นักกำหนดอาหาร (Dietitian) คือ หนึ่งในทีมบุคลากรทางการแพทย์หรือที่เรียกว่า “สหสาขาวิชาชีพ” ที่มีความเชี่ยวชาญด้านโภชนาการและอาหารและสามารถนำความรู้ทางด้านโภชนาการและอาหารมาใช้ในการกำหนดอาหารให้เหมาะสมกับสภาวะและความต้องการของผู้ป่วยหรือบุคคลทั่วไปในแต่ละช่วงวัย
ปัจจุบันสื่อโฆษณาและแอปพลิเคชั่นซื้อของออนไลน์ทำให้สามารถเข้าถึง อาหารทางการแพทย์ ได้ง่ายกว่าแต่ก่อนที่จะซื้ออาหารทางการแพทย์ได้จากโรงพยาบาลหรือร้านขายยาเท่านั้น ด้วยเทคโนโลยีด้านอาหารที่ก้าวหน้าทำให้อาหารทางการแพทย์มีมาให้เลือกมากมาย แต่อาหารทางการแพทย์แบบไหนที่จะถูกปากและเหมาะสมกับคนที่เรารักมากที่สุด หยิบตะกร้าแล้วเดินตามนักกำหนดอาหารมาได้เลย ความ “เหมือนและแตกต่าง” ของอาหารการแพทย์และนมทั่วไป ตามคำนิยามอาหารทางการแพทย์ (Medical Food) เป็นอาหารที่ผลิตขึ้นมาสำหรับดื่มทางปากหรือให้ผ่านสายให้อาหาร เพื่อให้ได้รับพลังงานและสารอาหารครบถ้วนต่อความต้องการและเหมาะสมต่อภาวะโรคที่เป็นอยู่ โดยต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือบุคคลากรทางการแพทย์1 ลักษณะของอาหารทางการแพทย์ส่วนใหญ่มักมีสีและกลิ่นคล้ายนม จึงอาจเป็นที่เข้าใจผิดว่าการดื่มนมกล่องทั่วไปก็เพียงพอต่อความต้องการ แต่เมื่อศึกษาพลังงานและสารอาหารในปริมาณนมที่เท่ากันก็จะพบว่าอาหารทางการแพทย์ให้พลังงาน โปรตีนและสารอาหารสูงกว่านมทั่วไป เมื่อไหร่ที่ควรเสริมด้วยอาหารทางการแพทย์ (When to start supplment) หากผู้ป่วยสามารถกินอาหารทางปากและยังพอมีความอยากอาหารอยู่บ้าง จะเริ่มเสริมอาหารทางการแพทย์ เมื่อผู้ป่วยสามารถกินอาหารได้น้อยกว่าครึ่งของความต้องการพลังงานมามากกว่า 1 สัปดาห์2 ในอีกกรณีหนึ่งจะเป็นกลุ่มผู้สูงอายุที่มีอาการเบื่ออาหาร กินอาหารน้อยลงจากเดิม ป่วยเป็นโรคเรื้อรัง จนทำให้มีน้ำหนักตัวลดลงและมีสุขภาพร่างกายที่แย่ลงได้3 โดยช่องทางการให้อาหารทางการแพทย์สามารถดื่มทางปาก และให้ทางสายให้อาหาร ซึ่งการเลือกช่องทางการให้อาหารทางการแพทย์จะอยู่ภายใต้การพิจารณาของแพทย์ ซึ่งสามารถประเมินได้ด้วย แบบคัดกรองภาวะโภชนาการ อาหารทางการแพทย์มีกี่แบบ อาหารทางการแพทย์สามารถแบ่งเป็น 2 แบบ ได้แก่ 1. สูตรครบถ้วน (Standard formula) คือ สูตรพื้นฐานเปรียบเทียบเหมือนกับอาหารทั่วไปที่อาจอยู่ในรูปของผง หรือ เครื่องดื่มเหลวพร้อมดื่ม ให้พลังงานและสารอาหารครบถ้วน 2. สูตรเฉพาะโรค […]
