เป็นโรคไต กินมันหวาน ได้มั้ย ?

เป็นโรคไต กินมันหวาน ได้มั้ย ? ข้อเท็จจริงเรื่องโพแทสเซียมที่ต้องรู้ก่อนกิน เพราะมันหวานหรือมันเทศเป็นอาหารที่นอกจากหลายคนจะมองว่าดีต่อสุขภาพ กินแทนข้าวได้ ให้ใยอาหารสูง และเป็นที่นิยมในกลุ่มคนรักสุขภาพ แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง มันหวานอยู่ในกลุ่มอาหารที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะมีโพแทสเซียมสูงมากกว่าที่หลายคนคาดไว้

บทความนี้อธิบายว่ามันหวานแต่ละชนิดมีโพแทสเซียมเท่าไร ผู้ป่วยโรคไตระยะไหนกินได้บ้าง และมีวิธีลดโพแทสเซียมก่อนกินอย่างไร

มันหวานมีโพแทสเซียมสูงแค่ไหน

มันหวานต้ม 100 g มีโพแทสเซียมประมาณ 230–475 mg ขึ้นอยู่กับชนิดและวิธีปรุง โดยมันหวานอบหรือมันหวานเผามีโพแทสเซียมสูงกว่ามันหวานต้มมาก เพราะน้ำระเหยออกไปทำให้สารอาหารเข้มข้นขึ้น

เปรียบเทียบมันหวานกับอาหารประเภทแป้งชนิดอื่น

จากตารางจะเห็นว่าข้าวสวย เส้นก๋วยเตี๋ยว และวุ้นเส้นมีโพแทสเซียมต่ำกว่ามันหวานมาก ผู้ป่วยที่ต้องการแป้งพลังงานโดยมีโพแทสเซียมน้อยที่สุด ควรเลือกอาหารกลุ่มแรกเป็นหลัก

กินมันหวานได้ไหม แยกตามระยะ CKD

CKD ระยะ G1–G2 และโพแทสเซียมปกติ

กินได้ในปริมาณพอเหมาะ มันหวานต้มหรือนึ่งไม่เกิน 100–150 g ต่อมื้อ เป็นครั้งคราว โดยต้องนับรวมกับโพแทสเซียมจากอาหารอื่นในวันนั้น และเลือกวิธีต้มหรือนึ่งแทนการอบหรือเผา

CKD ระยะ G3a–G3b

ควรจำกัดให้ไม่เกิน 80–100 g ต่อมื้อ และต้มทิ้งน้ำก่อนเสมอ ตรวจระดับโพแทสเซียมในเลือดสม่ำเสมอ ถ้าค่าเริ่มสูงขึ้นให้ลดปริมาณลงหรืองดชั่วคราว

CKD ระยะ G4–G5

ควรหลีกเลี่ยงมันหวาน โดยเฉพาะมันอบ มันเผา และขนมที่ทำจากมันหวาน และเลือกข้าวขาวหรือเส้นก๋วยเตี๋ยวเป็นแหล่งพลังงานแทน ถ้าอยากกินจริงๆ ให้ปรึกษานักกำหนดอาหารก่อนทุกครั้ง

วิธีลดโพแทสเซียมในมันหวานก่อนกิน

• ปอกเปลือกและหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ ก่อนปรุงทุกครั้ง
• แช่น้ำเย็นอย่างน้อย 2 ชั่วโมง เปลี่ยนน้ำ 1–2 ครั้ง
• ต้มในน้ำปริมาณมาก แล้วทิ้งน้ำต้มทิ้ง ไม่ดื่มเป็นอันขาด
• หลีกเลี่ยงการอบ เผา หรือนึ่งโดยไม่ผ่านกระบวนการแช่น้ำ
• กินร่วมกับอาหารโพแทสเซียมต่ำในมื้อเดียวกัน

ขนมและผลิตภัณฑ์จากมันหวานที่ต้องระวัง

ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากมันหวานมักมีโพแทสเซียมสูงกว่ามันหวานสด เพราะผ่านการทำให้เข้มข้นขึ้นในกระบวนการผลิต รวมถึงอาจมีโซเดียมและน้ำตาลเพิ่มเข้ามาด้วย ได้แก่ มันอบกรอบ ขนมมันหวานสำเร็จรูป ไอศกรีมมันหวาน และขนมปังมันหวาน ผู้ป่วยโรคไตที่ต้องจำกัดโพแทสเซียมควรหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์เหล่านี้ทั้งหมด

สรุป: เป็นโรคไต กินมันหวาน ได้มั้ย 

กินได้ในผู้ป่วย CKD ระยะ G1–G3a โดยเลือกวิธีต้มหรือนึ่ง ไม่เกิน 100–150 g ต่อมื้อ และต้องแช่น้ำทิ้งน้ำต้มทุกครั้ง สำหรับผู้ป่วยระยะ G3b ขึ้นไป ควรจำกัดหรือหลีกเลี่ยง และเลือกข้าวขาวหรือเส้นก๋วยเตี๋ยวที่มีโพแทสเซียมต่ำกว่าเป็นแหล่งพลังงานแทน

อ้างอิง

• Bethke, P. C., & Jansky, S. H. (2008). The effects of boiling and leaching on the content of potassium and other minerals in potatoes. Journal of Food Science, 73(5), H80–H85. https://doi.org/10.1111/j.1750-3841.2008.00782.x
• KDIGO CKD Work Group. (2024). KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International Supplements, 14(1), 1–117.
• Kovesdy, C. P., Appel, L. J., Grams, M. E., Gutiérrez, O. M., McCullough, P. A., Palmer, B. F., Pitt, B., Sica, D. A., & Townsend, R. R. (2017). Potassium homeostasis in health and disease: A scientific workshop cosponsored by the National Kidney Foundation and the American Society of Hypertension. American Journal of Kidney Diseases, 70(6), 844–858. https://doi.org/10.1053/j.ajkd.2017.06.018
• Ramos, C. I., González-Ortiz, A., Espinosa-Cuevas, A., Avesani, C. M., Carrero, J. J., & Cuppari, L. (2019). Does dietary potassium intake associate with hyperkalemia in patients with chronic kidney disease? Nephrology Dialysis Transplantation, 36(4), 1–8. https://doi.org/10.1093/ndt/gfz232
• U.S. Department of Agriculture. (2023). FoodData Central. https://fdc.nal.usda.gov
• สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. (2565). ข้อแนะนำเวชปฏิบัติโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ. 2565. สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย.