ไข่เป็ดเป็นที่นิยมในครัวไทยมาก ทั้งไข่เป็ดต้ม ไข่เป็ดเจียว หรือไข่เป็ดดาว หลายคนเชื่อว่าไข่เป็ดมีคุณค่าทางโภชนาการดีกว่าไข่ไก่ แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ความแตกต่างระหว่างไข่เป็ดและไข่ไก่มีความสำคัญมากกว่าที่คิด
คำตอบตรงๆ คือ ไข่เป็ดกินได้ แต่ถ้าเลือกได้ ไข่ไก่ปลอดภัยกว่าสำหรับผู้ป่วยโรคไต เพราะไข่เป็ดมีฟอสฟอรัส โพแทสเซียม และโคเลสเตอรอลสูงกว่าชัดเจน
ไข่เป็ด vs ไข่ไก่ — ต่างกันอย่างไรสำหรับผู้ป่วยโรคไต
| สารอาหาร | ไข่เป็ด 1 ฟอง (~70 g) | ไข่ไก่ 1 ฟอง (~50 g) | ต่างกัน |
|---|
| โปรตีน | ~9 g | ~6 g | มากกว่า ~50% |
| ฟอสฟอรัส (รวม) | ~154 mg | ~86 mg | มากกว่า ~80% |
| ฟอสฟอรัส (แค่ไข่แดง) | ~116 mg | ~66 mg | มากกว่า ~75% |
| โพแทสเซียม | ~156 mg | ~63 mg | มากกว่า ~2.5 เท่า |
| โคเลสเตอรอล | ~619 mg | ~186 mg | มากกว่า ~3 เท่า |
| โซเดียม | ~102 mg | ~62 mg | มากกว่า ~65% |
| ไขมันรวม | ~9.7 g | ~5 g | มากกว่าเกือบ 2 เท่า |
ไข่เป็ดมีขนาดใหญ่กว่าไข่ไก่ประมาณ 40% ทำให้ทุกสารอาหารสูงกว่าตามไปด้วย แต่แม้เมื่อเทียบน้ำหนักต่อน้ำหนักเท่ากัน ไข่เป็ดก็ยังมีฟอสฟอรัสและโคเลสเตอรอลสูงกว่าไข่ไก่อยู่ดี
ฟอสฟอรัสในไข่เป็ด — ทำไมถึงเป็นปัญหา
ผู้ป่วยโรคไต ระยะ G3b–G5 ต้องจำกัดฟอสฟอรัสไม่เกิน 800–1,000 mg ต่อวัน ตามแนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565 ไข่เป็ด 1 ฟองมีฟอสฟอรัสถึง 154 mg หรือเกือบ 15–19% ของโควต้าทั้งวัน เทียบกับไข่ไก่ที่ให้เพียง 86 mg หรือ ~10%
ถ้ากินไข่เป็ด 2 ฟองในมื้อเดียว ฟอสฟอรัสจากไข่อย่างเดียวสูงถึง 308 mg ซึ่งเท่ากับ 30–40% ของโควต้าทั้งวันสำหรับผู้ป่วย CKD G3b–G5 โดยยังไม่นับฟอสฟอรัสจากอาหารอื่นในมื้อเดียวกัน
โคเลสเตอรอลในไข่เป็ด — อีกประเด็นที่ต้องรู้
ไข่เป็ด 1 ฟองมีโคเลสเตอรอลสูงถึง 619 mg ซึ่งเกินปริมาณที่แนะนำในกลุ่มผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด ผู้ป่วยโรคไต มีความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสูงกว่าคนปกติมาก ดังนั้นการเลือกแหล่งโปรตีนที่มีโคเลสเตอรอลต่ำกว่าจะเป็นประโยชน์ในระยะยาว
ไข่เป็ดแบบต่างๆ ที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
ไข่เค็ม (ไข่เป็ดดองเกลือ)
ไข่เค็มเป็นไข่เป็ดที่ดองในน้ำเกลือหรือโคลนเกลือ ทำให้มีโซเดียมเพิ่มขึ้นมากจากฐานปกติ ไข่เค็ม 1 ฟองมีโซเดียมสูงถึง 397–700 mg ซึ่งเท่ากับ 20–35% ของโควต้าโซเดียมทั้งวันสำหรับผู้ป่วยโรคไต บวกกับฟอสฟอรัสจากไข่เป็ดที่สูงอยู่แล้ว ทำให้ไข่เค็มเป็นอาหารที่ผู้ป่วยโรคไต ทุกระยะควรหลีกเลี่ยง
ไข่พะโล้
ไข่พะโล้ที่แช่ซอสพะโล้นานๆ ดูดซับโซเดียมจากซอสเข้าไปจำนวนมาก ไม่แนะนำสำหรับผู้ป่วยโรคไต
| รูปแบบ | โซเดียม (mg/ฟอง) | ฟอสฟอรัส (mg/ฟอง) | สำหรับ ผู้ป่วยโรคไต |
|---|
| ไข่เป็ดต้มสุก (ไม่ปรุง) | ~102 | ~154 | กินได้ จำกัด 1 ฟอง/มื้อ |
| ไข่เค็ม | ~397–700 | ~160–170 | หลีกเลี่ยง |
| ไข่พะโล้ | ~300–500+ | ~160 | หลีกเลี่ยง |
| ไข่เป็ดเจียวใส่น้ำปลา | ~400–800 | ~160 | หลีกเลี่ยงหรือลดน้ำปลา |
กินได้ไหม แยกตามระยะของโรคไต
CKD ระยะ G1–G2
กินไข่เป็ดต้มหรือนึ่งได้ไม่เกิน 1 ฟองต่อมื้อ และควรนับโปรตีนและฟอสฟอรัสรวมทั้งวัน ถ้าเลือกได้ แนะนำไข่ไก่แทนเพราะฟอสฟอรัสต่ำกว่าเกือบครึ่ง
CKD ระยะ G3a–G3b
ควรเปลี่ยนมากินไข่ไก่แทนไข่เป็ด หรือถ้าจะกินไข่เป็ดจริงๆ จำกัดแค่ 1 ฟองต่อมื้อ และต้องลดแหล่งฟอสฟอรัสอื่นในมื้อเดียวกันด้วย ไม่กินไข่แดงเป็ดถ้าฟอสฟอรัสในเลือดสูง
CKD ระยะ G4–G5
แนะนำให้เปลี่ยนมากินไข่ขาวไก่เป็นหลัก ถ้าอยากกินไข่แดงเป็นครั้งคราว ไข่ไก่ยังปลอดภัยกว่าไข่เป็ดมาก เพราะฟอสฟอรัสน้อยกว่าเกือบสองเท่า
สรุป เป็นโรคไต กินไข่เป็ด ได้มั้ย
คำตอบคือกินได้ แต่ไข่ไก่ปลอดภัยกว่าเสมอ
ถ้าจะกินไข่เป็ด เลือกต้มสุกไม่ปรุงรส จำกัด 1 ฟองต่อมื้อ และนับฟอสฟอรัสรวมทั้งวัน หลีกเลี่ยงไข่เค็มและไข่พะโล้ทุกกรณี สำหรับผู้ป่วยโรคไต G3b ขึ้นไป การเปลี่ยนมากินไข่ไก่หรือไข่ขาวไก่แทนจะช่วยให้ควบคุมฟอสฟอรัสได้ง่ายขึ้นมาก
อ้างอิง
- Kalantar-Zadeh, K., Tortorici, A. R., Chen, J. L. T., Kamgar, M., Lau, W. L., Moradi, H., Rhee, C. M., Streja, E., & Kovesdy, C. P. (2015). Dietary restrictions in dialysis patients: Is there anything left to eat? Seminars in Dialysis, 28(2), 159–168. https://doi.org/10.1111/sdi.12348
- KDIGO CKD Work Group. (2024). KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International Supplements, 14(1), 1–117.
- Moe, S. M., Zidehsarai, M. P., Chambers, M. A., Jackman, L. A., Radcliffe, J. S., Trevino, L. L., Donahue, S. E., & Asplin, J. R. (2011). Vegetarian compared with meat dietary protein source and phosphorus homeostasis in chronic kidney disease. Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 6(2), 257–264. https://doi.org/10.2215/CJN.05040610
- U.S. Department of Agriculture. (2023). FoodData Central. https://fdc.nal.usda.gov
- สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. (2565). ข้อแนะนำเวชปฏิบัติโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ. 2565. สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย.
ไม่อยากคำนวณแคลอรี่เอง ไม่ต้องคิดเยอะเรื่องอาหาร
Wello Food คิดให้ครบแล้วทุกมื้อ
ดูแลสุขภาพของคุณให้ถูกวิธี
โปรแกรมปรึกษานักกำหนดอาหารคืออะไร ?
พร้อมรับคำปรึกษาจาก
นักกำหนดอาหารวิชาชีพ