“ถ้าไม่อยากกินข้าวแป้ง สามารถทานอะไรเพื่อทดแทนได้บ้าง” นี่เป็นหนึ่งในประโยชน์ของ อาหารแลกเปลี่ยน ที่จะช่วยให้เราได้รับสารอาหารที่ครบถ้วน หลากหลายและหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารซ้ำซ้อน จนอาจนำไปสู่ ภาวะน้ำหนักเกินเกณฑ์ หรือภาวะ อ้วน ได้ ด้วยเทคนิคง่ายๆ ที่ใครก็ทำตามได้ อาหารแลกเปลี่ยน คืออะไร? อาหารแลกเปลี่ยน หรือ รายการอาหารแลกเปลี่ยน (Food Exchange List ) คือ รายการที่รวบรวมชื่อและปริมาณของอาหารเอาไว้ มีการแยกเป็นหมวดๆ ซึ่งอาหารในหมวดเดียวกัน หากรับประทานตามปริมาณที่ระบุแล้ว จะได้รับสารอาหารและพลังงานในปริมาณใกล้เคียงกัน จึงสามารถสับเปลี่ยนทดแทนกันได้ ตัวอย่างในตารางนี้คือรายการอาหารแลกเปลี่ยนประเภท “ข้าวแป้ง” หลายคนอาจจะเคยคิดว่า ข้าวแบบไหนก็ดูเหมือนกันหมด แต่ความจริงแล้วข้าวแต่ละประเภทมีความแตกต่างกัน จากตารางจะเห็นได้ว่า ‘ข้าวสวย มีปริมาณ 1 ส่วน เท่ากับ 1 ทัพพี ให้พลังงานประมาณ 80 กิโลแคลอรี และสารอาหารดังที่แสดง ถ้าตักข้าวสวย 3 ทัพพี (3 ส่วน) ก็จะได้รับพลังงานอยู่ที่ราวๆ 240 กิโลแคลอรี’ หากวันนั้นเราอยากเปลี่ยนไปกินข้าวเหนียวหรือข้าวต้ม […]
อาหารคีโต หรือ อาหารคีโตเจนิก ถือเป็นเทรนด์รูปแบบของ อาหารลดน้ำหนัก ที่ถูกพูดถึงผ่านทางคอลัมน์โภชนาการ สื่อกระแสสังคม รวมถึงอินฟลูเอ็นเซอร์ ซึ่งเป็นรูปแบบที่ได้รับความนิยม เนื่องจากถูกอ้างว่าช่วยให้ลดน้ำหนักได้จริง และลดได้เร็วมากกว่าอาหารรูปแบบอื่นๆ ไม่ว่าจะเทียบกับ การบริโภคอาหารแป้งต่ำ (Low carb diet) อาหารไขมันต่ำ (low fat) อาหารมังสวิรัติ (Vegetarian diet) หรือการบริโภคแบบอดอาหารสลับช่วง (Intermittent fasting) โดยบทความนี้ จะขอเทียบระหว่างเทรนด์อาหารที่ต่างกันสุดขั้วอย่าง อาหารคีโต vs อาหารไขมันต่ำ ในฐานะนักกำหนดอาหาร จึงขอนำทุกท่านเข้าสู่สังเวียนระหว่างฝ่ายแดง อาหารคีโต ชกกับ ฝ่ายน้ำเงิน อาหารไขมันต่ำ เทียบกันแบบหมัดต่อหมัด แบบไหนกินอย่างไร กินแล้วดีจริงไหม อาหารคีโตเจนิก หรือ อาหารคีโต (Ketogenic Diet) คือ อะไร? อาหารคีโตเจนิก หรือเรียกสั้นๆ ว่า อาหารคีโต คือ รูปแบบอาหารที่บริโภคเพื่อให้เกิดสารคีโตนขึ้นในร่างกาย ในภาวะปกติจะเกิดสารคีโตนต่อเมื่อร่างกายอดอาหารอย่างต่อเนื่องหลายชั่วโมงหรือออกกำลังกายต่อเนื่อง พูดให้เข้าใจง่ายว่า การกินอาหารคีโต […]
ตัวอย่าง อาหารทางการแพทย์ สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน
“Superfood” เป็นหนึ่งคำที่ใช้เรียกอาหารกลุ่มหนึ่งที่ถึงแม้ว่ายังไม่มีคำจำกัดความชัดเจน แต่คำนี้กลับกลายเป็นกระแสโด่งดังในกลุ่มผู้รักสุขภาพ ทำให้หลายๆ คนอยากทำความรู้จัก และอยากปรับเปลี่ยนมาลองกินอาหารกลุ่ม Superfood มากขึ้น “Superfood” สุดยอดอาหาร โภชนาการสูง คืออะไร ไม่ใช่อาหารเหนือมนุษย์หรืออาหารที่เราไม่สามารถจับต้องได้แต่อย่างใด แต่ Superfood ถูกนำมาใช้เรียกกลุ่มอาหารที่อุดมไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการ ให้ประโยชน์ต่อร่างกายของเราอย่างมหาศาล ไม่ว่าจะเป็นกรดไขมันจำเป็น กรดอะมิโนจำเป็น วิตามิน เกลือแร่ ใยอาหาร หรือสารต้านอนุมูลอิสระต่างๆ ที่อัดแน่นอยู่ในอาหารเหล่านั้น แบบไหนถึงเรียกว่า Superfood สุดยอดอาหาร จากนิยามข้างต้น อาจจะยังเห็นภาพไม่ชัด ลองดูตัวอย่าง ” 9 Superfood ” ที่เราสามารถหาทานได้ง่ายๆ พร้อมปริมาณที่แนะนำให้กินต่อมื้อหรือต่อวัน เพื่อให้ได้รับ สารอาหาร ครบถ้วนและเกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งนี้ การบริโภคควรได้รับในปริมาณที่เหมาะสมและหลากหลาย สลับเปลี่ยนหมุนเวียนกันไปด้วย ผักใบเขียว นอกจากจะเป็นแหล่งของใยอาหารแล้ว พืชผักที่มีใบสีเขียวยังเป็นแหล่งสารอาหารชั้นดีของวิตามินและเกลือแร่ ได้แก่ วิตามิน A C แคลเซียม ธาตุเหล็ก โพแทสเซียม และสารพฤกษเคมี (Phytonutrients) มากมาย […]
โปรตีน เป็นหนึ่งในสารอาหารที่กลายมาเป็นขวัญใจของกลุ่มคนที่ต้องการสร้างกล้ามเนื้อหรือต้องการดูแลสุขภาพเพื่อให้ร่างกายแข็งแรงเพิ่มมากขึ้น พอพูดถึงโปรตีนหลายคนอาจจะเข้าใจว่า เนื้อสัตว์เป็นอาหารเพียงอย่างเดียวที่ให้โปรตีนเท่านั้น แต่แท้จริงแล้วเรายังสามารถพบโปรตีนได้ในอาหารกลุ่มอื่น ไม่ว่าจะเป็นนม, ถั่วเปลือกแข็ง, ธัญพืช รวมไปถึงผักชนิดต่าง ๆ อีกด้วย เพื่อที่จะทำความรู้จักกับโปรตีนให้ดียิ่งขึ้น เรามาดูกันดีกว่าว่าจริง ๆ แล้วโปรตีนนั้นคืออะไร มีกี่ชนิด และมีประโยชน์อะไรต่อร่างกายของเราบ้าง โปรตีน ประโยชน์ที่มากกว่าช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อ โปรตีน (Protein) เป็นหนึ่งสารอาหารหลักที่จำเป็นและมีความสำคัญกับร่างกาย โดยโปรตีน 1 กรัม จะให้พลังงาน 4 กิโลแคลอรี่ นอกจากนี้โปรตีนยังมีหน้าที่เฉพาะอีกหลายอย่างซึ่งช่วยส่งเสริมให้ร่างกายทำงานได้อย่างปกติ1 ไม่ว่าจะเป็น กรดอะมิโนตัวจิ๋ว รวมกันกลายเป็น โปรตีน หลายคนอาจจะยังไม่ทราบว่า โปรตีน ที่เป็นสารอาหารอย่างที่เรารู้จักนั้นที่จริงแล้วเกิดมาจากการที่กรดอะมิโน (amino acid) หลายชนิดมารวมตัวกันจนกลายเป็นโปรตีน ในธรรมชาตินั้นกรดอะมิโนจะมีทั้งหมด 20 ชนิด โดยเราสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กรดอะมิโนจำเป็น (essential amino acid) และ กรดอะมิโนไม่จำเป็น (nonessential amino acid) […]
ผู้ป่วยมะเร็ง จะมีความเสี่ยงในการเกิดภาวะทุพโภชนาการมากกว่าคนปกติ เนื่องจากเนื้องอกที่เกิดขึ้นและสภาวะของร่างกายจะส่งผลต่อการเผาผลาญ ความอยากอาหาร หรือทำให้การกินอาหารของผู้ป่วยเกิดความยากลำบากมากขึ้น รวมถึงการรักษาของแพทย์ก็อาจมีผลข้างเคียงต่อความอยากอาหารของผู้ป่วยด้วย แต่สภาพร่างกายของผู้ป่วยกลับต้องการพลังงานและสารอาหารมากขึ้น เพื่อให้เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย การเตรียมสุขภาพผู้ป่วยให้มีความพร้อมในการรับการรักษาของแพทย์ จึงมีบทบาทอย่างมากในการรักษาคนไข้ให้หายขาดจากโรคมะเร็ง แล้วแบบนี้ผู้ป่วยมะเร็ง ควรกิน อาหารอย่างไร และปรับเปลี่ยนประยุกต์อย่างไรให้ผู้ป่วยได้พลังงานและสารอาหารอย่างเพียงพอ ผู้ป่วยมะเร็ง ต้องการพลังงานและสารอาหารเท่าไหร่ โดยทั่วไปคนเราควรได้รับพลังงานต่อวันอยู่ที่ประมาณ 1,600 – 2,000 กิโลแคลอรีต่อวัน ซึ่งอาจจะแตกต่างกันไปตามเพศ วัย องค์ประกอบร่างกายและกิจวัตรประจำวันของแต่ละบุคคล โดยเราสามารถคำนวณหาพลังงานที่ควรได้รับต่อวันได้ที่นี่ คลิก แต่เมื่อร่างกายมีภาวะต่าง ๆ ความต้องการพลังงานก็จะเปลี่ยนแปลงไป โดยตามหลักคำแนะนำของ ESPEN Guideline ได้ให้คำแนะนำในผู้ป่วยมะเร็งควรได้รับพลังงานใกล้เคียงกันกับคนปกติหรือ 25 – 30 กิโลแคลอรี่ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม เช่น เรามีน้ำหนัก 60 กิโลกรัม ก็ควรได้รับพลังงานวันละ 1,500 – 1,800 กิโลแคลอรี่ต่อวัน และส่วนของโปรตีน ผู้ป่วยโรคมะเร็งมีความจำเป็นที่จะต้องได้รับมากกว่าคนปกติหรืออยู่ที่ 1 – 1.5 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 […]
กินผัก ถือเป็นสิ่งที่ส่งผลดีต่อร่างกายเป็นอย่างมาก เพราะผักนั้นอุดมไปด้วยสารอาหารมากมาย ไม่ว่าจะเป็นวิตามิน แร่ธาตุ ใยอาหาร และที่ขาดไม่ได้เลยก็คือ สารต้านอนุมูลอิสระ ที่จะแตกต่างกันไปตามสีของผักแต่ละชนิด ซึ่งสารอาหารต่าง ๆ เหล่านี้จะช่วยส่งเสริมให้สุขภาพของเราแข็งแรง ช่วยให้ร่างกายของเราห่างไกลจากโรคเรื้อรัง รวมถึงมีส่วนช่วยในการคุมน้ำหนักอีกด้วย ซึ่งในปัจจุบันได้มีคำแนะนำให้กินผักและผลไม้ให้ได้วันละ 400 กรัมต่อวัน ซึ่งสำหรับบางคนนั้นการกินผักอาจจะเป็นเรื่องยากหรือเบื่อกับการที่จะต้องกินผักในปริมาณมาก ๆ วันนี้เราเลยมีเทคนิคต่าง ๆ มาเพื่อช่วยให้คุณสามารถกินผักได้หรือกินได้มากยิ่งขึ้น ถ้าให้พูดการ กินผัก สำหรับใครหลาย ๆ คนอาจเป็นเรื่องที่อยาก แต่เรานักกำหนดอาหารจาก Eatwellconcept ก็อยากให้คุณได้รับประโยชน์จากผักและผลไม้ต่าง ๆ อย่างครบถ้วน เพื่อที่สุขภาพของคุณจะได้แข็งแรง พร้อมที่จะต่อสู้กับโรคเรื้อรังต่าง ๆ ซึ่งถ้าคุณไม่รู้จะลองปรับเมนูอย่างไร ต้องกินผักมากน้อยแค่ไหน ก็ลองทักเข้ามาปรึกษาเราให้ช่วยออกแบบตารางเมนูอาหารที่เฉพาะเหมาะสมกับคุณได้เลย อ่านรายละเอียดเพิ่มเติม คลิก
ไขมันพอกตับ (Non-alcoholic fatty liver disease, NAFLD) ถือเป็นปัญหาที่เรื้อรังและส่งผลต่อสุขภาพโดยรวมอย่างมาก ซึ่งจากการสำรวจพบว่าในปี พ.ศ.2561 มีผู้ที่มีภาวะตับแข็งทั้งจากแอลกอฮอล์และปัจจัยอื่น ๆ มากถึง 200,000 คน โดยปัญหาภาวะไขมันพอกตับนั้น มักพบควบคู่กับโรคเรื้อรังหรือปัญหาทางสุขภาพอื่น ๆ เช่น อ้วนลงพุง ภาวะดื้ออินซูลิน เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูง เป็นต้น โดยภาวะไขมันพอกตับนี้จะเกิดจากการสะสมของไขมันภายในเนื้อเยื่อตับทำให้เกิดการแข็งตัวจนก่อให้เกิดโรคตับแข็ง หรือมะเร็งตับได้ในที่สุด สำหรับการดูแลหรือรักษาภาวะไขมันพอกตับนั้นจะให้ความสำคัญไปในด้านของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้ดีต่อสุขภาพ ไม่ว่าจะเป็นการควบคุมอาหาร การออกกำลังกาย และที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดว่ามีผลนั่นก็คือการลดน้ำหนักหรือควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม ซึ่งในวันนี้ที่เราจะพูดถึงอย่างเจาะลึกคือการปรับโภชนาการ เปลี่ยนพฤติกรรมการกินอาหาร หรือ โภชนบำบัดในผู้ป่วยโรคไขมันพอกตับ ความสำคัญของสารอาหารหลักต่อภาวะ ไขมันพอกตับ ถ้าพูดถึงสารอาหารหลัก ๆ ที่เราจะต้องรู้จักกันเป็นอย่างดี ได้แก่ คาร์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมัน ซึ่งถือเป็นสารอาหารหลักที่ให้พลังงานแก่ร่างกาย (Macronutrient) ซึ่งได้มีการศึกษาพบหลักฐานที่แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างสารอาหารเหล่านี้กับการเกิดโรคภาวะไขมันพอกตับ โดยพบว่า อาหารกลุ่มไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ น้ำตาลทราย และน้ำตาลฟรุกโตส มีความสัมพันธ์กับการเกิดไขมันพอกตับ นอกจากนั้นอาหารเหล่านี้จะส่งผลต่อระดับของไตรกลีเซอไรด์ในเลือดและความสามารถในการทำงานของตับ เราลองไปเจาะลึกว่าสารอาหารแต่ละชนิดกันมีผลต่อตับของเราอย่างไรบ้าง ไขมันจะสามารถแบ่งออกได้เป็น […]
