ไข่นกกระทาเป็นที่นิยมมากในอาหารตามตลาดนัด หรืองานวัด ไข่นกกระทาต้มใส่ในก๋วยเตี๋ยว หรือปิ้งย่างบนไม้เสียบ หลายคนคิดว่าตัวเล็กกว่าไข่ไก่มาก กินสัก 3–4 ฟองก็ยังโอเค แต่สำหรับผู้ป่วยโรคไต ความจริงคือไข่นกกระทามีสารอาหารเข้มข้นกว่าที่ขนาดทำให้ดูเหมือน
คำตอบคือกินได้ แต่ต้องเข้าใจว่า ไข่นกกระทา 3–4 ฟอง ให้ฟอสฟอรัสและโคเลสเตอรอลเท่ากับไข่ไก่เกือบ 1 ฟองแล้ว
เปรียบเทียบไข่นกกระทา ไข่ไก่ และไข่เป็ด ต่อน้ำหนัก 100 g
จากตารางนี้ใช้น้ำหนักเท่ากัน 100 g ซึ่งเท่ากับไข่นกกระทาประมาณ 9–10 ฟอง ไข่ไก่ประมาณ 2 ฟอง หรือไข่เป็ด 1.5 ฟอง
| สารอาหาร (ต่อ 100 g) | ไข่นกกระทา 9 – 10 ฟอง | ไข่ไก่ 2 ฟอง | ไข่เป็ด 1.5 ฟอง |
|---|
| โปรตีน | ~13 g | ~13 g | ~13 g |
| ฟอสฟอรัส | ~226 mg | ~172 mg | ~220 mg |
| โพแทสเซียม | ~132 mg | ~126 mg | ~222 mg |
| โคเลสเตอรอล | ~844 mg | ~372 mg | ~884 mg |
| โซเดียม | ~141 mg | ~124 mg | ~146 mg |
| ไขมันรวม | ~11 g | ~10 g | ~14 g |
เมื่อเทียบต่อน้ำหนักเท่ากัน ไข่นกกระทามีโคเลสเตอรอลสูงกว่าไข่ไก่เกือบ 2.3 เท่า และฟอสฟอรัสสูงกว่าประมาณ 30% โปรตีนเท่ากันในทุกชนิด
เปรียบเทียบต่อ “ฟอง” — สิ่งที่ผู้ป่วยต้องรู้ในชีวิตจริง
| ชนิดไข่ | น้ำหนัก/ฟอง | โปรตีน | ฟอสฟอรัส | โคเลสเตอรอล |
|---|
| ไข่นกกระทา 1 ฟอง | ~9–10 g | ~1.2 g | ~20–23 mg | ~76–84 mg |
| ไข่ไก่ 1 ฟอง | ~50 g | ~6.3 g | ~86 mg | ~186 mg |
| ไข่เป็ด 1 ฟอง | ~70 g | ~9 g | ~154 mg | ~619 mg |
ไข่นกกระทา 4 ฟอง (~40 g) ให้ฟอสฟอรัส ~88 mg ซึ่งใกล้เคียงกับไข่ไก่ 1 ฟองพอดี และให้โคเลสเตอรอล ~320 mg ซึ่งก็ใกล้เคียงกัน ดังนั้น “ตัวเล็ก กินเยอะได้” ไม่ใช่ความจริงสำหรับผู้ป่วยโรคไต
ไข่นกกระทาเยี่ยวม้า — ระวังโซเดียมเพิ่ม
ไข่เยี่ยวม้า (Century egg / Preserved egg) ที่ทำจากไข่นกกระทา ผ่านกระบวนการหมักในด่างและเกลือ ทำให้มีโซเดียมสูงขึ้นอีกมาก ไข่นกกระทาเยี่ยวม้า 4 ฟองมีโซเดียมสูงถึง 400–600 mg ซึ่งเกือบครึ่งหนึ่งของโควต้าโซเดียมทั้งวันสำหรับผู้ป่วย โรคไต ผู้ป่วยทุกระยะควรหลีกเลี่ยงไข่นกกระทาเยี่ยวม้า
กินได้ไหม แยกตามระยะโรคไต
CKD ระยะ G1–G2
กินไข่นกกระทาต้มสุกได้ 3–4 ฟองต่อมื้อ แต่นับเทียบเท่าไข่ไก่ประมาณ 1 ฟอง และนับโปรตีนรวมทั้งวัน
CKD ระยะ G3a–G3b
กินได้ไม่เกิน 3–4 ฟองต่อมื้อ (เทียบเท่าไข่ไก่ 1 ฟอง) และต้องนับฟอสฟอรัสรวม ถ้าฟอสฟอรัสในเลือดสูง ควรเปลี่ยนมากินไข่ขาวไก่แทน
CKD ระยะ G4–G5
แนะนำให้เน้นไข่ขาวไก่เป็นหลัก ถ้าจะกินไข่นกกระทา ไม่ควรเกิน 2–3 ฟองต่อมื้อ และไม่กินไข่แดงนกกระทาเพราะฟอสฟอรัสเข้มข้น
เคล็ดลับกินไข่นกกระทาให้ปลอดภัยกว่า
- ต้มสุก นึ่ง หรืออบ — ไม่ทอดหรือทำให้มีน้ำมันและเครื่องปรุงเพิ่ม
- กินแค่ไข่ขาวถ้าต้องการจำกัดฟอสฟอรัสและโคเลสเตอรอลอย่างเคร่งครัด
- นับ 4 ฟองเป็น 1 หน่วยเทียบเท่าไข่ไก่เสมอเมื่อคำนวณโควต้า
- หลีกเลี่ยงไข่นกกระทาเยี่ยวม้าและไข่นกกระทาดองในซอสทุกชนิด
- ไม่กินไข่นกกระทาปิ้งย่างที่ราดซอสหวานเค็ม เพราะโซเดียมสูงจากซอส
สรุป – เป็นโรคไต กินไข่นกกระทา ได้มั้ย
คำตอบคือ กินได้ แต่นับ 4 ฟองเท่ากับไข่ไก่ 1 ฟองเสมอ
ไข่นกกระทาต้มสุก 3–4 ฟองยังโอเคสำหรับผู้ป่วย CKD ส่วนใหญ่ แต่ต้องนับโปรตีนและฟอสฟอรัสเทียบเท่าไข่ไก่ 1 ฟอง หลีกเลี่ยงไข่เยี่ยวม้า ไข่ดอง และไข่ราดซอส และสำหรับผู้ป่วย G3b ขึ้นไปที่ต้องจำกัดฟอสฟอรัส ไข่ขาวไก่ยังคงเป็นตัวเลือกที่ปลอดภัยและนับได้ง่ายที่สุด
อ้างอิง
- Kalantar-Zadeh, K., Tortorici, A. R., Chen, J. L. T., Kamgar, M., Lau, W. L., Moradi, H., Rhee, C. M., Streja, E., & Kovesdy, C. P. (2015). Dietary restrictions in dialysis patients: Is there anything left to eat? Seminars in Dialysis, 28(2), 159–168. https://doi.org/10.1111/sdi.12348
- KDIGO CKD Work Group. (2024). KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International Supplements, 14(1), 1–117.
- Moe, S. M., Zidehsarai, M. P., Chambers, M. A., Jackman, L. A., Radcliffe, J. S., Trevino, L. L., Donahue, S. E., & Asplin, J. R. (2011). Vegetarian compared with meat dietary protein source and phosphorus homeostasis in chronic kidney disease. Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 6(2), 257–264. https://doi.org/10.2215/CJN.05040610
- U.S. Department of Agriculture. (2023). FoodData Central. https://fdc.nal.usda.gov
- สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. (2565). ข้อแนะนำเวชปฏิบัติโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ. 2565. สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย.
ไม่แน่ใจว่าอาหารที่กินอยู่ปลอดภัยสำหรับไตของคุณไหม?
Wello Food คิดให้ครบแล้วทุกมื้อ
เมนูและกับข้าวที่คำนวณโซเดียม โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และโปรตีนมาให้ตามแนวทางผู้ป่วยโรคไตตามระยะของคุณ — แค่เปิดแพ็คแล้วกิน ไม่ต้องนับเองทุกวัน
สั่งเลย
ดูแลสุขภาพของคุณให้ถูกวิธี
โปรแกรมปรึกษานักกำหนดอาหารคืออะไร ?
พร้อมรับคำปรึกษาจาก
นักกำหนดอาหารวิชาชีพ
