในปริมาณจำกัด แต่ผู้ป่วย G4–G5 หรือผู้ที่โพแทสเซียมสูงควรหลีกเลี่ยงกล้วยและเลือกผลไม้โพแทสเซียมต่ำแทน สิ่งสำคัญที่สุดคือตรวจผลเลือดสม่ำเสมอและปรึกษานักกำหนดอาหารหรือแพทย์ที่ดูแลคุณก่อนปรับเมนูนั่นเอง
อ้างอิง
- Kalantar-Zadeh, K., Fouque, D., & Kopple, J. D. (2017). Outcome research, nutrition, and reverse epidemiology in maintenance dialysis patients. Journal of Renal Nutrition, 27(1), 1–4. https://doi.org/10.1053/j.jrn.2016.10.001
- KDIGO CKD Work Group. (2024). KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International Supplements, 14(1), 1–117.
- Kovesdy, C. P., Appel, L. J., Grams, M. E., Gutiérrez, O. M., McCullough, P. A., Palmer, B. F., Pitt, B., Sica, D. A., & Townsend, R. R. (2017). Potassium homeostasis in health and disease: A scientific workshop cosponsored by the National Kidney Foundation and the American Society of Hypertension. American Journal of Kidney Diseases, 70(6), 844–858. https://doi.org/10.1053/j.ajkd.2017.06.018
- U.S. Department of Agriculture. (2023). FoodData Central. https://fdc.nal.usda.gov
- สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. (2565). ข้อแนะนำเวชปฏิบัติโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ. 2565. สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย.
ไม่แน่ใจว่าอาหารที่กินอยู่ปลอดภัยสำหรับไตของคุณไหม?
Wello Food คิดให้ครบแล้วทุกมื้อ
เมนูและกับข้าวที่คำนวณโซเดียม โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และโปรตีนมาให้ตามแนวทางผู้ป่วยโรคไตตามระยะของคุณ — แค่เปิดแพ็คแล้วกิน ไม่ต้องนับเองทุกวัน
สั่งเลย
ดูแลสุขภาพของคุณให้ถูกวิธี
โปรแกรมปรึกษานักกำหนดอาหารคืออะไร ?
พร้อมรับคำปรึกษาจาก
นักกำหนดอาหารวิชาชีพ
